Μια πρωτότυπη συνεργασία μεταξύ επιστημόνων και πολιτών που διαθέτουν κοτέτσια στην ελληνική περιφέρεια βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της επιδημιολογικής επιτήρησης για την παρουσία του ιού του Δυτικού Νείλου. Στην Κεντρική Μακεδονία, 250 νεαρά κοτόπουλα, ηλικίας ενός μηνός, εισάγονται κάθε χρόνο τον Απρίλιο σε 50 ιδιόκτητους ορνιθώνες για εκτροφή.

Τρεις φορές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού γίνονται αιμοληψίες και αναλύσεις των δειγμάτων στο εργαστήριο, ώστε να διαπιστωθεί και να ποσοτικοποιηθεί η παρουσία αντισωμάτων έναντι του ιού σε αυτά. Το αποτέλεσμα της ανάλυσης αποτελεί αξιόπιστο δείκτη της κυκλοφορίας του ιού στη συγκεκριμένη περιοχή. Μια υψηλή οροθετικότητα δίνει άμεσα το σήμα για εντατικοποίηση των μέτρων καταπολέμησης κουνουπιών τοπικά, σε επίπεδο προνυμφοκτονίας και περιορισμένης έκτασης υπολειμματικών ακμαιοκτονιών. 

Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις, μαζί με την παγίδευση και ανάλυση μολυσματικότητας των ίδιων των κουνουπιών, καθώς και δεκάδες χιλιάδες παρεμβάσεις προνυμφοκτονίας στο πεδίο, συνθέτουν τον "πυρήνα" του προγράμματος καταπολέμησης κουνουπιών στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, του μεγαλύτερου σε ολόκληρη τη χώρα. Φέτος, η μετάδοση στους ανθρώπους χαρακτηρίζεται ως μέτριας έντασης, σε μια περιοχή που αποτελεί το «hot spot» του ιού του Δυτικού Νείλου, πανελλαδικά και όχι μόνο.

Πώς τα κοτόπουλα "δείχνουν" τον κίνδυνο

Τα οικόσιτα πτηνά αποτελούν μια πολύ αξιόπιστη πηγή πληροφορίας σχετικά με την κυκλοφορία του ιού σε μια περιοχή. Σε αντίθεση με τα άγρια πτηνά, δεν αναπτύσσουν υψηλά ποσοστά ιαιμίας και ως εκ τούτου δεν αποτελούν πηγή μόλυνσης για τα κουνούπια. Έτσι, με απλές οροβιολογικές μεθόδους μπορεί να ελεγχθεί αν και κατά πόσο έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό στο πρόσφατο παρελθόν, μέσω τσιμπήματος από μολυσμένα κουνούπια.

Η Οικοανάπτυξη, ανάδοχος του προγράμματος καταπολέμησης στην Κεντρική Μακεδονία, ανέπτυξε από το 2010 ένα δίκτυο επιδημιολογικής παρακολούθησης για τον ΙΔΝ, αρχικά χρησιμοποιώντας ως ζώα – δείκτες τα περιστέρια, σε συνεργασία με ιδιοκτήτες περιστερώνων και στη συνέχεια αντικαθιστώντας τα με νεαρά οικόσιτα ορνίθια, ηλικίας κάτω των 6 μηνών. Έκτοτε, το δίκτυο αυτό έχει επεκταθεί σε 180 οικισμούς σε 4 Περιφέρειες της χώρας (Κεντρική Μακεδονία, Θεσσαλία, Δυτική Ελλάδα και Κρήτη), με συνολικά περίπου 900 ορνίθια.

Οι νεοσσοί αυτοί δίνονται δωρεάν νωρίς την άνοιξη σε ιδιοκτήτες ορνιθώνων και υποβάλλονται σε τρεις αιμοληψίες στη διάρκεια του καλοκαιριού (Ιούνιος, Ιούλιος, Αύγουστος). Όπως εξηγεί στο iatronet.gr η κα. Στέλλα Καλαϊτζοπούλου (φωτογραφία), βιολόγος, υπεύθυνη του προγράμματος καταπολέμησης κουνουπιών στην Κεντρική Μακεδονία, η ανάλυση των δειγμάτων (με τη μέθοδο ELISA), δείχνει πώς χτίζεται η ανοσία λόγω της παρουσίας του ιού του Δυτικού Νείλου σε κουνούπια στις συγκεκριμένες περιοχές.

Η οροθετικότητα ποσοστικοποιεί την παρουσία του ιού, σε χρονοσειρές. Μια υψηλή παρουσία στον πρώτο κύκλο (τον Ιούνιο), σημαίνει συναγερμό και εντατικοποιεί τους ψεκασμούς για την καταπολέμηση κουνουπιών τοπικά, σε επίπεδο προνυμφοκτονίας. 

Οι παγίδες κουνουπιών και οι παρεμβάσεις σε αυλές κατοίκων

Στην Κεντρική Μακεδονία η επιδημιολογική επιτήρηση περιλαμβάνει συνολικά 120 σημεία ελέγχου. Τα 50 εξ αυτών αφορούν κοτόπουλα - δείκτες σε κοτέτσια, σε ισάριθμα χωριά. Σε άλλες 70 θέσεις υπάρχουν ειδικές παγίδες σύλληψης ακμαίων κουνουπιών. Αυτά ταυτοποιούνται, για να απομονωθούν τα κουνούπια του είδους Culex pipiens που αποτελεί τον κύριο διαβιβαστή του ιού του Δυτικού Νείλου. Στη συνέχεια χωρίζονται σε ομάδες των 50 ατόμων και ακολουθεί μοριακή ανάλυση (PCR). Με βάση το ποσοστό των μολυσμένων κουνουπιών, γίνεται ποσοτικοποίηση και εκτίμηση κινδύνου, ώστε να ακολουθήσει παρέμβαση στο πεδίο στο βαθμό που κρίνεται αναγκαίο.

Έτσι γίνονται κάθε χρόνο παρεμβάσεις "πόρτα - πόρτα" στις αυλές 30.000 - 40.000 σπιτιών σε 100 οικισμούς υψηλού κινδύνου στην Περιφέρεια που περιλαμβάνει ενημέρωση πολιτών, εξάλειψη εστιών, και δράσεις προνυμφοκτονίας και περιεστιακής ακμαιοκτονίας με έμφαση σε φρεάτια και σηπτικούς βόθρους.

Η φιλοσοφία του προγράμματος ακολουθεί τις αρχές της προσέγγισης της Ενιαίας Υγείας (One Health), με παρακολούθηση των παραγόντων κινδύνου σε πραγματικό χρόνο και άμεση παρέμβαση όπου χρειάζεται.

Μέτρια η μετάδοση στους ανθρώπους

Η φετινή θερινή περίοδος χαρακτηρίζεται από μέτρια κυκλοφορία και μετάδοση του ιού στους ανθρώπους, σε μια περιοχή που τις περισσότερες χρονιές βρέθηκε στο επίκεντρο, λόγω ιδιαίτερων συνθηκών (ευνοϊκές υδρομετεωρολογικές και γεωμορφολογικές συνθήκες, εκτεταμένοι υγροτόποι και ορυζώνες κ.ο.κ.) που ευνοούν την ανάπτυξη κουνουπιών και ιικού φορτίου. 

Με βάση την ανάλυση των δεδομένων χρονοσειρών της κυκλοφορίας του παθογόνου σε ζώα δείκτες και κουνούπια, ο ανάδοχος του έργου προβλέπει πως η μέτρια ένταση μετάδοσης του ιού σε ανθρώπους θα συνεχιστεί έως το τέλος Σεπτεμβρίου. Για το σύνολο της περιόδου, τα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους αναμένεται να κυμανθούν περίπου στο 60% του μέσου όρου της τελευταίας οκταετίας. 

Ολιστική διαχείριση 

Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ήταν η πρώτη πανελλαδικά που στόχευσε στην ολοκληρωμένη διαχείριση, μέσα από ένα πλέγμα μέτρων, τόσο σε οργανωτικό όσο και επιχειρησιακό επίπεδο. 

«Ήδη από τον Απρίλιο τα συνεργεία μας και οι επόπτες μας είναι παντού σε καθημερινή βάση, με επίγειους και εναέριους ψεκασμούς και με τις προληπτικές δράσεις, που περιλαμβάνουν την ανίχνευση του ιού σε κοτόπουλα ή σε κουνούπια που συλλαμβάνονται σε παγίδες, ώστε να δούμε πού υπάρχει συγκέντρωση μολυσματικών πληθυσμών», λέει στο iatronet.gr η αρμόδια αντιπεριφερειάρχης Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μελίνα Μαρία Δερμεντζοπούλου (φωτογραφία). Στην παρούσα χρονική περίοδο έχουν ολοκληρωθεί οι εναέριοι ψεκασμοί στους ορυζώνες, που συμπληρώνονται με έκτακτες παρεμβάσεις όπου εντοπίζονται κρούσματα. 

Μέσω εφαρμογής ή ανοικτού τηλεφωνικού κέντρου οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν με τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενημερώνοντας για κάποια έξαρση ή κάτι άλλο που τους ανησυχεί. 

"Κυρίαρχο μέλημά μας είναι η προστασία της δημόσιας υγείας, γιατί δυστυχώς χάνουμε ανθρώπους από τον ιό του Δυτικού Νείλου, και παράλληλα η διασφάλιση της ποιότητας ζωής, μέσω της κατά το δυνατό μείωσης της όχλησης, η οποία μπορεί να έχει και οικονομικές συνέπειες σε επιχειρήσεις", σημειώνει η κ. Δερμεντζοπούλου, προσθέτοντας: "Συνεχίζουμε με ψυχραιμία να συνιστούμε στους ανθρώπους που έχουν κάποια ευαλωτότητα, αλλά και στο σύνολο του πληθυσμού, να τηρεί τα προληπτικά μέτρα. Παράλληλα, καλούμε τους Δήμους που έχουν τη συναρμοδιότητα, να κάνουν ό,τι πρέπει σε κοιμητήρια, τάφρους και χώρους συγκέντρωσης στάσιμων νερών". 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Νοσοκομείο Φλώρινας: Τι αλλάζει με την εκπαίδευση στην Αναισθησιολογία
Απάντηση Γεωργιάδη σε Γερουλάνο για απένταξη έργων από το Ταμείο Ανάκαμψης
Πόσο καλή ιδέα είναι να γελάς με τον εαυτό σου