Το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Καρδιάς είναι να τονίσει την ανάγκη για αντιμετώπιση των γνωστών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, καθώς η καρδιαγγειακή νόσος εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως παρά τις σημαντικές θεραπευτικές και επεμβατικές εξελίξεις των τελευταίων χρόνων. Κοινοί παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η καθιστική ζωή, η παχυσαρκία, η δυσλιπιδαιμία, η διατροφή πλούσια σε ζωικά λίπη, ο σακχαρώδης διαβήτης, η αρτηριακή υπέρταση και το άγχος φαίνεται να σχετίζονται ισχυρά με πρώιμη αθηροσκλήρωση και καρδιαγγειακά επεισόδια. 

Τι πρέπει να προσέξουμε για την προστασία της καρδιάς

  • Το κάπνισμα αποτελεί μείζον παράγοντα κινδύνου. Έχει φανεί ότι η διακοπή του καπνίσματος επιφέρει σημαντική βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας και μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου, για αυτό επιβάλλεται η προσπάθεια διακοπής του καπνίσματος.
  • Έχει φανεί ότι η διατροφή σχετίζεται με την εξέλιξη της αθηροσκλήρωσης και ένα ευνοϊκό πρότυπο διατροφής, όπως το μεσογειακό με χαμηλή κατανάλωση κορεσμένων ζωικών λιπαρών οξέων, χαμηλή κατανάλωση άλατος και υψηλή κατανάλωση ελαιόλαδου, φρούτων, λαχανικών, φυτικών ινών και ψαριών μπορεί να μειώσει τα καρδιαγγειακά επεισόδια.
  • Η μέτριας έντασης (όπως ποδήλατο, βάδιση, κολύμβηση) καθημερινή αν είναι δυνατόν άσκηση διάρκειας 30-45 λεπτών αποτελεί επιπλέον προστατευτικό μέσο, ιδιαίτερα αν συνδυάζεται με τις υπόλοιπες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
  • Ουσιώδους σημασίας είναι επίσης ο έλεγχος και η αντιμετώπιση της υπέρτασης, της δυσλιπιδιαμίας και ο σωστός έλεγχος του σακχάρου αίματος.
  • Τέλος, η διαχείριση και ο έλεγχος της συναισθηματικής φόρτισης πρέπει να επιδιώκεται σε όλους τους ασθενείς με χαρακτηριστικά έντονου άγχους.

Νεότερες εξελίξεις

Η Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του πανεπιστήμιου Αθηνών (Διευθυντής καθηγητής Δημήτριος Τούσουλης) έχει επιδείξει σημαντικές ερευνητικές επιτυχίες κατά τις τελευταίες δεκαετίες στον τομέα της αθηροσκλήρωσης και της κλινικής αντιμετώπισης των καρδιοπαθειών. Στο πρόσφατο μάλιστα Πανευρωπαϊκό συνέδριο του Λονδίνου με πάνω από 35.000 συμμετέχοντες καρδιολόγους από όλο τον κόσμο, η Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική ήταν πρώτη σε αριθμό ανακοινώσεων με σημαντική διαφορά, ακόμα και από αναγνωρισμένα διεθνή επιστημονικά και ερευνητικά κέντρα.

Ιδιαίτερα η έρευνα που διεξήχθη στην Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του πανεπιστήμιου Αθηνών σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης κέντρισε το βραβείο καλύτερης εργασίας από νέους ερευνητές. Στην εργασία αυτή μελετήθηκε το μήκος των τελομερών σε ένα μεγάλο πληθυσμό στεφανιαίων ασθενών. Τα τελομερή αποτελούν τα τελικά τμήματα των χρωμοσωμάτων που περιλαμβάνουν τις γενετικές πληροφορίες. Σταδιακά με την αύξηση της ηλικίας και υπό την επίδραση βλαπτικών παραγόντων κινδύνου, το μήκος των τελικών αυτών τμημάτων μειώνεται και αυτό φαίνεται να σχετίζεται με αυξημένη επίπτωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Όπως τονίζει ο καθηγητής Καρδιολογίας κ. Δημήτρης Τούσουλης, από τη μελέτη που διενεργήσαμε φάνηκε ότι το οξειδωτικό στρες επιδρά επίσης με καθοριστικό ρόλο στο μήκος των τελομερών μετά από αγγειοπλαστική των στεφανιαίων και αυτό φαίνεται να σχετίζεται με την κλινική έκβαση αυτών των ασθενών. Επίσης από τα δεδομένα που παρουσιάσαμε επιβεβαιώθηκε ο ευεργετικός ρόλος της μέτριας έντασης αερόβιας άσκησης έναντι της άσκησης αντίστασης στο καρδιαγγειακό και ιδιαίτερα στη λειτουργία του ενδοθηλίου της εσωτερικής δηλαδή στιβάδας των αγγείων που καθορίζει σε σημαντικό βαθμό τη συνολική λειτουργικότητα των αγγείων και αντανακλά την αγγειακή υγεία συνολικά.

Ο καρδιολόγος κ. Βαγγέλης Οικονόμου, σε συνεργασία με τον επίκουρο καθηγητή κ. Γεράσιμο Σιάσο από την ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του πανεπιστήμιου Αθηνών, παρουσίασε επίσης δεδομένα που δείχνουν ότι η καθημερινή βραχυπρόθεσμη κατανάλωση χυμού φραγκοστάφυλου από καπνιστές μπορεί να μειώσει τις βλαπτικές επιδράσεις του καπνίσματος στα αγγεία και στους μηχανισμούς της θρόμβωσης.

Όσον αφορά τις νεότερες εξελίξεις, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η νέα τεχνολογία εμφυτέυσιμων βηματοδοτών που δεν έχουν ανάγκη καλωδίων μειώνοντας με αυτό τον τρόπο τις επιπλοκές. Ελπιδοφόρα είναι επίσης τα αποτελέσματα μελετών σχετικά με την τεχνολογία των βιο-απορροφήσιμων stents. Με την τεχνολογία αυτή επιτρέπεται η διάνοιξη σημαντικών αποφρακτικών στενώσεων στα στεφανιαία αγγεία χωρίς την παραμονή του υλικού του stent που απορροφάται μετά βραχύ χρονικό διάστημα επιτρέποντας τις περαιτέρω επεμβάσεις στο τμήμα αυτό των αγγείων αν χρειαστεί απαραίτητο στο μέλλον. Τα τελευταία χρόνια σημαντική είναι επίσης η πρόοδος που έχει παρουσιαστεί στη διόρθωση βαλβιδικών βλαβών χωρίς την ανάγκη χειρουργείου αλλά διακαθετηριακά. Ιδιαίτερα η στένωση της αορτής σε σημαντικό αριθμό περιπτώσεων μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη νέα αυτή τεχνολογία, ενώ σημαντική είναι η έρευνα που διεξάγεται όσον αφορά τη διόρθωση της ανεπάρκειας μιτροειδούς και τριγλώχινας βαλβίδας. Ελπιδοφόρα είναι και η δημιουργία μυϊκού ιστού από πολυδύναμα κύτταρα. Αυτό θα επιτρέψει τη δημιουργία μέρους του μυοκαρδίου από κύτταρα προερχόμενα από την επιδερμίδα. Τέλος, στον τομέα της δυσλιπιδαιμίας μία νέα γενιά φαρμάτων που αναστέλλουν την πρωτεάση PCSK9 που αποδομεί τον υποδοχέα της LDL στα ηπατοκύτταρα φαίνεται να είναι πλέον αποτελεσματικά και ασφαλής, ιδιαίτερα σε ασθενείς με σημαντικές μορφές δυσλιπιδιαμίας που δεν ανταποκρίνονται στην αγωγής με στατίνες.