Της Χαρούλας Μπιλάλη, Συμβούλου Αναπαραγωγικής και Σεξουαλικής Υγείας BSc MMedSc

Από πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστήμιου της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο, η οποία δημοσιεύτηκε στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό “Human Reproduction” φαίνεται πως οι γυναίκες εμφανίζουν πολλά «κενά» ενημέρωσης σε ότι αφορά τη γονιμότητα τους. Η μελέτη είχε τον εύγλωττο όσο και αποκαλυπτικό τίτλο: «Το Σοκ της Ηλικίας: παρανοήσεις σχετικά με την επίδραση της ηλικίας στη γονιμότητα πριν και μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση σε γυναίκες που συνέλαβαν μετά την ηλικία των 40 ετών».

Φάνηκε λοιπόν ότι οι περισσότερες γυναίκες που συμμετείχαν στην έρευνα υπέθεταν ανακρίβειες ή και είχαν τελείως λάθος απόψεις σχετικά με τη γονιμότητα τους και την ηλικία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε αρκετά υψηλό ποσοστό πίστευαν πως θα ήταν γόνιμες όσο είχαν έμμηνο ρύση (μέχρι την έναρξη της εμμηνόπαυσης), δηλαδή γύρω στα 50 έτη ενώ επίσης σημαντικός αριθμός θεωρούσε ότι η εγκυμοσύνη θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς δυσκολίες ή και άμεσα στην ηλικία των 40 ετών.

Τα αίτια της παραπληροφόρησης

Η συνεχής αναφορά από την οικογένεια και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, για την αντισύλληψη και την αποφυγή μιας (ανεπιθύμητης) εγκυμοσύνης, αρχίζει στην εφηβεία και ως αποτέλεσμα πολλές γυναίκες περνούν το μεγαλύτερο μέρος της «φουλ» γόνιμης ζωής τους με το φόβο μια ανεπιθύμητης κύησης- οπότε και προσέχουν να την αποφύγουν. Όταν όμως αισθανθούν την ανάγκη να γίνουν μητέρες έχουν ήδη μπει στη δεκαετία των 30 και των 40. Ένας άλλος παράγοντας είναι ότι αρκετές γυναίκες πιστεύουν ότι δεδομένου ότι δεν είχαν οικογενειακό ιστορικό υπογονιμότητας, θα είναι γόνιμες. Άλλες πάλι φαίνεται ότι επηρεάζονται από φίλους ή και γιατρούς για την ικανότητα τεκνοποίησης (ως κάτι απλό, χωρίς προβλήματα) και για την εγκυμοσύνη θεωρούν ότι μπορεί εύκολα να έρθει και σε προχωρημένη ηλικία.

Όμως τίποτα από όλα αυτά δεν είναι αληθινό για αυτό το 72% των γυναικών σε αυτή τη μελέτη αναγνώρισε ότι υπήρξε υπερβολικά τυχερό που μπόρεσε να συλλάβει μέσω υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (IVF) παρά την προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία (πάνω από 38 έτη). Αυτό όμως που σοκάρει ως συμπέρασμα είναι ότι πολλές γυναίκες στην εποχή της πληροφόρησης, εάν πράγματι γνώριζαν ότι με την πάροδο της ηλικίας μειώνεται η γονιμότητα τους θα είχαν την τεκνοποίηση πιο ψηλά στην ατζέντα τους. Με αλλά λόγια, από πολύ πιο νωρίς θα επιχειρούσαν να γίνουν μητέρες.

Οι αλήθειες που πρέπει να γνωρίζουμε

  • Στα 30 έτη μια γυναίκα με ελεύθερο ιατρικό ιστορικό έχει περίπου 20% πιθανότητα σύλληψης κάθε μήνα.
  • Στα μισά περίπου της δεκαετίας των 30, η γονιμότητα αρχίζει να φθίνει.
  • Η πιθανότητα για σύλληψη κάθε μήνα από τη στιγμή που η γυναίκα φτάνει τα 40, περιορίζεται στο 5%, ενώ σπάνια αγγίζει το 10%.
  • Η υπογονιμότητα είναι πιο συχνή από ό, τι νομίζουμε: αφορά(διαγνωσμένα) 1 στα 6 με 7 περίπου ζευγάρια.
  • Η πιθανότητα επιτυχίας με ένα κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι περίπου 42% στην ηλικία των 35. Ο αριθμός αυτός φθίνει στο 5% περίπου, μετά την ηλικία των 42.
  • Πολλές κλινικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, χρησιμοποιούν τα 42 έτη ως ανώτερο όριο ηλικίας για χρήση από τις ασθενείς των δικών τους ωραίων στην εξωσωματική γονιμοποίηση.

Ωάρια …γυναίκας

Για να έχουμε μια εικόνα του τι συμβαίνει όσο αφορά την γονιμότητα μας, κάθε κορίτσι γεννιέται με συγκεκριμένο αποθεματικό ωαρίων στις ωοθήκες το οποίο μειώνεται με την ηλικία .Ξεκινά με περίπου με 2 εκατομμύρια ωάρια κατά τη γέννηση, αριθμός που ελαττώνεται σε περίπου 25.000 ωάρια στην ηλικία των 37 ετών. Νούμερο εξαιρετικά μικρό αν αναλογιστούμε ότι σε κάθε κύκλο «δραστηριοποιούνται» πάρα πολλά από αυτά τα ωάρια, προτού μόλις ένα και μόνο μπει στη διαδικασία της ωορρηξίας. Όσο δε πλησιάζει η εμμηνόπαυση, ο αριθμός αυτός περιορίζεται κάτω από 1000.

Και τώρα τι κάνουμε

Τόσο η Αμερικανική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής όσο και το Βασιλικό Κολλέγιο Μαιευτήρων Γυναικολόγων της Μεγάλης Βρετανίας, ενθαρρύνουν τις γυναίκες άνω των 35 ετών, οι οποίες έχουν προσπαθήσει να συλλάβουν για 6 μήνες φυσιολογικά αλλά δε τα έχουν καταφέρει, να συμβουλευτούν έναν ειδικό στη γονιμότητα ιατρό. Οι γυναίκες κάτω των 35 ετών θα πρέπει να δουν ένα γιατρό ειδικευμένο σε θέματα γονιμότητας μετά από ένα χρόνο προσπάθειας χωρίς αποτέλεσμα. Αν για κάποιο λόγο (πχ ιστορικό υπογονιμότητας στην οικογένεια, προβλήματα στο θυρεοειδή, διαβήτη, πολυκυστικές ωοθήκες κλπ) υποψιαζόμαστε πως μπορεί να υπάρχουν προβλήματα γονιμότητας ή υφίσταται ήδη διάγνωση, καλύτερα να δράσουμε άμεσα μετά από περίπου 3 μήνες.

Τα αισιόδοξα νέα

Οι ειδικοί της αναπαραγωγής, έχουμε πλέον εκπληκτικές δυνατότητες στα χέρια μας: σύγχρονες μεθόδους γονιμοποίησης, κατάψυξη ωαρίων για διατήρηση της γονιμότητας, επιλογή καλύτερων ωαρίων και εμβρύων στα πλαίσια της ευγονικής, βοηθητικές βιταμίνες, κατάλληλα βότανα, ειδική διατροφή, εξειδικευμένη εκγύμναση. Και ναι, είναι πράγματι δικαίωμα κάθε γυναίκας να προσπαθήσει -και μάλιστα να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα- προκειμένου να αποκτήσει παιδί και να γίνει μητέρα. Για αυτό το λόγο όλα τα παραπάνω πρέπει να εφαρμόζονται με μεγάλη προσοχή-ειδικά με βάση τους κανόνες που θέτει το όριο της ηλικίας, με ευαισθησία, με γνώση και πάντοτε εξατομικευμένα.