Πέντε διαφορετικά Εργαστήρια στις χώρες καταγωγής ισάριθμων κρουσμάτων του χανταϊού που επέβαιναν στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius κι επέστρεψαν στις πατρίδες τους, έχουν προχωρήσει σε ανάλυση του γονιδιώματος του ιού. Ο Έλληνας εξελικτικός ιολόγος Σπύρος Λύτρας (φωτογραφία), επίκουρος καθηγητής και υπεύθυνος του Εργαστηρίου Εξέλιξης και Σχεδιασμού Αντιγόνων στο Ινστιτούτο Παστέρ του Παρισιού, προχώρησε σε φυλογενετική ανάλυση των ευρημάτων τους, τα συνέκρινε μεταξύ τους και αναζήτησε τον κοντινότερο "συγγενή" του ιού που απασχολεί τις τελευταίες εβδομάδες τις υγειονομικές αρχές, διεθνώς. 

Ο ίδιος μιλάει στο iatronet.gr για τον υποκλάδο του χανταϊού των Άνδεων, για την πιο πρόσφατη καταγραφή του σε άνθρωπο και για την συγγένειά του με διαφορετικό υποκλάδο που έχει καταγεγραμμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μοιράζεται τις εκτιμήσεις του για το πώς έγινε η μετάδοση στο πλοίο, επικροτεί το μέτρο της άμεσης καραντίνας για όσους επέβαιναν σε αυτό, ενώ διευκρινίζει πως ανησυχεί περισσότερο για την έκβαση όσων νοσήσουν από τον ιό, παρά για τον αριθμό αυτών που θα μολυνθούν.

Ο χανταϊός των Άνδεων (ANDV)

Το γονιδίωμα του ιού έχει αναλυθεί μέχρι στιγμής από Εργαστήρια σε Ελβετία, Ολλανδία, Νότια Αφρική, Σενεγάλη και τις τελευταίες μέρες στη Γαλλία. "Η ανάλυσή μας δείχνει ότι τα γονιδιώματα που προέκυψαν από αυτά είναι σχεδόν ίδια, με πολύ μικρές διαφορές, οι οποίες δεν ξέρουμε ακόμα αν έχουν σημασία", αναφέρει ο κ. Λύτρας, προσθέτοντας πως το γεγονός αυτό σημαίνει πως είμαστε ακόμη στην αρχή: "Μας λέει ότι όλοι έχουν κολλήσει από κάποια κοινή πηγή, η οποία είναι πρόσφατη. Επίσης, δεν έχουμε ενδείξεις ότι έχει συμβεί κάποια μετάλλαξη, με τον αστερίσκο πως δεν γνωρίζουμε πολλά αυτή τη στιγμή για το τι μπορούν να κάνουν οι μεταλλάξεις αυτών των ιών". 

Οι αναλύσεις επιβεβαίωσαν πως πρόκειται για τον χανταϊό των Άνδεων (ANDV), ο οποίος έχει ως φυσική "δεξαμενή" τον αρουραίο του ρυζιού (Ο. longicaudatus) που συναντάται στην Αργεντινή και στη Χιλή και μεταδίδεται στον άνθρωπο μέσω άμεσης επαφής με εκκρίσεις του. Για τον συγκεκριμένο τύπο χανταϊού υπάρχουν σίγουρα δεδομένα και καταγραφές ότι μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, κάτι που έχει γίνει και αρκετά πρόσφατα, κυρίως στις συγκεκριμένες χώρες της Νότιας Αμερικής.

Ο Κλάδος 3

Ο Έλληνας επιστήμονας αξιοποίησε τα γονιδιώματα που προέκυψαν από τις αναλύσεις των πέντε εργαστηρίων και αναζήτησε μέσω της φυλογενετικής ανάλυσης πού έχουμε "συναντήσει" ξανά τον συγκεκριμένο τύπο ή κάποιον πολύ κοντινό του "ξάδελφο", με βάση τις αλληλουχίες που έχουν δημοσιευτεί σε προηγούμενες αναλύσεις του ιού, τόσο σε τρωκτικά όσο και σε ανθρώπους που μολύνθηκαν απ΄ αυτά.

"Βρήκαμε ότι ο συγκεκριμένος είναι πάρα πολύ κοντινός με αυτούς που ξέρουμε από τον 3ο Κλάδο (Clade 3) του ιού των Άνδεων. Σε πολλές περιπτώσεις έχει καταγραφεί μετάδοσή του σε ανθρώπους, στη Χιλή και στην Αργεντινή", σημειώνει ο κ. Λύτρας, παρατηρώντας ωστόσο μια λεπτομέρεια που έχει τη δική της αξία: "Στον 3ο Κλάδο έχουμε καταγεγραμμένα μόνο μεμονωμένα κρούσματα ανθρώπων, ενώ η σίγουρη πρόσφατη επιδημία που κατέγραψε μετάδοση μεταξύ ανθρώπων αφορούσε τον 2ο Κλάδο". 

Τι σημαίνει αυτή η διαφοροποίηση; Όπως υπογραμμίζει ο εξελικτικός ιολόγος, "δεν είμαστε σίγουροι πόσες φαινοτυπικές διαφορές έχουν οι δύο κλάδοι, 2 και 3. Μπορεί να έχουν την ίδια δυνατότητα μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο, μπορεί και να διαφέρουν".

Τι συνέβη στο κρουαζιερόπλοιο

Με βάση τα επιδημιολογικά δεδομένα που είναι γνωστά μέχρι σήμερα, καθώς και τη γενετική ανάλυση που έδειξε πως το γονιδίωμα του ιού είναι ίδιο μεταξύ των κρουσμάτων της κρουαζιέρας, προκύπτει πλέον με σιγουριά, ότι η μετάδοση μέσα στο πλοίο έγινε από άνθρωπο σε άνθρωπο και όχι από τρωκτικά που ενδεχομένως να υπήρχαν σ’ αυτό. Όσον αφορά την πρώτη μόλυνση, το πιθανότερο είναι πως έγινε πριν από την επιβίβαση στο πλοίο.

"Ξέρουμε ότι αυτοί οι ιοί έχουν αρκετές εβδομάδες χρόνο επώασης, αλλά είναι δύσκολο να αξιολογήσουμε τι σημαίνει αυτό σε ένα μεμονωμένο περιστατικό ασθενή", διευκρινίζει ο κ. Λύτρας και προσθέτει: "Ο ασθενής 1 ανέβηκε στο κρουαζιερόπλοιο την 1η Απριλίου και πέθανε στις 11 του μηνός. Με τα δεδομένα που έχουμε για τον χρόνο επώασης, οι μέρες είναι λίγες για να έχει μολυνθεί μέσα στο πλοίο, όμως δεν σημαίνει και ότι αυτό έγινε 6 εβδομάδες πριν. Μπορεί να κόλλησε τρεις, ή και μία εβδομάδα πριν επιβιβαστεί". 

Ο ιολόγος χαρακτηρίζει τα κρουαζιερόπλοια ως "το ιδανικό μέρος για να μεταδοθεί ένας ιός", κάτι που έχουμε δει και στην πανδημία κορωνοϊού, όπου τα επίπεδα μετάδοσης ήταν πολύ υψηλότερα στις κρουαζιέρες. "Ο ιός φαίνεται πως μεταδίδεται με σωματίδια, όταν άνθρωποι βρίσκονται μέσα στον ίδιο χώρο για μεγάλο διάστημα. Αυτό έχει καταγραφεί και με τον Κλάδο 2, σε άτομα που ήταν μαζί σε ένα πάρτι", σημειώνει.

Ποιος είναι ο κίνδυνος

Ο κ. Λύτρας είναι καθησυχαστικός ως προς τη μεταδοτικότητα του χανταϊού, ενώ εκτιμά πως είναι πολύ μικρή η πιθανότητα μετάλλαξής του προς ένα πιο μεταδοτικό στέλεχος. 

"Δεν μιλάμε σε καμία περίπτωση για κίνδυνο πανδημίας", επισημαίνει και διευκρινίζει πως περισσότερο ανησυχεί για την υψηλή θνησιμότητα όσων θα μολυνθούν παρά για τον κίνδυνο μεγάλης διασποράς. "Αναρωτιόμαστε πόσοι θα κολλήσουν σε δευτερεύουσες και τρίτες μεταδόσεις. Κάποια στιγμή θα κοπεί η αλυσίδα της μετάδοσης. Ο κίνδυνος είναι η υψηλή θνησιμότητα. Προσωπικά πιο πολύ ανησυχώ για την έκβαση αυτών που θα κολλήσουν", αναφέρει και συμπληρώνει:

"Στην COVID-19 είχαμε τεράστιο πρόβλημα γιατί θα κολλούσαν πολλοί, τώρα θα κολλήσουν λίγοι, αλλά θα κινδυνεύσει η ζωή ενός μεγάλου ποσοστού από αυτούς τους λίγους. Αυτό είναι που πρέπει να προσέξουμε". Στο πλαίσιο αυτό, ο ίδιος θεωρεί σωστό μέτρο την άμεση καραντίνα, κυρίως σε όσους ήταν μέσα στο κρουαζιερόπλοιο. "Δεν πρέπει να πάρουμε το ρίσκο, κυρίως λόγω του ποσοστού θνησιμότητας", καταλήγει.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Αναζήτηση θεραπείας για σπάνια μορφή εμφράγματος που πλήττει τις γυναίκες (μελέτη)
Ο Διονύσης Φιλιώτης ανακηρύχθηκε Επίτιμο Μέλος του Δ.Σ. ΕΒΕΑ
Ο ΠΟΥ καλεί τις χώρες να προετοιμαστούν για περισσότερα κρούσματα χανταϊού