Συνολικά, 38 είναι τα εγκεκριμένα εμβόλια που χρησιμοποιούνται σήμερα στη μάχη κατά της COVID-19 σε παγκόσμιο επίπεδο, εκ των οποίων τα 5 είναι διαθέσιμα στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Άλλα 196 βρίσκονται σε διαδικασία ανάπτυξης και χορηγούνται σε ανθρώπους, σε διάφορες φάσεις κλινικών μελετών. Για περισσότερα από 60 εξ αυτών, οι μελέτες βρίσκονται στη φάση 3. Πρόκειται για μια πρωτόγνωρη διαδικασία στην ιστορία της ανάπτυξης εμβολίων, λέει ο αναπληρωτής καθηγητής Κλινικής Φαρμακολογίας στο ΑΠΘ, Γιώργος Παπαζήσης (φωτογραφία).

Η Ελλάδα, που μέχρι σήμερα απουσιάζει από τον παγκόσμιο χάρτη των κρατών όπου πραγματοποιούνται κλινικές μελέτες, αναμένεται να ενταχθεί σ΄ αυτόν το επόμενο διάστημα. Ερευνητικά κέντρα από τη χώρα μας συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό δίκτυο κλινικής έρευνας "VACCELERATE", που συντονίζει τη διεξαγωγή δοκιμών εμβολίων κατά της COVID-19 και μέσα στους επόμενους μήνες αναμένεται να δεχτούν πρόσκληση να συμμετάσχουν ενεργά, αναλαμβάνοντας ένα μέρος των κλινικών δοκιμών σε Έλληνες εθελοντές.

"Μην εκπλαγείτε αν δείτε το επόμενο χρονικό διάστημα κάποιο κάλεσμα από εμάς, που θα ζητάει εθελοντές που θέλουν να ξεκινήσουν τον εμβολιασμό τους με ένα καινούργιο εμβόλιο και στη χώρα μας", είπε ο κ. Παπαζήσης, μιλώντας σε εκδήλωση του Συλλόγου Φοιτητών της Σχολής Επιστημών Υγείας και Πρόνοιας του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος. "Είναι ο επόμενος στόχος, και πρέπει να μπούμε σε αυτόν τον παγκόσμιο χάρτη. Δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν 200 υποψήφια εμβόλια παγκοσμίως και να μη γίνεται καμία τέτοια μελέτη στη χώρα μας", πρόσθεσε.

Αναμένουμε πρόταση

Ο αναπληρωτής καθηγητής είναι επιστημονικά υπεύθυνος της Μονάδας Κλινικών Ερευνών, τμήματος της Ειδικής Μονάδας Βιοϊατρικής Έρευνας και Εκπαίδευσης, που έχει συσταθεί από το Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου της Θεσσαλονίκης. Η Μονάδα έχει ενταχθεί στο δίκτυο "VACCELERATE" και είναι ένα από τα πέντε υποψήφια κέντρα που πληρούν τις προϋποθέσεις για κλινικές δοκιμές στην Ελλάδα.

"Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποιο εμβόλιο συγκεκριμένο, κάποια πρόταση από κάποια εταιρεία που θέλει να τρέξει μια μελέτη στην Ελλάδα. Αναμένουμε όμως σύντομα, μέσα στον επόμενο μήνα, αν είναι να τρέξει κάτι, θα έρθει πρόταση", σημείωσε ο κ. Παπαζήσης, μιλώντας στο iatronet.gr και πρόσθεσε: "είναι σημαντικό να δείξουμε ότι έχουμε τη δυνατότητα να συμμετέχουμε σε μελέτες ανάπτυξης φαρμάκων γενικότερα. Αυτά τα εμβόλια έχουν μπει στη ζωή μας, το πιο πιθανό είναι να κάνουμε δόση κάθε χρόνο και δεν θα είναι κάθε φορά το ίδιο εμβόλιο. Πάντα θα χρειάζεται να τρέχουν κάποιες επιπλέον μελέτες, που θα συμπεριλαμβάνουν τα καινούργια στελέχη, όπως συμβαίνει και με το εμβόλιο της γρίπης. Εμείς ως Κέντρο το θέλουμε σίγουρα, μπορούμε να συμμετάσχουμε".

Όπως διευκρινίζει ο ίδιος, οι εθελοντές που θα συμμετάσχουν πρέπει να είναι ανεμβολίαστοι, ή - στην περίπτωση συνδυαστικής μελέτης για ενισχυτική δόση - να έχουν κάνει μόνο τις δύο δόσεις του αρχικού σχήματος. Η όποια μελέτη θα πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα σε περισσότερα από ένα κέντρα, ενώ προβλέπεται και χρηματική αποζημίωση για τους εθελοντές που θα συμμετάσχουν.

Με βάση την εμπειρία από τα εγκριτικά στάδια των κλινικών μελετών, η πιθανότητα να πάρει έγκριση ένα εμβόλιο που ξεκινά να δοκιμάζεται σε μελέτες είναι περίπου 20%. Σύμφωνα με αυτό το success rate και με 196 κλινικές μελέτες να βρίσκονται σε εξέλιξη, τα 38 σήμερα διαθέσιμα εμβόλια σε παγκόσμιο επίπεδο αναμένεται να διπλασιαστούν.

Το δίκτυο VACCELERATE

Το VACCELERATE είναι ευρωπαϊκό δίκτυο κλινικών ερευνών, που δημιουργήθηκε για την διεξαγωγή κλινικών δοκιμών εμβολίων κατά της COVID-19 στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο της Κολωνίας και περιλαμβάνει σήμερα 29 εθνικούς εταίρους σε 18 κράτη μέλη της Ε.Ε. - μεταξύ αυτών και η Ελλάδα - καθώς και 5 συνδεόμενα κράτη με το ερευνητικό πρόγραμμα EU Horizon 2020.

Το δίκτυο ασχολείται με οποιοδήποτε ερευνητικό ζήτημα ενδιαφέροντος, όπως η αποτελεσματικότητα του εμβολίου σε παραλλαγές του ιού, οι δοκιμές σε παιδιά, σε έγκυες γυναίκες, σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, συνδυασμοί διαφορετικών εμβολίων.

"Εκτόξευση" αντισωμάτων με τρίτη δόση σε ανοσοκατεσταλμένους

Πάνω από 35 φορές πολλαπλασιάζει τους τίτλους αντισωμάτων σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς η τρίτη δόση του εμβολίου, σύμφωνα με μελέτη του νοσοκομείου "Γ. Γεννηματάς" της Θεσσαλονίκης.

Η μελέτη διεξήχθη σε 85 ασθενείς με σοβαρά υποκείμενα νοσήματα και μεταμοσχευμένους ασθενείς. Οι τίτλοι αντισωμάτων, που ήταν περίπου 3.500 κατά μέσο όρο πριν από την χορήγηση της ενισχυτικής δόσης, εκτοξεύτηκαν στις 17.500 μετά από αυτή. Από την τρίτη δόση επωφελήθηκαν σημαντικά ακόμη και οι 12 από τους ασθενείς που είχαν πολύ χαμηλούς τίτλους, με εξαίρεση έναν, με ιστορικό λεμφώματος.

Δεν παρατηρήθηκε στατιστικώς σημαντική διαφορά με βάση το υποκείμενο νόσημα, την ηλικία και το φύλο, ενώ σε κανέναν από τους ασθενείς δεν καταγράφηκε κάποια σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια.

"Η τρίτη δόση κάνει μια ικανοποιητική απάντηση η οποία φαίνεται ότι στους ανοσοκατεσταλμένους διαρκεί 3 - 4 μήνες, όπως δείχνουν οι μελέτες διεθνώς. Οπότε, επιβεβαιώνεται πως η σύσταση για τέταρτη δόση σε αυτές τις ομάδες ασθενών έχει αξία. Προσφέρει προστασία έστω και για αυτό το περιορισμένο χρονικό διάστημα, δεδομένης της κυκλοφορίας της εξαιρετικά μεταδοτικής παραλλαγής Όμικρον, η οποία συνεχίζει να προκαλεί λοιμώξεις", ανέφερε ο κ. Παπαζήσης και κατέληξε: "Όταν έχουμε πέσει από τα 20.000 κρούσματα στα 4.000 δεν σημαίνει ότι κοιμόμαστε ήσυχοι. Έχει νόημα να δώσουμε 4η δόση σε αυτόν τον πληθυσμό".