Για πρώτη φορά στην ιστορία της βιοϊατρικής έρευνας, η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έδωσε το πράσινο φως για τη δοκιμή στον άνθρωπο μιας θεραπευτικής προσέγγισης που στοχεύει άμεσα σε θεμελιώδεις μηχανισμούς της γήρανσης.

Πρόκειται για τον πειραματικό παράγοντα ER-100, που αναπτύσσεται από την εταιρεία Life Biosciences και βασίζεται στην αρχή της μερικής επιγενετικής επαναπρογραμματισμού των κυττάρων.

Η θεραπεία αξιοποιεί έναν ιικό φορέα (AAV – adeno-associated virus) για την εισαγωγή τριών μεταγραφικών παραγόντων (Oct4, Sox2 και Klf4, γνωστών ως OSK) στα κύτταρα του οπτικού νεύρου.

Στόχος είναι η επαναφορά του επιγενετικού προφίλ των κυττάρων σε μια πιο "νεανική" κατάσταση, χωρίς απώλεια της κυτταρικής τους ταυτότητας.

Η προσέγγιση αυτή στηρίζεται στη λεγόμενη "Θεωρία της Πληροφορίας της Γήρανσης", την οποία έχει προωθήσει ο καθηγητής του Harvard, David Sinclair.

Σύμφωνα με τη θεωρία, η γήρανση δεν οφείλεται πρωτίστως σε μεταλλάξεις του DNA, αλλά στην προοδευτική απώλεια επιγενετικής πληροφορίας, που οδηγεί σε δυσλειτουργική γονιδιακή έκφραση.

Η έννοια του επιγενετικού επαναπρογραμματισμού ανάγεται στο έργο του Ιάπωνα βιολόγου Shinya Yamanaka, βραβευμένου με Νόμπελ Ιατρικής το 2012.

Σε αντίθεση όμως με την πλήρη επαναφορά των κυττάρων σε πολυδύναμη κατάσταση, O μερικός επαναπρογραμματισμός που εφαρμόζεται εδώ αποσκοπεί στη μείωση των κινδύνων κακοήθους εξαλλαγής.

Σε πειραματικά μοντέλα ποντικών, ο ER-100 έδειξε ικανότητα αναγέννησης του οπτικού νεύρου και βελτίωσης της όρασης, τόσο μετά από τραυματισμό όσο και σε ηλικιακή εκφύλιση.

Τα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκαν και σε μη ανθρώπινα πρωτεύοντα, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη μεταφραστική αξία της μελέτης.

Η πρώτη κλινική δοκιμή θα πραγματοποιηθεί σε μικρό αριθμό ασθενών με γλαύκωμα, με έγχυση του παράγοντα στον υαλοειδή χιτώνα του ματιού.

Για λόγους ασφαλείας, η έκφραση των γονιδίων OSK ελέγχεται μέσω ενός επαγώγιμου μηχανισμού που ενεργοποιείται μόνο παρουσία του αντιβιοτικού δοξυκυκλίνη — μια μέθοδος δοκιμασμένη σε ζωικά μοντέλα, αλλά όχι ακόμη σε ανθρώπους.

Παρότι ειδικοί εκφράζουν επιφυλάξεις σχετικά με πιθανούς ανοσολογικούς κινδύνους ή την ανεπιθύμητη ενεργοποίηση ογκογονιδίων, η σημασία της έγκρισης από την FDA θεωρείται καθοριστική. Για πρώτη φορά, ένας κεντρικός μηχανισμός της γήρανσης αντιμετωπίζεται ως θεραπευτικός στόχος και όχι απλώς ως αναπόφευκτη βιολογική διαδικασία.

Αν και παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο ο επιγενετικός επαναπρογραμματισμός μπορεί να αποτελέσει γενική στρατηγική "αναζωογόνησης", η έναρξη της μελέτης ER-100 σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη θεωρητική γεροντολογία σε μια νέα εποχή κλινικά εφαρμοσμένης βιοτεχνολογίας — με πιθανές συνέπειες όχι μόνο για την ιατρική, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη γήρανση καθαυτή.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Οι καρδιακές παθήσεις που συνδέονται με αιφνίδιο θάνατο σε νεαρή ηλικία
Η Ψυχική Υγεία δεν αντιμετωπίζεται αποκομμένη από το σώμα
Κοινή θέση των Συλλόγων Επιστημόνων Μαιών (ΣΕΜ) Ελλάδος για το υπό έγκριση Καθηκοντολόγιο