Της Σοφίας Νέτα

Υπολογίζεται ότι 5720 άνθρωποι πεθαίνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξαιτίας εργατικών ατυχημάτων, σύμφωνα με τα στοιχεία της EUROSTAT. Επιπλέον, η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας εκτιμά ότι άλλοι 159500 εργαζόμενοι πεθαίνουν στην ΕΕ κάθε χρόνο εξαιτίας επαγγελματικών ασθενειών.

Εάν συμψηφίσουμε τους δύο αριθμούς, καταλήγουμε στην εκτίμηση ότι κάθε τρεισήμισι λεπτά πεθαίνει ένας άνθρωπος στην ΕΕ από αίτια που σχετίζονται με την εργασία. Η πλειοψηφία των εν λόγω ατυχημάτων και νόσων μπορεί να προληφθεί και το πρώτο βήμα για την πρόληψη είναι η εκτίμηση κινδύνου.

Αυτό είναι το μήνυμα της πανευρωπαϊκής εκστρατείας ενημέρωσης για την εκτίμηση κινδύνου ‘Ασφαλείς και υγιείς χώροι εργασίας. Οφέλη για εσένα προσωπικά, οφέλη για τις επιχειρήσεις’, την οποία εγκαινίασε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA).

Η εκστρατεία επικεντρώνεται κυρίως σε τομείς υψηλού κινδύνου όπως οι κατασκευές, ο τομέας της υγείας και της γεωργίας καθώς και στις ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Θα διαρκέσει δύο χρόνια (2008-09).

Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, όλοι οι εργοδότες στην ΕΕ υποχρεούνται να διεξάγουν εκτιμήσεις κινδύνου. Η εκτίμηση κινδύνου βοηθάει τους εργοδότες να κατανοήσουν τις δράσεις που πρέπει να αναλάβουν για τη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας στον χώρο εργασίας.

Στην Ελληνική νομοθεσία η εκτίμηση των κινδύνων προβλέπεται στο Π.Δ. 17/1996. Είναι γραπτή, διενεργείται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και αποτελεί μία εσωτερική διεργασία στην επιχείρηση.

Η εκτίμηση των κινδύνων με διατυπωμένες σωστά τις παραμέτρους του προβλήματος βοηθάει τον εργοδότη να ενσωματώνει την πρόληψη στην λειτουργία της επιχείρησης, να ιεραρχεί τους κινδύνους και να θέτει προτεραιότητες. Αποτελεί μία συστηματική εξέταση όλων των πλευρών κάθε διεξαγόμενης εργασίας με σκοπό να διαπιστωθεί:

  • Τι θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιές ή βλάβες,
  • κατά πόσον θα μπορούσαν να εξαλειφθούν οι πηγές κινδύνου, και αν όχι
  • τι μέτρα πρόληψης ή προστασίας εφαρμόζονται ή πρέπει να εφαρμοστούν για τον έλεγχο των κινδύνων.

Η εκτίμηση κινδύνων γίνεται με τη συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους. Πρέπει να λαμβάνεται η γνώμη τους ως μέρος της εκτίμησης και να ενημερώνονται σχετικά με τα συμπεράσματα των εκτιμήσεων που γίνονται και των προληπτικών μέτρων που πρέπει να ληφθούν.

Για τον προσδιορισμό των πηγών κινδύνου πρέπει να επιδιώκεται η συστηματική εξέταση όλων των πλευρών της εργασίας, ώστε να διαπιστώνεται τι πραγματικά συμβαίνει στο χώρο εργασίας ή κατά τη διάρκεια της εργασιακής δραστηριότητας, να προσδιορίζονται εκείνες οι πλευρές της εργασίας που μπορούν να προκαλέσουν βλάβες (πηγές κινδύνου) και το πώς οι εργαζόμενοι αλληλεπιδρούν με αυτές κατά τη διάρκεια της εργασίας τους επηρεάζοντας έτσι το βαθμό κινδύνου.

‘Κάθε επαγγελματικό ατύχημα και νόσος αποτελεί μεγάλο πλήγμα’, δηλώνει ο Vladimír Špidla, Επίτροπος Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ίσων Ευκαιριών. ‘Οι συνέπειές του, ακόμη και στην περίπτωση που δεν είναι θανατηφόρο, είναι πολύ επιβαρυντικές τόσο για τους άμεσα εμπλεκομένους όσο και για την οικονομία.

Κάθε χρόνο, εκατομμύρια εργαζόμενοι στην ΕΕ παθαίνουν ατυχήματα τα οποία τους υποχρεώνουν να παραμείνουν στο σπίτι για τρεις τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες, με τεράστιο κόστος για την οικονομία. Η εκτίμηση κινδύνου αποτελεί το κλειδί για τη μείωση αυτών των αριθμών.

Αποτελεί όμως μόνο το πρώτο βήμα – πρέπει να επακολουθήσει και η υλοποίηση.’

Η εκστρατεία ‘Ασφαλείς και υγιείς χώροι εργασίας’ υπογραμμίζει την αναγκαιότητα της εκτίμησης κινδύνου σε συνδυασμό με την Κοινοτική Στρατηγική για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (2007–2012), η οποία στοχεύει, για τη συγκεκριμένη περίοδο, στον περιορισμό των ατυχημάτων που σχετίζονται με την εργασία σε ολόκληρη την ΕΕ κατά 25%.

Σύμφωνα με τον Διευθυντή του EU-OSHA Jukka Takala, ‘με την εκστρατεία ‘Ασφαλείς και υγιείς χώροι εργασίας’ θέλουμε να ενθαρρύνουμε τις επιχειρήσεις να πραγματοποιούν κατάλληλες εκτιμήσεις κινδύνου που αφορούν κάθε άτομο στον χώρο εργασίας.

Θέλουμε να προωθήσουμε καλές πρακτικές που μπορούν να εφαρμόζονται και σε άλλους χώρους εργασίας. Ο κ. Takala τονίζει επίσης τα βασικά μηνύματα της εκστρατείας:

  • Πρώτον, η εκτίμηση του κινδύνου δεν είναι απαραίτητα μια διαδικασία πολύπλοκη ή γραφειοκρατική, ούτε μια δουλειά μόνο για ειδικούς. Αυτή είναι μια εσφαλμένη αντίληψη που συχνά επικρατεί στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Υπάρχει, όμως, πληθώρα διαθέσιμων εργαλείων (όπως οι κατάλογοι ελέγχου) που βοηθούν τη διαδικασία εκτίμησης κινδύνου και ο EU-OSHA προωθεί μια απλή προσέγγιση πέντε σταδίων.
  • Δεύτερον, η κατάλληλη εκτίμηση κινδύνου αποφέρει και πολλά επιχειρηματικά οφέλη, αφού οι ασφαλέστεροι και υγιεινότεροι χώροι εργασίας συμβάλλουν στη μείωση των συχνών απουσιών και του κόστους ασφάλισης, αυξάνοντας παράλληλα το ενδιαφέρον και την παραγωγικότητα των εργαζομένων.’

‘Σε τελευταία ανάλυση, η εκτίμηση κινδύνου βοηθάει στον περιορισμό της επιβάρυνσης των εθνικών συστημάτων υγείας’, δηλώνει η Romana Tomc, Γενική Γραμματέας Εργασίας, Οικογενειακών και Κοινωνικών Υποθέσεων της Σλοβενίας. Η εκστρατεία υποστηρίζεται θερμά από την παρούσα και την επερχόμενη προεδρία της ΕΕ, από τους κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ και τους εστιακούς πόλους – συνήθως τις εθνικές αρχές για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία – και στα 27 κράτη μέλη.

‘Αυτό το γεγονός επιβεβαιώνει ότι η επαγγελματική ασφάλεια και υγεία στην εργασία αποτελεί σημαντικό ζήτημα για το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο", προσθέτει η κ. Tomc.’

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία ιδρύθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση με σκοπό να συνδράμει στην κάλυψη των αναγκών ενημέρωσης στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας. Ο Οργανισμός εδρεύει στο Μπιλμπάο της Ισπανίας και στοχεύει στη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων, ενισχύοντας τη ροή τεχνικών, επιστημονικών και οικονομικών πληροφοριών μεταξύ όλων εκείνων που ασχολούνται με θέματα επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας.

Κατά τη διάρκεια της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας για την Ασφάλεια κι την Υγεία στην Εργασία (20-26 Οκτωβρίου 2008 και 19-25 Οκτωβρίου 2009), θα διοργανωθεί σειρά εκδηλώσεων με τη συμμετοχή εστιακών πόλων, οι οποίοι συνήθως είναι οι εθνικές αρχές για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία σε κάθε κράτος μέλος.

Η εκστρατεία περιλαμβάνει επίσης Βραβεία Καλής Πρακτικής, μέσω των οποίων αναγνωρίζονται οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί που έχουν συνεισφέρει τα μέγιστα στην προώθηση της εκτίμησης κινδύνου στον χώρο εργασίας.

Η εκστρατεία απευθύνεται σε πολλές επιχειρήσεις και οργανισμούς, προκειμένου τα βασικά της μηνύματα να γίνουν γνωστά σε όλους τους εταίρους τους. Οι οργανισμοί και τα άτομα που συμμετέχουν μπορούν να τηλεφορτώσουν ένα εξατομικευμένο “Πιστοποιητικό Συμμετοχής” ή να δηλώσουν τη δέσμευσή τους συμμετέχοντας ως χορηγοί ή εταίροι της εκστρατείας.

Βλέπε την προσφορά εταίρων της εκστρατείας: http://osha.europa.eu/campaigns/hw2008/partners