Γράφει η Ευαγγελία Μαραγκουδάκη, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, Συνεργάτης Ιατρός Μαιευτηρίου ΡΕΑ

Αν ξέρατε ότι υπάρχει τρόπος να προστατέψετε τις κόρες σας από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε ποσοστό έως 94% τι θα λέγατε; Πριν από την πρόσφατη ανακάλυψη των εμβολίων HPV, αυτό αποτελούσε ουτοπία. Κι όμως, σύμφωνα με μελέτες, συνδυάζοντας τον εμβολιασμό και το τεστ Παπανικολάου, ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας θα μπορούσε να μειωθεί κατά 94%.

HPV

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας προκαλείται από λοίμωξη με τον Ιό Ανθρώπινων Θηλωμάτων ή HPV, οποίος μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή – ακόμα κι αν δεν είναι ολοκληρωμένη. Επομένως, όλες οι σεξουαλικά ενεργές γυναίκες μπορεί να μολυνθούν από τον HPV, ενώ ένα ποσοστό 80% των γυναικών θα έρθει σε επαφή με τον ιό αυτό κάποια στιγμή στη ζωή του. Υπάρχουν περίπου 140 τύποι του HPV, οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι μη ογκογόνοι. Ωστόσο 15 τύποι του HPV είναι ογκογόνοι, δηλαδή μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Χαρακτηριστικό είναι ότι τα ποσοστά λοίμωξης με ογκογόνους τύπους του ιού HPV, με κίνδυνο εξέλιξης σε καρκίνο τραχήλου της μήτρας, κορυφώνονται πριν από την ηλικία των 24 ετών.

Πρόληψη

Η πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας επιτυγχάνεται καταρχήν μέσω του εμβολιασμού, ο οποίος μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70%. Στην Ελλάδα κυκλοφορούν δύο HPV εμβόλια, το διδύναμο και το τετραδύναμο. Το διδύναμο προστατεύει από τους πέντε συχνότερους ογκογόνους τύπους HPV (16,18,31,33 και 45) οι οποίοι ευθύνονται συνολικά για περισσότερο από 80% των περιστατικών καρκίνου τραχήλου της μήτρας. Το τετραδύναμο προστατεύει από τους δύο συχνότερους ογκογόνους τύπους του HPV 16 και 18 και από τους HPV 6 και 11, οι οποίοι όμως σχετίζονται με τα γεννητικά κονδυλώματα και όχι με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. 

Ο εμβολιασμός έναντι του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι υποχρεωτικός , σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού, σε κορίτσια ηλικίας 12-15 ετών αλλά και 15-26 ετών, εάν δεν έχουν εμβολιστεί στη συνιστώμενη ηλικία. Σημαντικό είναι ότι καλύπτεται πλήρως από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Η δευτερογενής πρόληψη επιτυγχάνεται με τον τακτικό έλεγχο με τεστ Παπανικολάου, που στην ουσία επιτρέπει τον εντοπισμό και ως εκ τούτου την έγκαιρη θεραπεία τραχηλικών βλαβών, πριν αυτές εξελιχθούν σε καρκίνο. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο 540 γυναίκες διαγιγνώσκονται με καρκίνο τραχήλου, ενώ 240 θα καταλήξουν από τη νόσο. Με την υιοθέτηση του εμβολιασμού και του τεστ Παπανικολάου, ωστόσο τα νούμερα αυτά θα μπορούσαν να μειωθούν σε πολύ μεγάλο βαθμό. Βασικοί κανόνες λοιπόν, για την προστασία των παιδιών είναι:

  • Σωστή και έγκαιρη ενημέρωση
  • Εμβολιασμός
  • Τεστ ΠΑΠ 6 μήνες μετά την πρώτη σεξουαλική επαφή και επανάληψη κάθε χρόνο ή, επί ενδείξεως, κάθε εξάμηνο.