Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ

Οι λοιμώξεις που συνδέονται με τα συστήματα υγείας, ιδιαίτερα όσες συνδέονται με μικρόβια ανθεκτικά στα φάρμακα, επισημαίνονται σαν την σημαντικότερη πρόκληση για τα μεταδοτικά νοσήματα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, σημειώνει η Mένη Μαλλιώρη επικ.

καθηγήτρια Ψυχιατρικής, αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Πρόληψη και τον Έλεχγο των Νόσων, καθώς ένας στους δέκα νοσηλευόμενους σε νοσοκομεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσβάλλεται από τέτοιες ασθένειες.

Κάθε χρόνο, περίπου 3.000.000 άτομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση προσβάλλονται από μόλυνση που σχετίζεται με τις υπηρεσίες υγείας και από αυτούς, περίπου οι 50.000 πεθαίνουν. Οι κυριότερες αιτίες της κατάστασης αυτής είναι η υπερβολική ή καταχρηστική λήψη αντιβιοτικών, που επιτρέπει την εμφάνιση ανθεκτικών μικροβίων, οι γενικότερες συνθήκες στα νοσοκομεία, τις κλινικές και τα ιατρικά κέντρα, που συχνά διευκολύνουν την μετάδοση της μόλυνσης μεταξύ των ασθενών ή του νοσηλευτικού προσωπικού και, τέλος, η έλλειψη νέων αντιβιοτικών φαρμάκων.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου των Νόσων-ECDC εξέδωσε στην Στοκχόλμη την πρώτη έκθεση του σχετικά με τις επιδημιολογικές ασθένειες στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2005 βάσει στοιχείων της τελευταίας δεκαετίας που έχουν συγκεντρωθεί από τα διάφορα αρμόδια ευρωπαϊκά παρατηρητήρια, το EUROSTAT και απευθείας το ECDC.

Η έκθεση αναλύει, συγκρίνει και τυποποιεί συστηματικά, για πρώτη φορά τα συναφή διακρατικά δεδομένα, καλύπτοντας τις 49 σημαντικότερες επιδημιολογικές ασθένειες στις 25 χώρες-μέλη της Ε.Ε. καθώς και στα τρία κράτη ΕΦΤΑ Ισλανδία, Νορβηγία και Λιχτενστάιν.

Σύμφωνα με την έκθεση του ECDC τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν ικανοποιητικά την μάχη κατά των μεταδοτικών νοσημάτων και δίνουν προτεραιότητα στην ενίσχυση της πρόληψης και των ελέγχων. Εντούτοις υπάρχουν ακόμα ανησυχητικοί τομείς όπως το HIV/AIDS και η φυματίωση.

Η μεγαλύτερη όμως ‘νέα απειλή’ είναι τα αυξανόμενα ποσοστά μολύνσεων που συνδέονται με τα συστήματα υγείας (Health Care Associated Infections-HCAI) και η αντιμικροβιακή αντίσταση (Antimicrobial Resistance-AMR).

Σφαιρικά η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει ικανοποιητικά την μάχη κατά των μεταδοτικών νοσημάτων.
Η επίπτωση των περισσοτέρων από τις 49 ασθένειες που παρακολουθούνται από το ECDC εμφανίζουν μειωτικές τάσεις ή παραμένουν σταθερές στην διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, γεγονός που καθιστά τις μη μεταδοτικές ασθένειες, όπως ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες, την κύρια αιτία θανάτου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα συστήματα δημόσιας υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τα μολυσματικά νοσήματα. Για παράδειγμα τα προγράμματα εμβολιασμού έχουν περιορίσει την εμφάνιση νοσημάτων όπως η ιλαρά και η ερυθρά.
Μερικές ασθένειες όπως η πολιομυελίτιδα έχει ουσιαστικά εξαφανισθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, (κανένα νέο περιστατικό από το 1992), ενώ η διφθερίτιδα και ο τέτανος είναι σπάνιες (επίπτωση κάτω του 1 ανά 1.000.000 κατοίκους).

Εντούτοις δεν πρέπει να εφησυχάζουμε, τονίζει η κ.

Μαλλιώρη, διότι δεν είναι θετικές όλες οι ενδείξεις.
Για παράδειγμα ο αριθμός των αναφερομένων γαστρικών μολύνσεων (π.χ. Campylobacter, Norovirus) και κάποιων σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων (π.χ.HIV, Chlamydia) έχουν αυξηθεί.

Ειδικότερα στην περίπτωση του Aids παρατηρούνται αυξητικές τάσεις με 27.000 νέα κρούσματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το 2005. Ο συνολικός αριθμός των ατόμων που ζουν με HIV στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται σε 700.000 εκ των οποίων περίπου το 30%, οι 200.000, δεν το γνωρίζουν.

Η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί συνεχή απειλή με 60.000 νέα κρούσματα στην Ευρώπη κατά το 2005 και συνεχίζει να εμφανίζεται σε ευάλωτους πληθυσμούς, όπως οι μετανάστες και οι θετικοί για τον ιό HIV. Περιστατικά φυματίωσης που αντιστέκονται στην φαρμακευτική αγωγή παρατηρούνται κυρίως στις χώρες της Βαλτικής.

Η απειλή των πνευμονιοκοκκικών λοιμώξεων με υψηλά ποσοστά θνησιμότητας, ιδιαίτερα για τις μικρές ηλικίες και τους ηλικιωμένους. Αποτελεσματικός εμβολιασμός είναι διαθέσιμος για τις καταστάσεις αυτές.

Επίσης, από την γρίπη (πανδημία ή εποχιακή ) αρρωσταίνουν σοβαρά κάθε χειμώνα χιλιάδες Ευρωπαίων. Αποτελεσματικός εμβολιασμός είναι διαθέσιμος για ομάδες υψηλού ρίσκου.
Εξάλλου, η γνώση για τον τρόπο μετάδοσης και την απειλή που εμπεριέχουν τα μολυσματικά νοσήματα είναι σημαντικά ελλιπής.

Και, τέλος, νέα μεταδοτικά νοσήματα μπορούν να εμφανισθούν χωρίς προειδοποίηση (όπως το HIV το 1980, η νόσος των τρελών αγελάδων το 1990, το SARS το 2003). Ιοί και βακτηρίδια που γνωρίζουμε μπορούν να αναζωπυρωθούν η να μεταλλαχθούν.

Ίσως, όμως, οι μεγαλύτερες προκλήσεις είναι ότι, εμφανίζονται νέα μικρόβια έναντι των οποίων οι άμυνές μας είναι αδύνατες ή ανύπαρκτες και ότι, αυξάνονται τα ποσοστά μολύνσεων που συνδέονται με την παροχή υπηρεσιών υγείας και την αντιμικροβιακή αντίσταση (εντός και εκτός των νοσοκομείων).

Είναι αξιοσημείωτο, από την άποψη αυτή, ότι ένας στους δέκα νοσηλευόμενους σε νοσοκομεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσβάλλεται από τέτοιες ασθένειες.

Στον τομέα αυτό τα δεδομένα για την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα υψηλά συγκριτικά με τα δεδομένα των άλλων κρατών μελών, αν και επισημαίνεται, ότι η διακρατική συγκρισιμότητα των στοιχείων είναι αμφισβητήσιμη λόγω της μεθοδολογικής ανομοιογένειας στην συλλογή των πληροφοριών από κάθε κράτος μέλος, γεγονός που πρόκειται να αντιμετωπισθεί για τις επόμενες ετήσιες εκθέσεις.

Συνεκτιμώντας σοβαρά τα παραπάνω, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη μάχονται για την ενδυνάμωση της πρόληψης και του ελέγχου των μεταδοτικών νόσων. Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται μία πολιτική πρόταση σχετικά με τις λοιμώξεις που συνδέονται με τα συστήματα υγείας και το Ευρωπαικό Κέντρο για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Νόσων-ECDC που δημιουργήθηκε για αυτόν ακριβώς τον σκοπό έχει σαν αποστολή την συλλογή και ανάλυση πληροφοριών προς εξυπηρέτηση αυτού του στόχου.

Το Κέντρο συνεργάζεται με τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να:

  • Βελτιώσει την ποιότητα και την συγκρισιμότητα των επιδημιολογικών πληροφοριών για τις ασθένειες
  • Eνισχύσει την άμεση και ταχεία αντίδραση κατά των επιδημιών
  • Αναγνωρίσει με επιστημονικά κριτήρια τις καλλίτερες πρακτικές και τις κατευθυντήριες οδηγίες για την πρόληψη και τον έλεγχο των νόσων
  • Συνεργασθεί για την ενημέρωση του κοινού σε θέματα δημόσιας υγείας

Πέραν, όμως, από όλα αυτά, καταλήγει η κ. Μαλλιώρη 'επιβάλλεται επιτακτικά η αποτελεσματική, κατά το δυνατό, αντιμετώπιση του περίπλοκου προβλήματος της μικροβιακής αντίστασης με κάθε πρόσφορο μέσο γιατί, όπως τονίζει και η έκθεση του ECDC, αν δεν ανασταλεί η σημερινή ανοδική τάση του, η ανθρωπότητα θα στερηθεί του σημαντικότερου, ίσως, όπλου της στον αγώνα κατά των μεταδοτικών ασθενειών.

Και γιατί οποιαδήποτε ολιγωρία στην πρόληψη και στους ελέγχους θα οδηγήσει και θα διευκολύνει την επανεμφάνιση και την πανδημία των νοσημάτων'.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Εθνικά σχέδια για τον καρκίνο σε Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία, Δανία, Ουγγαρία και Σλοβακία
Το Νοσοκομείο ''Γεώργιος Γεννηματάς'' επισκέφτηκε ο Κ. Μητσοτάκης
Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα: Ωφελεί ή όχι η άσκηση;