Ο εγωισμός δεν είναι κάτι που παρατηρούμε σπάνια. Όλοι μας έχουμε εγωισμό, και όλοι μας θα βάλουμε τον εαυτό μας πάνω από τους άλλους μερικές φορές. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν άνθρωποι που θα βάλουν συστηματικά τις επιθυμίες τους πάνω από τις ανάγκες των άλλων—οι άνθρωποι που πάσχουν από ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας, μια σοβαρά ψυχική ασθένεια. Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε μερικά από τα πιο κοινά γνωρίσματα της διαταραχής.

Αν παρατηρήσετε μόνο κάποια από αυτά, μπορεί απλά να μιλάμε για ένα πολύ εγωκεντρικό άτομο. Αν, όμως, παρουσιάζει τα περισσότερα από τα παρακάτω, τότε ίσως πρόκειται για τη διαταραχή. Σε κάθε περίπτωση, η διάγνωση μπορεί να γίνει μονάχα από ψυχίατρο. Το άτομο αυτό, λοιπόν, μπορεί…

…να σκέφτεται σχεδόν αποκλειστικά τον εαυτό του, και να μιλάει συχνά για αυτόν
…να επιζητεί συνεχώς προσοχή και επιβεβαίωση
…να μιλάει σε υπερβολικό βαθμό για τα ταλέντα και τα κατορθώματά του
…να πιστεύει πως είναι ξεχωριστό
…να μην θέτει ρεαλιστικούς στόχους
...να εμφανίζει συχνές και απότομες αλλαγές στη διάθεσή του
…να δυσκολεύεται να αναγνωρίσει και να πάρει στα σοβαρά τα αισθήματα των υπολοίπων
…να έχει εμμονή με την ιδέα της νίκης και να μην δέχεται την αποτυχία
…να φαντασιώνεται συχνά επιτυχία, χρήματα και δύναμη

Τα άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή φαίνονται να έχουν πολύ υψηλή αυτοπεποίθηση, αλλά στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο. Στο βάθος υπάρχει ανασφάλεια, και αυτό τους προκαλεί την ανάγκη να φαίνονται πάντα καλύτεροι, να κάνουν τους υπόλοιπους να αισθάνονται φθόνο. Είναι ανταγωνιστικά άτομα και αισθάνονται να απειλούνται όταν βλέπουν επιτυχημένα άτομα. Πληγώνονται εύκολα, μα είτε δεν θα το δείξουν, είτε η αντίδρασή τους θα είναι υπερβολική και οργισμένη. Δεν μπορούν να διατηρήσουν ήρεμες και μακροχρόνιες σχέσεις, και τις περισσότερες φορές τα κοντινά τους άτομα αισθάνονται πληγωμένα. Αρνούνται να αναλάβουν την ευθύνη για τα λάθη τους, και βρίσκουν συνεχώς νέες δικαιολογίες.

Δεν υπάρχει κάποιος σίγουρος τρόπος για να διαγνωστεί μια ψυχική διαταραχή. Αν εμφανιστούν ξαφνικές αλλαγές, τότε ο γιατρός θα κάνει μερικά τεστ για να βεβαιωθεί πως δεν ευθύνονται παθολογικοί παράγοντες, και έπειτα θα κάνει μερικές συγκεκριμένες ερωτήσεις, για να καταλάβει καλύτερα την προσωπικότητα του ασθενούς. Πολλοί ψυχίατροι χρησιμοποιούν μια συγκεκριμένη σειρά ερωτήσεων για να φθάσουν στη διάγνωση της ναρκισσιστικής διαταραχής.

Τα χαρακτηριστικά της ναρκισσιστικής διαταραχής αρχίζουν να γίνονται εμφανή στα χρόνια της εφηβείας, αλλά μπορεί να εμφανιστούν και σε μικρότερη ηλικία—γύρω στα οκτώ έτη, όταν το παιδί ξεκινά να συνειδητοποιεί πώς αντιδρά ο υπόλοιπος κόσμος στην παρουσία του.

Κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς τι προκαλεί αυτή τη διαταραχή, αλλά υπάρχουν αρκετές θεωρίες. Μπορεί να οφείλεται στην ανατροφή του ατόμου, μέχρι και στο πώς διαχειρίζεται το στρες. Οι γονείς που φέρονται στο παιδί τους σαν να είναι ένας μικρός αριστοκράτης μπορεί να φέρουν μια μικρή ευθύνη, μας ενημερώνει μια πρόσφατη μελέτη. Από την άλλη πλευρά, ισχύει αποδεδειγμένα και το αντίστροφο: τα παιδιά που μεγαλώνουν χωρίς αγάπη και προσοχή, συχνά γίνονται εγωκεντρικά, ώστε να καταφέρουν να επιβιώσουν.

Δεν υπάρχει θεραπεία για τη ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας, αλλά ένας ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει το άτομο να αυξήσει την αυτοπεποίθησή του, όπως και να έχει πιο ρεαλιστικές απαιτήσεις από τους άλλους ανθρώπους. Δεν υπάρχει κάποια φαρμακευτική αγωγή, αλλά σε πολλές περιπτώσεις ο ασθενής μπορεί να πάσχει από κατάθλιψη ή κάποια αγχώδη διαταραχή, και τα φάρμακα για αυτές μπορούν να βοηθήσουν με τα συμπτώματα.