Της Σοφίας Νέτα

Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κατά της Ινομυαλγίας και της έναρξης του έτους κατά του καρκινικού πόνου (Οκτ. 2008 – Οκτ. 2009) πραγματοποιήθηκε συνέντευξη τύπου από την Ελληνική Εταιρεία Αλγολογίας (πρώην Ελληνική Εταιρεία Πόνου), με σκοπό την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και της Πολιτείας σχετικά με το χρόνιο πόνο και τις κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις του.

Στο πλαίσιο της συνέντευξης τύπου, παρουσιάστηκαν τα στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης για τη Μελέτη του Πόνου (IASP) που αφορούν τον Καρκινικό Πόνο και τα νεότερα δεδομένα για ένα σχετικά νέο επώδυνο σύνδρομο όπως είναι η Ινομυαλγία που πλήττει όμως μεγάλο μέρος του πληθυσμού, από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Εταιρειών Πόνου (EFIC).

Καρκινικός Πόνος: ένα σοβαρό, διαδεδομένο πρόβλημα

Ειδικότερα ο Καρκινικός Πόνος είναι ένα πολύ διαδεδομένο και σοβαρό πρόβλημα αφού σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία κάθε χρόνο, σε ολόκληρο τον κόσμο, 5 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν από καρκίνο. Συγχρόνως, διαγιγνώσκονται 7 εκατομμύρια νέα περιστατικά με κακοήθη νόσο ετησίως, αριθμός που εκτιμάται ότι το 2015 θα φθάσει τα 15 εκατομμύρια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), 1 στους 3 κατοίκους του πλανήτη θα προσβληθεί από καρκίνο σε κάποια φάση της ζωής του. Ο καρκίνος μπορεί να εμφανισθεί σε οποιαδήποτε ηλικία και μας αφορά όλους, παρότι η συχνότητα εμφάνισής του είναι υψηλότερη στoυς ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας.

Στη χώρα μας, με βάση τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (Ε.Σ.Υ.Ε. 2006), ο καρκίνος αποτελεί τη 2η αιτία θανάτου (24.4%) μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα (29.4%), ενώ αυξητική τάση παρουσιάζει τόσο η συνολική, όσο και η κατά αιτία θνησιμότητα από καρκίνο (IARC 2008).

Ο κύριος Εμμανουήλ Αναστασίου, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Αλγολογίας, επεσήμανε: ‘Βασική διακήρυξη της Διεθνούς Οργάνωσης για τη Μελέτη του Πόνου και κατά προέκταση δική μας, αποτελεί το γεγονός ότι η ανακούφιση από τον πόνο θα πρέπει να θεωρείται αναφαίρετο, ανθρώπινο δικαίωμα.

Καθήκον μας λοιπόν είναι να αγωνιστούμε όλοι μαζί για τον ευγενικό αυτό σκοπό. Σήμερα, που πλέον έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος στις φαρμακολογικές και όχι μόνο, μεθόδους, οι οποίες επιστρατεύονται προκειμένου να ανακουφίσουν τους συνανθρώπους μας από τον χρόνιο πόνο, είναι η κατάλληλη στιγμή να διεκδικήσουμε από την πολιτεία αλλά και από την ιατρική κοινότητα τη συνεισφορά τους στην αρωγή των εκατομμυρίων ασθενών που βασανίζονται και υποφέρουν από κάποια μορφή χρόνιου πόνου.’

Ο ΠΟΥ εκτιμά πως ετησίως 5 εκατομμύρια ογκολογικοί ασθενείς υποφέρουν από πόνο. Μερικοί άρρωστοι φοβούνται ότι ο πόνος τους δεν μπορεί να ανακουφιστεί αλλά και αρκετοί λειτουργοί υγείας πιστεύουν ότι ο καρκινικός πόνος είναι αθεράπευτος.

Ωστόσο, χάρη στην επιστημονική έρευνα, τα δεδομένα έχουν αλλάξει και έχουν ανεβρεθεί λύσεις που παρέχουν εξαιρετική ποιότητα ζωής στους πάσχοντες, αφού η πρόοδος στη θεραπεία του καρκινικού πόνου που έχει επιτευχθεί έχει τόσο καλά αποτελέσματα, ώστε σχεδόν όλοι τους μπορούν να ανακουφιστούν με τη χρήση φαρμάκων και άλλων θεραπευτικών μεθόδων.

Οι αναφορές από διάφορα κέντρα δείχνουν ότι ο καρκινικός πόνος μπορεί να ανακουφιστεί εντελώς στο 80-90% αυτών που υποφέρουν από πόνους, ενώ και για το μεγαλύτερο ποσοστό των υπολοίπων είναι δυνατή σημαντικού βαθμού ανακούφιση, ενώ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της νόσου έχει η καταπράυνση του πόνου, αφού έχει αποδειχθεί πειραματικά σε ζώα με καρκίνο, ότι αναπτύσσουν πολύ γρηγορότερα μεταστάσεις όταν πονούν.

Επιπλέον, η χρόνια παρουσία του πόνου επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες του ασθενούς, την κοινωνική του υπόσταση, περιορίζει την αυτονομία του και μεταβάλλει την ψυχική του ισορροπία. Το 40% των καρκινοπαθών υποφέρει από πόνο ανεξάρτητα του σταδίου της νόσου, ενώ στο τελικό στάδιο, ο πόνος αφορά το 80% των ασθενών.

Παρόλα αυτά, η αντιμετώπιση του καρκινικού πόνου σήμερα δεν είναι η καλύτερη δυνατή, παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας του και τις κατευθυντήριες γραμμές που έχουμε για την αντιμετώπισή του.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί σύμφωνα με τον Ronald Melzack (Ψυχολόγος, 1965: Θεμελίωσε την θεωρία της πύλης του πόνου): ‘Ο πόνος μπορεί να έχει μεγάλη επίδραση στη νοσηρότητα και θνησιμότητα, μπορεί να σημαίνει τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο’.

Παρούσα στη Συνέντευξη Τύπου ήταν και η Γενική Γραμματέας Πρόνοιας του Υ.Υ.Κ.Α, κα. Μαρία Τροχάνη, η οποία μετέφερε θερμό μήνυμα του Υπουργού Υγείας: ‘Ο κ. Δ. Αβραμόπουλος, εκφράζει αμέριστη στήριξη σε πρωτοβουλίες οι οποίες φέρνουν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος την ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου, προάγοντας τη διάδοση των σύγχρονων επιστημονικών εξελίξεων σε τομείς, όπως η αλγολογία και η αντιμετώπιση του καρκινικού πόνου και της ινομυαλγίας.’

Η κα. Τροχάνη τόνισε ότι: ‘Η ιατρική, μια επιστήμη, εξ’ ορισμού προσανατολισμένη στην προσπάθεια για την ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου, βρίσκει την κυριολεκτική έκφρασή της στο πεδίο της Αλγολογίας. Με τα Ιατρεία Πόνου που λειτουργούν στα Νοσοκομεία της χώρας, προσφέρουμε ποιοτικές υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας στους συνανθρώπους μας, αποδεικνύοντας πως η ολιστική θεραπευτική προσέγγιση των ασθενών αποτελεί βασικό άξονα του σχεδιασμού μας για την Υγεία και αναδεικνύοντας τις κοινωνικές αρετές της συμπαράστασης και της αλληλεγγύης.

Είμαστε σήμερα εδώ γιατί στηρίζουμε εμπράκτως την προσπάθεια για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου που συνοδεύει την πλειονότητα των χρονίων νοσημάτων. Βασικό άξονα του σχεδιασμού του υπουργείου – σημείωσε – για την παροχή ανακουφιστικής φροντίδας, αποτελεί η άμεση αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η αλματώδης πρόοδος της φαρμακολογίας, της βιοχημείας, της αναισθησιολογίας και εν γένει της παρηγορητικής ιατρικής:

Αναπτύσσουμε πυρήνες ευαισθησίας και αλληλεγγύης προς τους ιδιαίτερα δοκιμαζόμενους ασθενείς, σε χώρους όπου η προσπάθεια των γιατρών και των νοσηλευτών μας, για προσφορά στον πάσχοντα άνθρωπο και με σεβασμό στην αξιοπρέπειά του, συναντά το ουσιαστικό νόημά της και την αποτελεσματική θεσμική της έκφραση’.

Χαιρετισμό απηύθυνε ο κ. Αλέξης Ζορμπάς, Συντονιστής της Μονάδας Στρατηγικής και Πολιτικών Υγείας και Σύμβουλος του Υπουργού Υγείας:

’Η αντιμετώπιση και διαχείριση του πόνου αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές προτεραιότητες για το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης στο πλαίσιο ενός σύγχρονου κοινωνικού κράτους.


Το ‘Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον Καρκίνο θέτει για πρώτη φορά, με οργανωμένο και στοχευμένο τρόπο, στόχους για την αντιμετώπιση του καρκινικού πόνου, θεμελιώνει συγκεκριμένες δράσεις και προγράμματα για την ολοκληρωμένη φροντίδα των συνανθρώπων μας που υποφέρουν.


Αξίζουν πραγματικά συγχαρητήρια στην Ελληνική Εταιρεία Αλγολογίας για τη δράση της όλα αυτά τα χρόνια και για το γεγονός ότι πρώτη αυτή άνοιξε το ζήτημα της ολοκληρωμένης αντιμετώπισης του πόνου στη χώρα μας.’

Ινομυαλγία: μία χρόνια κατάσταση διάχυτου πόνου

Μια νέα παγκόσμια έρευνα που διενεργήθηκε σε πάσχοντες από ινομυαλγία και ιατρούς δείχνει ότι η ινομυαλγία, μια χρόνια κατάσταση διάχυτου πόνου, οδηγεί σε κακή ποιότητα ζωής και δημιουργεί οικονομικό βάρος για τους ασθενείς, προκαλώντας τους συχνά ανικανότητα να εργαστούν και να κερδίσουν το εισόδημά τους.

Το βάρος της ινομυαλγίας μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω από το γεγονός ότι στις περισσότερες χώρες οι ασθενείς πρέπει να δαπανήσουν κατά μέσο όρο από 1,9 έως 2,7 χρόνια και να συμβουλευτούν από 2 έως 4 ιατρούς για να λάβουν μια ακριβή διάγνωση.

Σύμφωνα με την έρευνα, η έλλειψη βεβαιότητας των ιατρών κατά την αναγνώριση των συμπτωμάτων της ασθένειας μπορεί να συμβάλλει σε καθυστερήσεις στη διάγνωση. Αυτά τα νέα ερευνητικά ευρήματα δημοσιεύθηκαν από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ενώσεων για την Ινομυαλγία (ENFA), έναν συνασπισμό οργανώσεων ασθενών, και την Pfizer και περιλαμβάνουν ευρήματα από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Ολλανδία, το Μεξικό και τη Ν.

Κορέα.

Οι κύριες διαπιστώσεις της έρευνας αυτής είναι ότι:

  • Υπάρχει κακή ποιότητα ζωής για τους ασθενείς με ινομυαλγία
  • Το οικονομικό βάρος της ινομυαλγίας είναι τεράστιο και δυσβάσταχτο για τους ασθενείς αλλά και την κοινωνία
  • Η διάγνωση της ινομυαλγίας μπορεί να πάρει χρόνια
  • Οι ιατροί δεν είναι βέβαιοι για τη διάγνωση ινομυαλγίας
  • Η ινομυαλγία είναι μια από τις πιο συνηθισμένες, χρόνιες καταστάσεις διάχυτου πόνου και επηρεάζει από 16 έως 40 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο. Συνοδεύεται συνήθως από άσχημο ύπνο, δυσκαμψία και κούραση, μαζί με άλλες συνδυασμένες νοσηρότητες. Η ινομυαλγία είναι πιο συνηθισμένη στις γυναίκες, οι οποίες αντιστοιχούν στο 87% των διαγνώσεων· ωστόσο, μπορεί να πλήξει και τους άνδρες.
  • Οι ακριβείς αιτίες της ινομυαλγίας δεν είναι ακόμα γνωστές. Ορισμένοι επιστήμονες πιστεύουν ότι υπάρχει μια ανωμαλία στον τρόπο με τον οποίο το σώμα αντιδρά στον πόνο, και ιδιαίτερα μια έντονη ευαισθησία σε ερεθίσματα. Ένας αυξανόμενος όγκος στοιχείων δείχνει ότι αλλοιώσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα δύναται να συμβάλουν στους πόνους της ινομυαλγίας.

Ιατρεία Πόνου

Σήμερα, στην Ελλάδα λειτουργούν 49 ιατρεία πόνου. Ο σκοπός λειτουργίας τους είναι να προσφέρουν ανακούφιση στους ασθενείς που υποφέρουν από χρόνια επώδυνα σύνδρομα όπως του καρκινικού πόνου, του χρόνιου πόνου στην μέση και στον αυχένα, της ινομυαλγίας, της διαβητικής νευροπάθειας, της μεθερπητικής νευραλγίας, της νευραλγίας τριδύμου ή του πόνου που επιμένει πάνω από 3 μήνες μετά από χειρουργική επέμβαση.

Τα ιατρεία πόνου εντάσσονται στα αναισθησιολογικά τμήματα των νοσοκομείων, στελεχώνονται από αναισθησιολόγους και λειτουργούν σε εθελοντική βάση.

Οι εκδηλώσεις στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Πόνου

Η Ελληνική Εταιρεία Αλγολογίας συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας κατά του Πόνου, προγραμματίζει μία σειρά εκδηλώσεων, όπως διανομή ενημερωτικού υλικού ή δωρεάν εξετάσεις όλων των ασθενών που θα προσέρχονται στα Ιατρεία / Μονάδες / Κέντρα Πόνου των Νοσοκομείων του ΕΣΥ όλης της χώρας κατά την εβδομάδα 20-26 Οκτωβρίου 2008.

Για περισσότερες πληροφορίες: Ελληνική Εταιρεία Πόνου, Μακρυνίτσης 4-6, 11522 Αθήνα, τηλέφωνο: 210-6444174, φαξ: 210-6421700, email: pain@internet.gr, website: http://www.hps-pain.gr/.