Νεφρική νόσο τελικού σταδίου ονομάζουμε το στάδιο της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας κατά το οποίο η κάθαρση της κρεατινίνης έχει μειωθεί περίπου στα 5 ml/ λεπτό. Για να αποφευχθεί η επικίνδυνη για τη ζωή υπερφόρτωση με υγρά, η υπερκαλιαιμία και οι άλλες επιπλοκές της ουραιμίας, απαιτούνται θεραπείες υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας.

Αίτια

Η νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου μπορεί να προέλθει ως επακόλουθο πολλών άλλων παθήσεων, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπέρταση, η σπειραματονεφρίτιδα, η αγγειίτιδα, το πολλαπλό μυέλωμα, η κατάχρηση αναλγητικών, η οποιαδήποτε από τις αιτίες της οξείας νεφρικής ανεπάρκειας (π.χ.

καταπληξία, αφυδάτωση, μεταποφρακτική νεφροπάθεια, η έκθεση σε νεφροτοξίνες, όπως οι αμινογλυκοσίδες, ο μόλυβδος ή ακτινοσκιερές ουσίες).

Συμπτώματα

Οι ασθενείς μπορεί να παραπονούνται για εύκολη κόπωση (π.χ. ως αποτέλεσμα αναιμίας), δυσκολία στη συγκέντρωση, ευερεθιστότητα, μεταβολές στην προσωπικότητα, υπνηλία, ναυτία, εμέτους, ανορεξία, οίδημα, δύσπνοια (όταν η κατακράτηση υγρών οδηγεί σε πνευμονικό οίδημα) ή ελαττωμένη διούρηση.

Μερικοί ασθενείς που καθίστανται έντονα ουραιμικοί μπορεί να πέσουν σε λήθαργο η κώμα, ενώ άλλοι αναπτύσσουν ουραιμική περικαρδίτιδα. Γενικά, τα πρώιμα συμπτώματα της νεφρικής ανεπάρκειας είναι μη ειδικά.

Θεραπεία

Η κάθαρση (αιμοκάθαρση με τεχνητό νεφρό ή περιτοναϊκή κάθαρση) ή η μεταμόσχευση νεφρού χρησιμοποιούνται για την αποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου. Άλλες θεραπείες περιλαμβάνουν τη χορήγηση υδατοδιαλυτών βιταμινών, φαρμάκων που δεσμεύουν τα φωσφορικά, ερυθροποιητίνη, και ρυθμιστικά διαλύματα διττανθρακικών.

Η διατροφική αγωγή, που περιλαμβάνει γεύματα με περιορισμό στην ποσότητα των υγρών, του νατρίου, του καλίου και της πρωτεΐνης, προλαμβάνει επιπλοκές όπως η κατακράτηση υγρών και η υπερκαλιαιμία. Ο αυστηρός έλεγχος της αρτηριακής πίεσης και της γλυκόζης αίματος σε ασθενείς με υπέρταση και διαβήτη αντίστοιχα, παρατείνει τη νεφρική λειτουργία και προλαμβάνει την επιδείνωση.

Στη θεραπεία της περιτοναϊκής κάθαρσης (PD) για νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου, οι ασθενείς δεν χρειάζεται να επισκέπτονται το νοσοκομείο 3 φορές την εβδομάδα, αλλά εκπαιδεύονται και εφαρμόζουν οι ίδιοι τη θεραπεία στο σπίτι, με σημαντικά οφέλη τόσο για την ποιότητα ζωής τους όσο και για την εξοικονόμηση πόρων του συστήματος υγείας γενικότερα.



Θέματα προσοχής

Οι ασθενείς με νεφρική νόσο τελικού σταδίου πρέπει να αποφεύγουν τα φάρμακα που μπορεί να βλάψουν τους νεφρούς (όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα) ή φάρμακα που μπορεί να συσσωρευτούν σε τοξικές συγκεντρώσεις ως αποτέλεσμα νεφρικής ανεπάρκειας (φάρμακα δηλαδή που φυσιολογικά απεκκρίνονται από τους νεφρούς, όπως η ασπιρίνη, το μαγνήσιο ή η μετφορμίνη).

Η μεταμόσχευση νεφρού

Η μεταμόσχευση εξακολουθεί, βέβαια, να είναι η προτιμώμενη θεραπεία για ασθενείς με νεφρική νόσο τελικού σταδίου, καθώς συνδέεται με βελτιωμένη ποιότητα ζωής, διπλασιασμό της επιβίωσης των ασθενών, αλλά και με ουσιαστικά οικονομικά οφέλη για την υγεία.

Είναι ενδεικτικό ότι με την τρέχουσα ανοσοκαταστολή, στο 75% όσων ασθενών πήραν μόσχευμα από ζώντα δότη και στο 60% όσων πήραν μόσχευμα από πτωματικό δότη, το μόσχευμα παρουσιάζει επιβίωση που φτάνει τα δέκα χρόνια. Πολλές από τις χειρουργικές καινοτομίες που έχουν βελτιώσει την επιτυχία της μεταμόσχευσης νεφρού σημειώθηκαν, κατά τα πρώτα χρόνια, με τεχνικές που ήταν ‘δανεικές’ από την αγγειοχειρουργική και την ουρολογία.

Είναι πιθανό ότι μεγάλο μέρος της καινοτομίας του μέλλοντος θα λάβει χώρα ακριβώς στον τομέα της χειρουργικής των μεταμοσχεύσεων.

Επιμέλεια: Εύη Ψωμιάδου