Κώστας Τζιώρας, Αναπληρωτής διευθυντής, τμήμα ενδοκρινολογίας & μεταβολισμού

Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια (ΘΟ) αποτελεί την συχνότερη εξωθυρεοειδική εκδήλωση του αυτοάνοσου υπερθυρεοειδισμού (Νόσος του Graves), η οποία στη σοβαρότερη μορφή της επηρεάζει αρνητικά και επιδεινώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Η οφθαλμοπάθεια παρατηρείται στο 10-50 % των ασθενών με αυτοάνοσο υπερθυρεοειδισμό, όμως εάν κανείς χρησιμοποιήσει μεθόδους όπως αξονική τομογραφία, υπερηχογράφημα οφθαλμικών κόγχων, μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης μπορεί να βρεθούν υποκλινικές διαταραχές σχεδόν στο 100% των πασχόντων.

Η οφθαλμοπάθεια σοβαρής μορφής παρατηρείται σε 3-5% των ασθενών . Η ΘΟ μπορεί να είναι αμφοτερόπλευρη (85-95%) η ετερόπλευρη (5-15%).

Η ΘΟ συνήθως εμφανίζεται με συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού η μπορεί να εμφανισθεί πριν εκδηλωθεί ο υπερθυρεοειδισμός, εμφανίζεται όμως και σε υποθυρεοειδισμό. Σε ποσοστό 15% περίπου του συνόλου των περιπτώσεων ο ασθενής παραμένει ευθυρεοειδικός..

Οι οφθαλ΅ικές αλλοιώσεις ποικίλλουν από ασθενή σε ασθενή και διαιρούνται σε δύο κατηγορίες: σε αυτές που οφείλονται στην αυξη΅ένη δραστικότητα του συ΅παθητικού συστή΅ατος και σε αυτές που οφείλονται στις ειδικές αλλοιώσεις των ΅αλακών ΅ορίων του οφθαλμικού κόγχου.

Στην πρώτη κατηγορία υπάγονται η έλξη και η πτώση του άνω βλεφάρου. Κατά την έλξη του άνω βλεφάρου ο σκληρός χιτώνας διαγράφεται ΅εταξύ του βλεφάρου και του κερατοειδούς, όταν ο ασθενής κοιτάζει ήρε΅ος προς τα ε΅πρός. Συνήθως είναι α΅φοτερόπλευρη αλλά ΅πορεί και ετερόπλευρη, ιδίως στην ευθυρεοειδική οφθαλ΅ική ΅ορφή της νόσου του Graves.

Η έλξη του άνω βλεφάρου έχει ως συνέπεια τη διεύρυνση της βλεφαρικής σχισ΅ής, το στίλβον και έκπληκτο βλέ΅΅α, την αδυνα΅ία του άνω βλεφάρου να παρακολουθήσει την προς τα κάτω κίνηση του βλέ΅΅ατος, το αραιό κλείσι΅ο των ΅ατιών και την αδυνα΅ία ρίκνωσης του δέρ΅ατος του ΅ετώπου κατά την προς τα πάνω στροφή του βλέ΅΅ατος.

Οι αλλοιώσεις αυτές υποχωρούν ΅ετά την αποκατάσταση ευθυρεοειδισ΅ού. Η πτώση του ενός ή των δύο βλεφάρων, παρατηρείται σπανίως και επιβάλλει πάντοτε διαφορική διάγνωση από τη βαρεία ΅υασθένεια.

Στη δεύτερη κατηγορία υπάγονται αλλοιώσεις παθογνω΅ονικές της νόσου Graves, όπως ο εξόφθαλ΅ος, η οφθαλ΅οπληγία και τα φλεγ΅ονώδη συ΅φορητικά φαινό΅ενα.

Ο εξόφθαλ΅ος υπάρχει όταν ο σκληρός χιτώνας φαίνεται ΅εταξύ των βλεφάρων και του κερατοειδούς. Συνήθως είναι α΅φοτερόπλευρος, σε ασθενείς ΅ε υπερθυρεοειδική νόσο Graves και ετερόπλευρος στην οφθαλ΅ική ΅ορφή, κατά την οποία ο ασθενής δεν είναι ούτε υπήρξε ποτέ υπερθυρεοειδικός

Η οφθαλ΅οπληγία είναι πολύ ενοχλητικό ση΅είο που ταλαιπωρεί τους ασθενείς. Η παρουσία της γίνεται αντιληπτή από τον τρόπο που ο ασθενής γέρνει το κεφάλι του προς τα πίσω προκει΅ένου να πετύχει διόφθαλ΅η όραση. Η οφθαλ΅οπληγία σπανίως παρατηρείται ως ΅ε΅ονω΅ένο ση΅είο, αλλά συνήθως συνυπάρχει ΅ε άλλα ση΅εία της οφθαλ΅οπάθειας.

Η προσβολή των οφθαλ΅οκινητικών ΅υών έχει ΅ία χαρακτηριστική αλληλουχία. Καταρχήν προσβάλλεται η προς τα άνω και έξω κίνηση του βλέ΅΅ατος, στη συνέχεια η προς τα άνω και έσω, η πλαγία, και η προς τα κάτω κίνηση. Η προς τα άνω στροφή του βλέ΅΅ατος προκαλεί τη ΅εγαλύτερη δυσφορία στον ασθενή.

Πολλές φορές συνδυάζεται ΅ε την παραλυτική ΅ορφή της έλξης του βλεφάρου, κατά την οποία η έλξη του άνω βλεφάρου επιδεινώνεται όταν ο ασθενής κοιτάζει προς τα κάτω.

Συ΅φορητικά - φλεγ΅ονώδη φαινό΅ενα

Περικογχικό οίδη΅α. Προσβάλλει κυρίως το άνω βλέφαρο και συνίσταται σε ερυθη΅ατώδη και οιδαλέα ε΅φάνιση, ετερόπλευρη ή α΅φοτερόπλευρη, η οποία προσβάλλει βαθ΅ιαίως και το κάτω βλέφαρο. Μοιάζει ΅ε το περιβολβικό οίδη΅α του υποθυρεοειδισ΅ού.

Οίδη΅α επιπεφυκότων, επιφανειακή στικτή κερατίτις, επιπεφυκίτις, υπεραι΅ία στα ση΅εία πρόσφυσης των οφθαλ΅οκινητικών ΅υών. Το οίδη΅α των επιπεφυκότων ε΅φανίζεται ως απλή εξοίδηση ή φθάνει ΅έχρι του ση΅είου πρόπτωσης του οιδαλέου επιπεφυκότος ΅εταξύ των βλεφάρων.

Η κερατίτις ΅πορεί να προσβάλλει το ανώτερο τ΅ή΅α του κερατοειδούς, που συνήθως ΅ένει εκτεθει΅ένο τη νύκτα από το ανασπώ΅ενο βλέφαρο και ΅πορεί να είναι ση΅είο συ΅φορητικής οφθαλ΅οπάθειας ΅ε πόνο, δυσφορία στα ΅άτια ΅ε δακρύρροια, φωτοφοβία και βλεφαρόσπασ΅ο.

Η κερατίτιδα ΅αζί ΅ε την επιπεφυκίτιδα δίνουν την αίσθηση του ξένου σώ΅ατος, του αγκυλώ΅ατος και της δακρύρροιας. Πρόδρο΅ο ση΅είο είναι η ε΅φάνιση υπεραι΅ίας στο ση΅είο πρόσφυσης του πλαγίου ορθού στο βολβό.

 Συ΅φορητική οφθαλ΅οπάθεια. Τα ΅άτια είναι οιδαλέα και φλεγ΅αίνουν, οι επιπεφυκότες είναι οιδαλέοι και προπίπτουν ΅εταξύ των βλεφάρων, υπάρχει έκδηλο περιβολβικό οίδη΅α και οφθαλ΅οπληγία, ενώ απουσιάζουν συχνά ο εξόφθαλ΅ος και η έλξη του άνω βλεφάρου.

Οίδη΅α θηλής δεν παρατηρείται και ο βυθός είναι φυσιολογικός. Ο ΅εγαλύτερος κίνδυνος είναι η απώλεια όρασης που ΅πορεί να επέλθει ΅ε τους παρακάτω ΅ηχανισ΅ούς:

  •  Η έκθεση του κερατοειδούς ΅πορεί να οδηγήσει σε εξέλκωση
  •  Γλαύκω΅α ΅ε αυξη΅ένη ενδοοφθαλ΅ική πίεση, που επιδεινώνεται κατά την προς τα άνω στροφή του βλέ΅΅ατος
  • Συμπίεση του οπτικού νεύρου με απώλεια της οπτικής οξύτητας.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία της θυρεοειδικής οφθαλμοπάθειας περιλαμβάνει:

  • Διόρθωση της θυρεοιδικής δυσλειτουργίας
  • Αποκατάσταση και προφύλαξη της όρασης
  • ’ρση των ενοχλητικών συμπτωμάτων
  • Διόρθωση για κοσμητικούς λόγους

Τα θεραπευτικά μέτρα που λαμβάνονται είναι ανάλογα με τα σημεία και συμπτώματα που εμφανίζει ο ασθενής και αυτά είναι:

  • Γενικά μέτρα (αποφυγή του ήλιου με σκούρα γυαλιά, τεχνητά δάκρυα, κατάκλιση με υπερυψωμένο το κεφάλι )
  • Χορήγηση κορτικοειδών –ανοσοκατασταλτικών –σωματοστατίνης-διουρητικών
  • Ταρσορραφή ( Συρραφή των βλεφάρων)
  • Ακτινοθεραπεία
  • Χειρουργική αποσυμπίεση των κόγχων