Του Γιάννη Παγκαλιά

Τον τρόπο που λειτουργεί η νομοθεσία και το ρυθμιστικό πλαίσιο για τα δεδομένα και τις ψηφιακές υποδομές στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ανάλυσε ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης Βασίλης Καρκατζούνης στο Healthcare Transformation και στο πάνελ «Προκλήσεις και ευκαιρίες της νέας εποχής του European Health Data Space».

Ένας τρόπος, που όπως είπε, έχει αφενός οριζόντιο χαρακτήρα και αφετέρου τομεακό όπως το υπουργείο. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει κάποια πράγματα τα οποία τρέχει το ίδιο για το ίδιο και η συντριπτική πλειονότητα των προσπαθειών του και των έργων του είναι να συνδράμει σε άλλα Υπουργεία για την εφαρμογή του ψηφιακού μετασχηματισμού τους τομεακά. Άρα το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης καταρχάς έχει υπό την εποπτεία του την ΗΔΙΚΑ η οποία ουσιαστικά είναι η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση της Υγείας, ένας φορέας που έχει καταλυτικής σημασίας ρόλο στη ψηφιοποίηση της υγείας και στη διαχείριση των δεδομένων.

Ένα πολύ σημαντικό βήμα κατά τον ίδιο, είναι ότι βρίσκεται σε διαβούλευση το νομοσχέδιο το οποίο θεσπίζει την συνεποπτεία της ΗΔΙΚΑ από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το Υπουργείο Υγείας, γιατί μόνο μέσω της συνεργασίας σε τομείς όπως είναι η υγεία μπορούμε να αποκομίσουμε όλα τα οφέλη στην αξιοποίηση των δεδομένων.

Οπότε ένα βασικό πράγμα που κάνει το υπουργείο, σύμφωνα με τον κ. Καρκατζούνη, είναι ότι εποπτεύει την ΗΔΙΚΑ η οποία με τη σειρά της έχει το ρόλο που έχει στο δεδομένα της υγείας.

Το δεύτερο που είναι και το σημαντικότερο κομμάτι είναι ότι το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι αρμόδιο για τη διατήρηση και τη φιλοξενία όλων των δεδομένων του δημοσίου είτε αφορά το G-Cloud της γενικής κυβέρνησης είτε αφορά το H-Cloud τα δεδομένα υγείας είτε το Cloud του ΕΔΥΤΕ (τα δεδομένα έρευνας) και εξίσου σημαντικό είναι επίσης ότι έχει και όλο το ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να υποστηρίξει τις διαδικασίες αυτές.

Όπως εξήγησε ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, για τα δεδομένα υγείας υπάρχουν πάρα πολλές ειδικές πτυχές. Το πρώτο είναι οι δυνατότητες που υπάρχουν. Όλες οι συζητήσεις που γίνονται για τη διακυβέρνηση των δεδομένων, την αυτοτελή τους αξία, την τεχνητή νοημοσύνη, το ότι μπορεί να προσφέρει στους ανθρώπους, πάρα πολύ συχνά επικεντρώνονται στα δεδομένα υγείας ακριβώς γιατί έχει τεράστια περιθώρια εξατομικευμένης υγείας, στην πρόληψη και ούτω καθεξής.

Το θετικό επίσης με τον European Health Data Space είναι ότι είναι ένας κανονισμός ο οποίος έχει ένα αρκετά μεγάλο χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή του, σύμφωνα με τον κ. Καρκατζούνη. Άρα, η πίεση είναι ίδια σε όλα τα κράτη-μέλη και έχουν και ένα χρονικό περιθώριο για να προσαρμοστούν. Και το τρίτο σημαντικό είναι ότι η Ελλάδα έχει κάνει άλματα στο ψηφιακό μετασχηματισμό τα τελευταία χρόνια οπότε υπάρχει υποδομή πάνω στην οποία μπορεί να χτιστεί όλο αυτό.

Εν συνεχεία ο Ειδικός Γραμματέας επισήμανε ότι η γενική νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων υπάρχει (υπήρχε από το 1996) και έχει εκσυγχρονιστεί με το GDPR. Υπάρχει και νόμος στην Ελλάδα που εξειδικεύει ορισμένα πράγματα. Συνεπώς, η επεξεργασία των δεδομένων υγείας γίνεται. Κι αυτή τη στιγμή υπάρχουν γιατροί που επεξεργάζονται δεδομένα σε νοσοκομεία, στο υπουργείο Υγεία και ούτω καθεξής.

Ερωτηθείς για τη χρήση των δεδομένων υγείας και αν συνιστά παραβίαση των προσωπικών δεδομένων, απάντησε ότι υπάρχουν τρόποι με τους οποίους ψευδονομιμοποιείς ή ανονιμοποιείς ιατρικά δεδομένα για να μπορείς να τα χορηγείς περαιτέρω. Η συγκατάθεση αφορά το σκέλος με τα προσωπικά δεδομένα. Δηλαδή, πριν ανονιμοποιηθούν, παύουν να είναι προσωπικά δεδομένα και άρα δεν χρειάζεται η συγκατάθεση. Υπάρχουν και άλλες νόμιμες βάσεις. Δεν είναι αποκλειστική συγκατάθεση.

Στη συνέχεια ο κ. Καρκατζούνης επικεντρώθηκε σε δύο ζητήματα Το πρώτο αφορούσε την προετοιμασία την οποία έχει να κάνει το Υπουργείο Υγείας (και είναι έτοιμο) η οποία είναι δύσκολη και πρέπει να γίνει κατανοητό από όλο τον κόσμο ότι δεν είναι απλά πράγματα να κάνεις ασφαλείς χώρους επεξεργασίας δεδομένων, να κάνεις διαδικασίες. Γιατί αν άνοιγε η διαδικασία, για να παραλάβει αιτήματα για δευτερογενή επεξεργασία των δεδομένων, νομίζω ότι θα έπεφτε το σύστημα, τόνισε.

«Δηλαδή μόνο από τις επισκέψεις που δέχομαι εγώ στο γραφείο μου πρέπει να είναι χιλιάδες οι φορείς που ενδιαφέρονται για αυτά τα πράγματα», υπογράμμισε.

Το δεύτερο ζήτημα αφορούσε την ισορροπία ανάμεσα στο πώς θα χορηγηθούν τα δεδομένα διατηρώντας την εμπιστευτικότητά τους, που είναι επίσης μια πολύ μεγάλη πρόκληση. «Προσωπική μου άποψη, και νομίζω ότι εκφράζω ένα βαθμό και το Υπουργείο, γιατί έτσι βλέπουμε και το κομμάτι της απλούστευσης, όπως είπα και πριν, είναι ότι στη συγκεκριμένη ισορροπία ως Ευρώπη γενικά δεν τα πάμε καλά».

Κλείνοντας, ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης παρατήρησε:

«Δεν λέω να χαλαρώσουμε τον καθεστώς της προστασίας, απλά θα πρέπει λίγο να κατανοήσουμε ότι ο κανονισμός μας για τα προσωπικά δεδομένα GDPR, το λέει ξεκάθαρα, αφορά και την ελεύθερη ροή τους. Ό,τι χειρότερο μπορεί να κάνει κανείς στα ιατρικά δεδομένα, είναι να τα κρατάει κλειδωμένα σε συρτάρια και αναξιοποίητα. Είτε αφορά τη δημόσια πολιτική είτε τη δευτερογενή χρήση, πρέπει άμεσα να βρούμε τους τρόπους που θα τα αξιοποιήσουμε».

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Μικραίνει ο εγκέφαλος όσο μεγαλώνουμε;
Συλλυπητήριο μήνυμα κ. Διονυσίου Φιλιώτη για την εκδημία της Κλεοπάτρας Σαμούρκα
Παιδική κώφωση: Εντοπίστηκαν πάνω από 200 γονιδιακές μεταλλάξεις