Με ρυθμό διπλασιασμού κάθε 7 ημέρες "έτρεξε" ολόκληρο τον Δεκέμβριο η διασπορά της γρίπης Α στη Θεσσαλονίκη, με "όχημα" όπως φαίνεται τον υποκλάδο Κ που έχει αυξημένη μεταδοτικότητα και μεταλλάξεις ανοσοδιαφυγής.

Όπως προκύπτει από τις αναλύσεις της Διεπιστημονικής Εργαστηριακής Ομάδας Επιδημιολογίας Λυμάτων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η κορύφωση καταγράφηκε τις ημέρες των Χριστουγέννων και ακολουθήθηκε από σταθεροποίηση δύο εβδομάδων σε χαμηλότερα επίπεδα, με καταλύτη τη διακοπή των σχολείων και των πανεπιστημίων. Η επανέναρξη των μαθημάτων ενδέχεται να θα πυροδοτήσει νέα αύξηση της διασποράς στην κοινότητα, η οποία δεν έχει αποτυπωθεί ακόμη στις μετρήσεις αυτής της εβδομάδας και το μέγεθός της δεν μπορεί να προβλεφθεί.

Ο καθηγητής Μοριακής Μικροβιολογίας στην Κτηνιατρική Σχολή του ΑΠΘ και μέλος της διεπιστημονικής Ομάδας, Χρυσόστομος Δόβας (φωτογραφία) μιλάει στο iatronet.gr για τη φετινή εικόνα της διασποράς της γρίπης και του SARS-CoV-2 στην κοινότητα, ενώ καλεί όσους ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες και δεν έχουν εμβολιαστεί να το κάνουν τώρα, καθώς αναμένονται νέες εξάρσεις μέχρι την άνοιξη.

Πρώιμη έναρξη

Η εργαστηριακή ανάλυση δειγμάτων από τα λύματα των μεγάλων πόλεων, στο πλαίσιο του Εθνικού Δικτύου Επιδημιολογίας Λυμάτων, δίνει μια πιο αντιπροσωπευτική εικόνα της διασποράς των ιών στην κοινότητα, ειδικά σήμερα που δεν είναι τόσο μεγάλης έκτασης η επιτήρηση με βάση τα κλινικά δείγματα, παρατηρεί ο καθηγητής.

Στη Θεσσαλονίκη, τα μέλη της Ομάδας άρχισαν να ανιχνεύουν φορτία γρίπης στα δείγματα από τη Μονάδα Επεξεργασίας Λυμάτων της πόλης ήδη από την 1η Νοεμβρίου του 2025, δύο εβδομάδες νωρίτερα σε σχέση με το 2024. Η εξέλιξη ήταν ραγδαία όλο το Νοέμβριο και κυρίως τον Δεκέμβριο με "οδηγό" τον υποκλάδο Κ. "Μέχρι και τις 26 Δεκεμβρίου παρατηρούσαμε διπλασιασμό του ιικού φορτίου ανά 7 ημέρες, κάτι που φανερώνει διπλασιασμό της διασποράς στην κοινότητα κάθε εβδομάδα", αναφέρει ο κ. Δόβας.

Το γεγονός αποτυπώθηκε στην εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ, όπου καταγράφηκε αύξηση κατά 124% του ιικού φορτίου γρίπης Α στα λύματα της Θεσσαλονίκης - η μεγαλύτερη πανελλαδικά - κατά την 52η και τελευταία εβδομάδα του 2025 σε σχέση με την προηγούμενη (51η).

Πτώση με το κλείσιμο των σχολείων

Με δεδομένο ότι οι μετρήσεις αντανακλούν στην επιδημιολογική εικόνα στην κοινότητα τέσσερις μέρες πριν, το peak της διασποράς εντοπίζεται στις 22 Δεκεμβρίου. Ακολούθησε απότομη μείωση στο μισό, και η εικόνα παραμένει σταθερή για τις επόμενες δύο εβδομάδες. Η περίοδος αυτή της σταθεροποίησης σε χαμηλότερα επίπεδα συμπίπτει με τη διακοπή των σχολείων και των πανεπιστημίων. "Θα μπορούσε κάποιος να κάνει την υπόθεση ότι τα σχολεία και οι νέοι άνθρωποι γενικά - καθώς η Θεσσαλονίκη είναι και φοιτητούπολη - είχαν αρκετά μεγάλη συμβολή σε αυτό το φαινόμενο. Στη συνέχεια, όταν έκλεισαν τα σχολεία και οι φοιτητές πήγαν στους τόπους καταγωγής τους έπεσε αισθητά η διασπορά", σημειώνει.

Η ίδια εικόνα σταθεροποίησης καταγράφεται και στις μετρήσεις αυτής της εβδομάδας, που αντανακλούν στην επιδημιολογία της κοινότητας κατά την ημέρα επανέναρξης των μαθημάτων στα σχολεία. Η μέτρηση δεν πρόλαβε να αποτυπώσει ακόμη την επίπτωση του ανοίγματος. «Δεν μπορούμε να προβλέψουμε τι θα γίνει την επόμενη εβδομάδα, από ένα σημείο και μετά ενδέχεται να υπάρχει αρκετή ανοσία και στα σχολεία λόγω της μεγάλης διασποράς πριν από τις γιορτές», παρατηρεί ο καθηγητής, ο οποίος, πάντως, προβλέπει νέα έξαρση, αν ληφθούν υπόψη και τα δεδομένα της περσινής περιόδου γρίπης.

Σύμφωνα με την καταγραφή της περιόδου 2024 – 2025, που είχε ξεκινήσει όψιμα σε σχέση με τη φετινή, η κορύφωση της διασποράς πέρυσι ήταν στις 6 Ιανουαρίου για να παραμείνει σταθερά υψηλά ολόκληρο τον Ιανουάριο. Όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα, ακολούθησαν μικρότερα κύματα τον Φεβρουάριο, αλλά και τον Μάρτιο, όταν η γρίπη Α είχε παράλληλη παρουσία με τη γρίπη Β, που συνήθως εμφανίζεται όψιμα.

"Δεν έχουμε τελειώσει με το στέλεχος Κ. Οι ηλικιωμένοι άνθρωποι και οι ευπαθείς ομάδες θα πρέπει να σκεφτούν σοβαρά τον εμβολιασμό για τη γρίπη, αν δεν το έχουν κάνει ήδη", επισημαίνει, συμπληρώνοντας πως "παρ' όλες τις ανησυχίες ότι πρόκειται για στέλεχος ανοσοδιαφυγής και ενδεχομένως η κάλυψη από το εμβόλιο να μην είναι επαρκής, τα δεδομένα τουλάχιστον από την επιτήρηση στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, δείχνουν ότι το εμβόλιο είναι χρήσιμο και συμβάλλει".

Η εικόνα για τον κορωνοϊό

Αναφορικά με τον SARS-CoV-2, η εικόνα που προκύπτει από τα λύματα της Θεσσαλονίκης είναι αυτή της σταθερής μείωσης μετά τα μέσα του φθινοπώρου. "Είχαμε κορύφωση στις 13 Οκτωβρίου και έκτοτε το φορτίο μειώνεται αργά και σταθερά", λέει ο κ. Δόβας, παρατηρώντας πως το μοτίβο είναι παρόμοιο με το περσινό.

"Τα τελευταία δύο χρόνια φαίνεται πως οδηγούμαστε σε μια κατάσταση καθαρά ενδημική, χωρίς μεγάλες εξάρσεις κατά τη διάρκεια του χρόνου, με κυκλοφορία που εστιάζεται κυρίως στο φθινόπωρο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως ο ιός δεν ανιχνεύεται και τις υπόλοιπες περιόδους", αναφέρει και προσθέτει πως η εικόνα διαφοροποιείται από αυτή των προηγούμενων ετών, όταν υπήρχαν διακριτά μεγάλα κύματα και σημαντικές εξάρσεις στις περιόδους των εορτών και στις αρχές του έτους. "Αν κάποιος βασιστεί στα περσινά χαρακτηριστικά, μπορεί να προβλέψει πως από το Μάρτιο θα έχουμε αρκετά μεγάλη πτώση, μέχρι το ερχόμενο φθινόπωρο", καταλήγει.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Επίσκεψη Μητσοτάκη στο νοσοκομείο "Κοργιαλένειο - Μπενάκειο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός"
Ε.Φ.Ε.Τ.: Ενημέρωση εξέλιξης ελέγχων ξανθής σταφίδας
Ηράκλειο: Στο ΠΑΓΝΗ νοσηλεύεται γιατρός με συμπτώματα μηνιγγίτιδας - Σταθερή η κατάστασή της