Tο επώδυνο ημιόσχεο είναι μια κατάσταση  που χαρακτηρίζεται από άλγος και οίδημα του οσχέου. Είναι συνηθισμένο στην παιδική ηλικία και συνήθως πανικοβάλει τους γονείς. Aπαιτεί έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. Όταν εμφανίζεται, η πρώτη διαγνωστική σκέψη κατευθύνεται στη συστροφή του όρχεως.  Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες παθήσεις που θα πρέπει να διερευνηθούν όπως η επιδιδυμίτιδα, η συστροφή της κύστης Morgagni και το ιδιοπαθές οίδημα οσχέου.

Eπιδιδυμίτιδα

Επιδιδυμίτιδα είναι η φλεγμονή της επιδιδυμίδας, του οργάνου εκείνου δηλαδή που βρίσκεται πάνω και πίσω από τους όρχεις μέσα στο όσχεο και αποτελεί το τμήμα της ανδρικής αναπαραγωγικής οδού, όπου ωριμάζει και αποθηκεύεται το σπέρμα. H επιδιδυμίτιδα στα παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών είναι σπάνια.  Σε ποσοστό 35% περίπου με επιδιδυμίτιδα συνυπάρχουν ανωμαλίες του ουροποιογεννητικού συστήματος. Σημειώνεται ότι η συχνότητα συνύπαρξης συγγενών ανωμαλιών του ουροποιογεννητικού συστήματος με την επιδιδυμίτιδα αυξάνει αντιστρόφως ανάλογα με την ηλικία των παιδιών. Η επιδιδυμίτιδα, συνήθως, προκαλείται από την εξάπλωση κάποιας μικροβιακής λοίμωξης της ουρήθρας ή της ουροδόχου κύστης.

Τις περισσότερες φορές  εκδηλώνεται ξαφνικά με πόνο στο όσχεο που γρήγορα γίνεται  έντονος, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζεται και διόγκωση της επιδιδυμίδας. Συνήθως υπάρχει πυρετός και αίσθημα κακουχίας, καθώς επίσης και κάψιμο στην ούρηση ή συχνουρία. Είναι χαρακτηριστικό ότι το παιδί ανακουφίζεται από τον πόνο ανασηκώνοντας τους όρχεις.  Ο παιδοχειρουργός θα χορηγήσει φαρμακευτική αγωγή από το στόμα (αντιβιοτικά, αντιφλεγμονώδη, αντιπυρετικά). Παράλληλα, θα συστήσει ξεκούραση για κάποιες ημέρες και ανύψωση του οσχέου. Η διαφορική διάγνωση θα πρέπει να γίνεται με την συστροφή του όρχεως. Η συστροφή μπορεί να εκδηλωθεί με παρόμοια συμπτώματα και αποτελεί μια επείγουσα κατάσταση

Συστροφή του όρχεως

Αποτελεί μια από τις επείγουσες καταστάσεις στην παιδοχειρουργική,  δεδομένου ότι η καθυστέρηση της αντιμετώπισής της πέραν των 6 ωρών θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του όρχεως. Πρόκειται για στροφή του όρχεως εντός του οσχέου. Ο όρχις “κρέμεται” από ένα κορδόνι που ονομάζεται σπερματικός τόνος ο οποίος αποτελείται από αρτηρίες, φλέβες, νεύρα και λεμφαγγεία του όρχεως. Στην συστροφή συμβαίνει μία περιστροφή του όρχεως γύρω από τον εαυτό του πάνω από 180 μοίρες. Η συστροφή

 αυτή, έχει ως συνέπεια τη διακοπή της ροής αίματος προς τον όρχι, με αποτέλεσμα τη σταδιακή ισχαιμία και νέκρωση αυτού. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι επιβάλλεται να αντιμετωπιστεί το συντομότερο δυνατό, ιδανικά μέσα στις πρώτες 6 ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων. Η βιωσιμότητα ανέρχεται στο 100% αν η επέμβαση γίνει τις πρώτες 6 ώρες, 70% μεταξύ 6-12 ώρες και κάτω από 20% αν η επέμβαση γίνει μετά τις 12 ώρες. Συστροφή μπορεί να παρατηρηθεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά συχνότερα συμβαίνει στα βρέφη, κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής, και σε αγόρια, στην εφηβεία, ηλικίας 12-16 ετών. Μπορεί δε να παρατηρηθεί και στην ενδομήτρια ζωή.