Η κατανάλωση ροφημάτων που περιέχουν καφεΐνη αποτελεί καθημερινή συνήθεια εδώ και χιλιάδες χρόνια, παρόλα αυτά συχνά αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού: τί οφέλη ή συνέπειες μπορεί να έχει η καθημερινή της κατανάλωση;

Η καφεΐνη είναι ένα ήπιο διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος, που όμως επιδρά για μικρό χρονικό διάστημα και σύντομα αποβάλλεται από το ανθρώπινο σώμα, με μέσο χρόνο ημιζωής τις 4 ώρες (μεταξύ 2-10 ωρών). Η επίδρασή της εξαρτάται από την ποσότητα και τη συχνότητα κατανάλωσής της, αλλά και την ευαισθησία του ατόμου σε αυτή, ανάλογα με το μεταβολισμό και τη γενετική του προδιάθεση. Οι φυσιολογικές επιδράσεις της καφεΐνης είναι ασθενέστερες στα άτομα που την καταναλώνουν συχνά, ενώ κατά την εγκυμοσύνη και με τη λήψη αντισυλληπτικών φαρμάκων μεταβολίζεται με πιο αργό ρυθμό.

Πόση καφεΐνη μπορούμε να καταναλώνουμε;

Σύμφωνα με την Αμερικάνικη Ιατρική Εταιρεία, η μέτρια πρόσληψη καφεΐνης (200-300 mg) δεν προκαλεί ανησυχία σχετικά με την υγεία, υπό την προϋπόθεση ότι οι άλλες συνήθειες του τρόπου ζωής (διατροφή, κατανάλωση οινοπνεύματος, κάπνισμα και άσκηση) είναι υγιεινές και η Αμερικάνικη Καρδιολογική Εταιρεία (AHA) αναφέρει ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ δεν είναι επιβαρυντική. Η καφεΐνη δεν φαίνεται να αυξάνει τα επίπεδα της ολικής και LDL- χοληστερόλης ούτε την αρτηριακή πίεση υγιών ατόμων. Εξαίρεση αποτελούν όσοι δεν είναι συνηθισμένοι στην καφεΐνη και όσοι καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες. Στα άτομα που ήδη έχουν υπέρταση ή άλλους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά, καθώς και κατά την εγκυμοσύνη, συστήνεται να καταναλώνεται με μέτρο κατόπιν ιατρικής συμβουλής.

Πίνακας 1. Μέση περιεκτικότητα σε καφεΐνη διαφόρων προϊόντων

Προϊόν mg καφεΐνης
Καφές φίλτρου 85mg / φλιτζάνι 190ml
Καφές στιγμιαίος 75mg / φλιτζάνι 190ml
Τσάι 50mg / φλιτζάνι 190ml
Ενεργειακά ποτά
(με πρόσθετη καφεΐνη ή γκουαράν)
28-87mg / ποτήρι 250ml
Κακάο ρόφημα 16mg / ποτήρι
Αναψυκτικό τύπου cola 30mg / ποτήρι 250ml
Σοκολάτα μαύρη 5,5-35,5mg / κομμάτι 50g

Καφεΐνη και ενυδάτωση

Η διουρητική δράση της καφεΐνης είναι ήπια και παροδική και δεν οδηγεί σε συσσωρευμένη απώλεια νερού από το σώμα. Σύμφωνα μάλιστα με τις τελευταίες συστάσεις του Ινστιτούτου Ιατρικής της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των Η.Π.Α 'τα καφεϊνούχα μη αλκοολούχα ροφήματα μπορούν να συνεισφέρουν στην καθημερινή ενυδάτωση του οργανισμού με τον ίδιο τρόπο που συμβάλλουν τα ροφήματα που δεν περιέχουν καφεΐνη'.

Καφεΐνη και εθισμός

Επίσης, φαίνεται ότι η καφεΐνη δεν προκαλεί εθισμό: ο πονοκέφαλος και η ευεριθιστικότητα που μπορεί να παρουσιαστούν όταν κάποιος τη διακόψει δεν διαρκούν περισσότερες από 1-5 μέρες. Η καφεΐνη δεν πληρεί τις προυποθέσεις των εξαρτησιογόνων ουσιών της Αμερικάνικης Ψυχιατρικής Εταιρείας και η έλλειψή της δεν συγκρίνεται με τα κοινωνικά και ψυχολογικά συμπτώματα που προκαλεί το αλκοόλ, τα ναρκωτικά ή το τσιγάρο.

Από την άλλη, μικρές έως μέτριες ποσότητες καφεΐνης (20-200 mg) αυξάνουν την εγρήγορση και μειώνουν προσωρινά το αίσθημα κόπωσης, ενώ βελτιώνουν την απόδοση σε αθλήματα αντοχής. Επιπλέον, όλο και περισσότερες μελέτες υποστηρίζουν ότι η καφεΐνη είναι πιθανό να μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης των νόσων Alzheimer και Parkinson και διαφόρων μορφών καρκίνου (π.χ παχέος εντέρου, ήπατος και δέρματος), αν και είναι απαραίτητο να διεξαχθούν περαιτέρω μελέτες πριν διατυπωθούν οριστικά συμπεράσματα.

Οι σύγχρονες συστάσεις των αρμόδιων φορέων, σε συνδυασμό με τα υπάρχοντα ερευνητικά δεδομένα, δικαιολογούν και επιτρέπουν τη μέτρια κατανάλωση των αγαπημένων εκείνων ροφημάτων που περιέχουν καφεΐνη, ειδικά στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής.

Ευχαριστούμε την κα Μαργαρίτα Οκτωράτου, Διαιτολόγο - Διατροφολόγο, για την επιστημονική επιμέλεια του άρθρου. www.nutrimed.gr