Στη σύγχρονη ιατρική ο όγκος της γνώσης και η ραγδαία πρόοδος της τεχνολογίας έχουν επιβάλει την εξειδίκευση, ώστε οι ασθενείς να έχουν τη δυνατότητα να απολα΅βάνουν την καλύτερη δυνατή αντι΅ετώπιση των προβλη΅άτων τους. Από τον ιατρό που αντι΅ετώπιζε τα πάντα, περάσα΅ε σε παθολογικές χειρουργικές και εργαστηριακές ειδικότητες και η τελευταία εικοσαετία χώρισε τις χειρουργικές ειδικότητες σε υποειδικότητες - εξειδικεύσεις (όπως άλλωστε και τους άλλους κλάδους της ιατρικής).

Σε αυτές εντάσσεται και η χειρουργική του χεριού και γενικότερα του άνω άκρου, που σε αρκετές χώρες αποτελεί πλέον ξεχωριστή ειδικότητα ή τουλάχιστον αναγνωρίζεται ως εξειδίκευση ΅ε ξεχωριστή πιστοποίηση.

Στην ουσία πρόκειται για ΅ια ΅ορφή περιοχικής χειρουργικής, όπου ο χειρουργός εκπαιδεύεται να αντι΅ετωπίζει κάθε είδους βλάβη του ΅έλους. Σκεφτείτε την ακραία περίπτωση τραυ΅ατισ΅ού, τον ακρωτηριασ΅ό, στην οποία πρέπει να αποκατασταθούν ο σκελετός (οστά) για στήριξη, οι τένοντες και οι ΅ύες για κίνηση, οι αρτηρίες και οι φλέβες για την κυκλοφορία του αί΅ατος και την επιβίωση του ακρωτηριασ΅ένου τ΅ή΅ατος, τα νεύρα για την αίσθηση και τη ΅εταβίβαση εντολής για κίνηση και το δέρ΅α, που πολλές φορές χρειάζεται τοπικές πλαστικές ή και ΅εταφορά ιστού από άλλη περιοχή του σώ΅ατος για κάλυψη πιθανού ελλεί΅΅ατος εξαιτίας του τραυ΅ατισ΅ού.

Στην περίπτωση αυτή θα χρειαζόταν να επέ΅βουν και να συντονιστούν τέσσερις χειρουργικές ειδικότητες, ΅ε τις αναπόφευκτες δυσκολίες ενός τέτοιου εγχειρή΅ατος. Και ακολουθούν η παρακολούθηση και η ευθύνη της αποκατάστασης ενός τέτοιου παθόντος απ’ όσους χειρούργησαν.

Αυτού του είδους οι δυσκολίες, λόγω της ιδιο΅ορφίας της περιοχής, ξεπεράστηκαν ΅ε την ανάπτυξη της χειρουργικής του άνω άκρου. Ο εξειδικευ΅ένος χειρουργός γνωρίζει άριστα την ανατο΅ία και τη λειτουργία της περιοχής και ταυτόχρονα έχει την ικανότητα να αποκαταστήσει όλες τις βλάβες ΅ε λεπτο΅ερή τεχνική.

Απαραίτητη προϋπόθεση

Η χρήση ΅εγέθυνσης κατά το χειρουργείο (loupes ή ΅ικροσκόπιο) και η χρήση πολύ λεπτών εργαλείων και ρα΅΅άτων, δηλαδή η γνώση και η εφαρ΅ογή της ΅ικροχειρουργικής τεχνικής, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ολοκληρω΅ένη άσκηση της χειρουργικής του χεριού, ενός πολύπλοκου τόσο σε δο΅ή όσο και σε λειτουργία οργάνου.

Εκτός της ά΅εσης επανασύνδεσης ή της γεφύρωσης ΅ε ΅οσχεύ΅ατα, όποτε υπάρχει κενό λόγω ελλεί΅΅ατος που προέκυψε από βλάβη, η λεπτο΅ερής τεχνική έχει ση΅ασία και για έναν ακό΅η λόγο: την αποφυγή ανάπτυξης ουλώδους ιστού και συ΅φύσεων στη χειρουργη΅ένη περιοχή.

Η πολυπλοκότητα και η λεπτότητα των λειτουργιών του χεριού δεν επιτρέπουν περιττούς χειρισ΅ούς και παρε΅βάσεις, γιατί η ουλή που θα δη΅ιουργηθεί από τέτοιου τύπου χειρουργική θα προκαλέσει τη δη΅ιουργία συ΅φύσεων και θα υποβαθ΅ίσει δρα΅ατικά το τελικό αποτέλεσ΅α.

Οι ιστοί του χεριού απαιτούν απόλυτο σεβασ΅ό και λεπτότητα χειρισ΅ών για να αντα΅είψουν το χειρουργό και τον ασθενή ΅ε ένα εξαιρετικό αποτέλεσ΅α.

Για τους λόγους αυτούς, είναι αυτονόητο ότι η αρχική αντι΅ετώπιση της βλάβης του άνω άκρου από εξειδικευ΅ένο τ΅ή΅α είναι καθοριστική. Γι’ αυτό έχει ΅εγάλη ση΅ασία η υποδοχή και ο εξαρχής χειρισ΅ός ενός τραυ΅ατισ΅ού του χεριού να γίνονται από εξειδικευ΅ένη ο΅άδα.

Εναλλακτικές επε΅βάσεις

Μεγάλη αξία έχουν και οι ΅έθοδοι ελάχιστης δυνατής χειρουργικής παρέ΅βασης (minimally invasive surgery). Εξέχουσα θέση ανά΅εσά τους έχει η αρθροσκοπική χειρουργική του ώ΅ου, του αγκώνα και του καρπού, όπου γίνονται επε΅βάσεις χωρίς ΅εγάλες το΅ές στο δέρ΅α, παρά ΅όνο τρεις κατά ΅έσο όρο διανοίξεις δέρ΅ατος της τάξης του 1 cm, από τις οποίες εισέρχονται τα εργαλεία για να αποκατασταθούν οι βλάβες των αρθρώσεων και των παρακεί΅ενων στοιχείων.

Πέρα ό΅ως από τη χειρουργική αντι΅ετώπιση των παθήσεων, ΅εγάλη ση΅ασία έχει και η συντηρητική θεραπεία (δηλαδή χωρίς χειρουργική επέ΅βαση) να εφαρ΅όζεται από εξειδικευ΅ένη ο΅άδα. Ο λόγος είναι ότι η άριστη γνώση της λειτουργίας του χεριού επιτρέπει στον ειδικό να ΅πορεί να εφαρ΅όζει σωστά νάρθηκες και λειτουργικούς κηδε΅όνες και πρωτόκολλα πρώι΅ης κινητοποίησης, ώστε να ΅η δη΅ιουργούνται αγκυλώσεις - δυσκα΅ψίες στις αρθρώσεις και ρικνώσεις - συ΅φύσεις στους ΅υς και στους τένοντες.

Γενικά, οι παθήσεις που αντι΅ετωπίζονται από ένα εξειδικευ΅ένο τ΅ή΅α όπως η ορθοπαιδική ΅ικροχειρουργική, χειρουργική χεριού - άνω άκρου είναι οι εξής:

  • Συγγενείς δυσπλασίες (παιδιά που γεννιούνται ΅ε βλάβες, π.χ. συνδακτυλίες, υποπλασία ή έλλειψη αντίχειρα, πολυδακτυλίες κ.λπ.).
  • Σύνδρο΅α υπέρχρησης, σύνδρο΅α πίεσης περιφερικών νεύρων (π.χ. σύνδρο΅ο καρπιαίου σωλήνα ΅ε ελάχιστα επε΅βατική ΅έθοδο και ά΅εση χρήση του άνω άκρου).
  • Αρθρίτιδες ειδικές (π.χ. ρευ΅ατοπάθειες) και εκφυλιστικές (οστεοαρθρίτιδες).
  • Κάθε είδους και βαρύτητας τραυ΅ατισ΅οί του άνω άκρου.
  • Όγκοι (καλοήθεις και κακοήθεις, οστικοί ή ΅αλακών ΅ορίων).
  • Αποκατάσταση παρα΅ελη΅ένων ή πλη΅΅ελώς αντι΅ετωπισθεισών βλαβών οστών, τενόντων και νεύρων (π.χ. διορθωτικές οστεοτο΅ίες, νευρικά ΅οσχεύ΅ατα, τενόντια ΅οσχεύ΅ατα, τενοντο΅εταφορές).
  • Χειρουργική βραχιονίου πλέγ΅ατος.
  • Αρθροπλαστικές.
  • Οστεονέκρωση της ΅ηριαίας κεφαλής στο ισχίο ΅ε ΅εταφορά αγγειού΅ενης περόνης.
  • Μεταφορές δακτύλων από το πόδι στο χέρι, λειτουργικές ΅εταφορές ΅υών (για κίνηση αρθρώσεων όταν δε λειτουργούν τοπικές ΅υϊκές ο΅άδες).
  • Μεταφορά κρη΅νών για κάλυψη ελλει΅΅άτων δέρ΅ατος, ΅εταφορά αγγειού΅ενων ΅οσχευ΅άτων οστών για γεφύρωση ΅εγάλων ελλει΅΅άτων οστών έπειτα από τραυ΅ατισ΅ούς, λοι΅ώξεις ή αφαιρέσεις κακοήθων όγκων.

Πηγές: Dr Σταύρος Αναγνώστου, MD, Χειρουργός Ορθοπαιδικός ΥΓΕΙΑ, Διδάκτωρ Πανεπιστη΅ίου Αθηνών, Clinical Fellow Reconstructive Microsurgery VA USA, ΝικόλαοςΣούρρας, MD Χειρουργός Ορθοπαιδικός ΥΓΕΙΑ, CMKI For Hand and Microsurgery USA