Έξι χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας στην Ελλάδα, ανακύπτει ένα μακάβριο, αλλά σημαντικό ζήτημα με ηθική και κοινωνική διάσταση, που πολλοί είχαν προβλέψει, αντικρίζοντας τότε τις απόκοσμες σκηνές των "ταφών COVID": Τα αυστηρά πρωτόκολλα που ίσχυσαν στην αρχική φάση, λόγω ελλιπούς γνώσης για στον άγνωστο ακόμη ιό, απαιτούσαν ταφές σε ειδικούς χώρους των κοιμητηρίων, με διπλό πλαστικό κάλυμμα τόσο στο φέρετρο όσο και στη σορό μέσα σε αυτό, πρακτική που ήταν βέβαιο ότι θα εμπόδιζε την αποσύνθεση.

Παρά την πρόβλεψη για υποχρεωτική παραμονή 10 ετών πριν την εκταφή, που αναθεωρήθηκε στη συνέχεια, οι γνωρίζοντες προειδοποιούσαν για δυσάρεστες εκπλήξεις, σαν αυτές που αντίκρισαν πριν από μερικούς μήνες υπάλληλοι των κοιμητηρίων του Δήμου Καβάλας. 

"Όταν αρχίσαμε τις εκταφές, με την παρέλευση πενταετίας σύμφωνα με τον ισχύοντα κανονισμό, βρίσκαμε μια εικόνα σχεδόν ίδια με την ημέρα της κηδείας. Τα φέρετρα ήταν όπως μπήκαν και τα σώματα αδιάλυτα", λέει στο iatronet.gr ο αντιδήμαρχος Καβάλας, αρμόδιος και για τα κοιμητήρια, Χρήστος Τσιτσιλικάκης (φωτογραφία). Με βάση σχετική οδηγία του υπουργείου Υγείας, οι υπάλληλοι άρχισαν να αφαιρούν το πλαστικό κάλυμμα των φερέτρων, να σκίζουν τον πλαστικό σάκο που περιέχει τον νεκρό και να ενταφιάζουν εκ νέου, για διάρκεια τουλάχιστον ακόμη ενός έτους. 

Έπειτα από δέκα παρεμβάσεις, με παρόμοια εικόνα, το θέμα έφτασε την περασμένη εβδομάδα στο Δημοτικό Συμβούλιο, το οποίο αποφάσισε να συνεχιστεί η ίδια διαδικασία για το σύνολο των 150 "ταφών COVID" των κοιμητηρίων, με δαπάνη του Δήμου, σύμφωνα και με την οδηγία που συστήνει στους Δήμους να μην επιβαρύνουν τους συγγενείς.

Στο ενημερωτικό σημείωμα που έφτασε στα e-mails των δημοτικών συμβούλων αναφέρεται ότι: 

"Κατά την διάρκεια της εκταφής των περιστατικών με αιτία θανάτου τον ιό COVID-19 μετά την παρέλευση πέντε ετών, διαπιστώθηκε πως τα περιστατικά αυτά βρέθηκαν εντελώς αδιάλυτα διότι σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία για την μη διάδοση του ιού ήταν τοποθετημένα μέσα σε πλαστικούς σάκους. Τα περιστατικά αυτά που αφορούν τα κοιμητήρια του Δήμου Καβάλας ανέρχονται σε περίπου εκατόν πενήντα και σύμφωνα με την τρέχουσα κατάσταση τους απαιτείται η εκταφή, η αφαίρεση των πλαστικών καλυμμάτων και ο ενταφιασμός τους ξανά για να παραμείνουν τουλάχιστον ένα χρόνο ενταφιασμένα ώστε να επιτευχθεί η αποσύνθεσή τους".

550 "χειρουργικές" διανοίξεις στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης

Το ίδιο ζήτημα είχε απασχολήσει ήδη από τα τέλη του 2024 τα Κοιμητήρια Ευόσμου στη Δυτική Θεσσαλονίκη, όπου οι διανοίξεις προβλέπονται σε 3+1 χρόνια από την ταφή. "Στα 4 χρόνια που κάναμε τις πρώτες διανοίξεις βρίσκαμε πως η αποσύνθεση δεν είχε προχωρήσει καθόλου. Όσα χρόνια κι αν περάσουν, σε αυτή την κατάσταση δεν θα γινόταν ποτέ", αναφέρει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης, δημοτικός σύμβουλος Κορδελιού - Ευόσμου, Σάββας Καλαϊτζίδης (φωτογραφία) και περιγράφει τη διαδικασία που ακολουθείται, σύμφωνα με την ίδια οδηγία: "Καλούμε τους συγγενείς, τους ενημερώνουμε σχετικά, και στον προγραμματισμένο χρόνο, παρουσία των ίδιων εφόσον το επιθυμούν, κάνουμε ‘χειρουργική’ διάνοιξη, αφαιρούμε τα πλαστικά καλύμματα, επιτρέποντας την οξυγόνωση και επανατοποθετούμε το φέρετρο για άλλον ένα χρόνο". 

Σύμφωνα με τον ίδιο, αρχικά υπήρξαν αντιδράσεις από ορισμένους συγγενείς νεκρών, οι οποίοι στη συνέχεια πείστηκαν για την αναγκαιότητα της παρέμβασης. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει περισσότερες από 550 ανάλογες διανοίξεις, ενώ ήδη έχουν απελευθερωθεί περισσότεροι από 50 χώροι ταφών. 

Τι προβλέπει η Οδηγία

Η οδηγία με τίτλο "Διαχείριση Ανθρώπινων Σορών - Ταφή, εκταφή και μεταφορά σορών ή τέφρας", που εκδόθηκε στις 10/4/2024 από τη Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής - Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Υγιεινής Περιβάλλοντος του υπουργείου Υγείας, και υπογράφεται από την αναπληρώτρια υπουργό, Ειρήνη Αγαπηδάκη, αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι:

"Επισημαίνεται ότι σε περιπτώσεις σορών που δεν έχουν πλήρως αποσυντεθεί κατά την εκταφή και ανευρίσκονται τοποθετημένες σε ανθεκτικό αδιάβροχο σάκο με φερμουάρ, - κυρίως περιπτώσεις θανόντων από COVID-19 -, συνιστάται η αφαίρεση του σάκου και η διαχείριση της σορού σύμφωνα με τα ανωτέρω και με τις ισχύουσες διατάξεις των κανονισμών των Κοιμητηρίων". 

Επίσης, "συστήνεται προς τις αρμόδιες υπηρεσίες Κοιμητηρίων των Δήμων, αναφορικά με τη διαχείριση λειψάνων που χρήζουν εκ νέου ενταφιασμού, να επιδεικνύεται ο προσήκων σεβασμός και να λαμβάνεται κάθε μέριμνα προς τον σκοπό αποφυγής πάσης περιττής ταλαιπωρίας των οικείων των νεκρών, ενώ επίσης να αποφεύγεται κάθε οικονομική επιβάρυνση, πλην των απολύτως αναγκαίων εξόδων".

Οι δυστοπικές "κηδείες COVID"

Όσοι βίωσαν τις λεγόμενες "κηδείες COVID" στην πρώτη φάση της πανδημίας αδυνατούν να ξεχάσουν το απόκοσμο σκηνικό: Ελάχιστοι κοντινοί συγγενείς παρακολουθούσαν από απόσταση υπαλλήλους του γραφείου τελετών, ενδεδυμένους με ολόσωμες λευκές στολές, να μεταφέρουν το σφραγισμένο φέρετρο και να το ενταφιάζουν σε ειδικούς απομονωμένους χώρους των κοιμητηρίων. Το πρωτόκολλο άλλαξε γρήγορα και επικαιροποιήθηκε δύο φορές χαλαρώνοντας τους όρους, με ειδικά μέτρα να παραμένουν ωστόσο για την αποφυγή διάδοσης του ιού. 

"Είχαμε πει εξ αρχής όταν συνέβαιναν αυτές οι ταφές, ότι δεν μπορούσε να γίνει αποσύνθεση υπό αυτές τις συνθήκες", παρατηρεί ο Νέστορας Νικολόπουλος, αντιπρόεδρος Κεντρικής Μακεδονίας της Ένωσης Λειτουργών Γραφείων Κηδειών Ελλάδος. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι παρεμβάσεις στους ταφώνες για την αφαίρεση των πλαστικών βρίσκονται σε εξέλιξη σε πολλές περιοχές. Στο κοιμητήριο Αναστάσεως του Κυρίου στη Θέρμη Θεσσαλονίκης, όπου υπάρχει ειδική πτέρυγα με πάνω από 1.300 "ταφές COVID" το θέμα παραμένει σε εκκρεμότητα.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Εξελίξεις σε διάγνωση - θεραπεία σπάνιων αιματολογικών νεοπλασμάτων
Θεμιστοκλέους: Οι παρεμβάσεις που αναμένονται στην Υγεία
Ο καρκίνος στη χοληδόχο κύστη θα διαγιγνώσκεται με εξέταση αίματος [μελέτη]