Μια μετα-ανάλυση 37 μελετών επιβεβαιώνει αυτό που είχε ήδη διαφανεί τόσο από προηγούμενες έρευνες όσο και από την καθημερινή κλινική πράξη: μετά τη διακοπή φαρμάκων για απώλεια βάρους, το σωματικό βάρος συνήθως αυξάνεται ξανά γρήγορα.

Παράλληλα, χάνονται και τα ευνοϊκά αποτελέσματα στους καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου, όπως το σάκχαρο, τα λιπίδια και η αρτηριακή πίεση. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο BMJ.

Κατά μέσο όρο, οι συμμετέχοντες πήραν περίπου 0,4 κιλά τον μήνα μετά τη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής για την παχυσαρκία – η οποία περιλάμβανε τόσο αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 όσο και παλαιότερα φάρμακα, όπως η ορλιστάτη ή η φαινφλουραμίνη.

Με βάση αυτή την αύξηση, το αρχικό σωματικό βάρος επανεπιτυγχανόταν περίπου σε 1,7 χρόνια.

Οι καρδιομεταβολικοί δείκτες – HbA1c, γλυκόζη νηστείας, χοληστερόλη, τριγλυκερίδια καθώς και η συστολική και διαστολική αρτηριακή πίεση – επέστρεφαν επίσης στα αρχικά τους επίπεδα μέσα σε περίπου 1,4 χρόνια.

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα προέκυψε από τη σύγκριση με προγράμματα απώλειας βάρους που βασίζονται σε αλλαγές συμπεριφοράς: μετά τη διακοπή της φαρμακευτικής θεραπείας, η επαναπρόσληψη βάρους ήταν κατά μέσο όρο 0,3 κιλά τον μήνα ταχύτερη σε σύγκριση με την περίοδο μετά το τέλος οργανωμένων προγραμμάτων διατροφής και άσκησης – ανεξάρτητα από το πόσο βάρος είχε χαθεί κατά τη διάρκεια της ενεργούς θεραπείας.

Για τη μετα-ανάλυση, η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Sam West από το Nuffield Department of Primary Care Health Sciences του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ανέλυσε 37 τυχαιοποιημένες και μη μελέτες με συνολικά 9.341 συμμετέχοντες.

Η μέση διάρκεια θεραπείας ήταν 39 εβδομάδες, ενώ η παρακολούθηση μετά τη διακοπή της αγωγής διήρκεσε κατά μέσο όρο 32 εβδομάδες. Συγκρίθηκαν εγκεκριμένα φάρμακα απώλειας βάρους με μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις ή εικονικό φάρμακο.

Υψηλό ενδιαφέρον για χρήση, αλλά και υψηλά ποσοστά διακοπής

Οι ερευνητές τονίζουν τη σημασία του να γνωρίζουμε τι συμβαίνει μετά τη διακοπή αυτών των θεραπειών, καθώς το ενδιαφέρον για τα νέα φάρμακα είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Πρόσφατα αντιπροσωπευτικά δεδομένα από το Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν ότι ένας στους δέκα ερωτηθέντες έχει ήδη χρησιμοποιήσει αγωνιστές GLP-1 ή σκοπεύει να τους χρησιμοποιήσει τον επόμενο χρόνο. Ταυτόχρονα, παρατηρητικές μελέτες υποδεικνύουν ότι έως και 50% των ασθενών διακόπτουν τη θεραπεία μέσα στους πρώτους 12 μήνες.

Ωστόσο, οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι μόνο λίγες από τις συμπεριληφθείσες μελέτες αφορούσαν τα νεότερα και πιο ισχυρά GLP-1 φάρμακα, όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη.

Σε σχετικό σχόλιο, η Marie Spreckley, διατροφολόγος και ειδική στη συμπεριφορική απώλεια βάρους στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, σημειώνει ότι η βάση τεκμηρίωσης για αυτά τα νεότερα φάρμακα παραμένει περιορισμένη. Η ίδια δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Περιορισμένη αξιοπιστία των μακροπρόθεσμων εκτιμήσεων

Επιπλέον, η διάρκεια παρακολούθησης μετά τη διακοπή της θεραπείας στις περισσότερες μελέτες δεν ξεπερνούσε τους 12 μήνες και μόνο λίγες εμφάνιζαν χαμηλό κίνδυνο μεροληψίας. "Οι μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις – όπως η πλήρης επαναφορά στο αρχικό βάρος μέσα σε δύο χρόνια – βασίζονται σε εξωtrapolations πέρα από τα διαθέσιμα δεδομένα", προειδοποιεί η Spreckley.

Και οι συγκρίσεις με τα προγράμματα αλλαγής συμπεριφοράς είναι έμμεσες και θα πρέπει να θεωρούνται ενδεικτικές, όχι οριστικές.

Παρά τους περιορισμούς, ο West και οι συνεργάτες του συνιστούν προσοχή στη χρήση φαρμάκων αδυνατίσματος. "Τα αποτελέσματά μας συνηγορούν υπέρ της επιφυλακτικής χρήσης βραχυπρόθεσμων φαρμακευτικών παρεμβάσεων για τη ρύθμιση του βάρους, υπογραμμίζουν την ανάγκη για οικονομικά αποδοτικές στρατηγικές μακροχρόνιου ελέγχου και αναδεικνύουν τη σημασία της πρωτογενούς πρόληψης", αναφέρουν.

Τα φάρμακα πρέπει να εντάσσονται σε παρεμβάσεις συμπεριφοράς

Σε αντίστοιχο πνεύμα κινείται και συνοδευτικό editorial στο BMJ. Τα δεδομένα, γράφει ο Αμερικανός επιδημιολόγος Qi Sun από το Brigham and Women’s Hospital και την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, αμφισβητούν την αντίληψη ότι οι αγωνιστές GLP-1 αποτελούν μια "τέλεια λύση" για την παχυσαρκία.

Ο Sun τονίζει ότι οι ασθενείς πρέπει να ενημερώνονται για τα υψηλά ποσοστά διακοπής και τις συνέπειες της διακοπής της θεραπείας. "Η υγιεινή διατροφή και ο ενεργός τρόπος ζωής πρέπει να παραμένουν η βάση της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας· φάρμακα όπως οι αγωνιστές GLP-1 μπορούν το πολύ να λειτουργούν συμπληρωματικά", σημειώνει. Τα μέτρα αυτά, άλλωστε, προσφέρουν οφέλη για την υγεία που ξεπερνούν κατά πολύ το ίδιο το σωματικό βάρος.

Μακροχρόνιες μελέτες για σαφή συμπεράσματα

Από την άλλη πλευρά, ο Naveed Sattar, καθηγητής καρδιομεταβολικής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, επισημαίνει ότι αυτή η προσέγγιση δεν αποτυπώνει πλήρως την πραγματικότητα των έντονα "παχυσαρκογόνων" περιβαλλόντων. "Υπό τέτοιες συνθήκες, τα φάρμακα είναι για πολλούς ανθρώπους με πολύ υψηλό ΔΜΣ απαραίτητα προκειμένου να μπορέσουν καν να ελέγξουν το βάρος τους", τονίζει.

Επιπλέον, με τα διαθέσιμα δεδομένα δεν μπορεί ακόμη να αξιολογηθεί αν μια χρονικά περιορισμένη φαρμακευτική αγωγή μπορεί να έχει μόνιμα οφέλη για όργανα όπως η καρδιά, τα νεφρά ή οι αρθρώσεις.

Ωστόσο, είναι εύλογο ότι ένα χαμηλότερο σωματικό βάρος για διάστημα 2–3 ετών θα μπορούσε να επιβραδύνει τη βλάβη που σχετίζεται με νοσήματα. Για να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, απαιτούνται μεγάλες και μακροχρόνιες μελέτες με κλινικά τελικά σημεία.

Πηγές:
BMJ

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Σημάδια κατάθλιψης σε εφήβους
Κάνε το όπως η Γένοβα: Ο εμβολιασμός πόρτα - πόρτα για γρίπη που μείωσε τις νοσηλείες
ΕΟΦ: Συμπλήρωμα διατροφής με μη εγκεκριμένο συστατικό - Τι να προσέχουν οι καταναλωτές