Περίπου ένας στους δέκα Έλληνες εκτιμάται πως βρίσκεται σε ένα από τα πέντε στάδια της χρόνιας νεφρικής νόσου, μιας «σιωπηλής» ασθένειας που δεν εμφανίζει συμπτώματα πριν φτάσει στα τελικά στάδια. Ένα μεγάλο μέρος αυτού του πληθυσμού μπορεί να εντοπιστεί έγκαιρα μέσα από το νέο πρόγραμμα έγκαιρης ανίχνευσης νεφρικής λειτουργίας, στο πλαίσιο του "Προλαμβάνω".

Πάνω από 1,5 εκατομμύριο πολίτες με προδιαθεσικούς παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη ΧΝΝ έλαβαν τις προηγούμενες ημέρες παραπεμπτικό για τη διενέργεια δωρεάν εξετάσεων σε δύο δείκτες, αίματος και ούρων.

Το μεγάλο «στοίχημα» είναι τα παραπεμπτικά αυτά να εκτελεστούν, λέει στο iatronet.gr ο καθηγητής Νεφρολογίας στο Τμήμα Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και πρόεδρος Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας. Στέλιος Παναγούτσος (φωτογραφία). Ο ίδιος εξηγεί τι μετράει ο καθένας από τους δύο δείκτες (eGFR και uACR) που περιλήφθηκαν στο πρόγραμμα. Μιλάει για τις φαρμακευτικές επιλογές, που μπορούν να καθυστερήσουν ως και 20 χρόνια ή και να αναστείλουν σε κάποιες περιπτώσεις την εξέλιξη της νόσου προς το τελικό στάδιο, ενώ απευθύνει κάλεσμα συμμετοχής.

Οι δύο δείκτες

Οι δικαιούχοι του προγράμματος καλούνται να κάνουν εξετάσεις αίματος και ούρων, για την εξέταση δύο δεικτών, αντίστοιχα:

  • Ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης (eGFR) μετράει την κρεατινίνη στο αίμα και υπολογίζει τη νεφρική λειτουργικότητα.
  • Η λευκωματινουρία (uACR) ανιχνεύει βλάβες στο νεφρό, μέσα από τον λόγο λευκωματίνης προς κρεατινίνη ούρων.

"Αν ο ρυθμός της σπειραματικής διήθησης είναι κάτω από 60, ή αν το πηλίκο λευκωματίνης προς κρεατινίνη ούρων είναι πάνω από 30 mg ανά γραμμάριο, ή αν συμβαίνουν και τα δύο, χρειάζεται να πάει κάποιος στο νεφρολόγο ή στον διαβητολόγο ή σε άλλο γιατρό που τον παρακολουθεί, γιατί χρήζει περαιτέρω παρακολούθησης και αντιμετώπισης", αναφέρει ο κ. Παναγούτσος.

Όπως διευκρινίζει, ο δείκτης του ρυθμού σπειραματικής διήθησης εντοπίζει την απώλεια λειτουργικότητας των νεφρών, όταν ο ασθενής βρίσκεται στο δεύτερο ή μεγαλύτερο στάδιο ΧΝΝ. Ο δείκτης της λευκωματινουρίας, που προστέθηκε από την αρμόδια επιτροπή στο πλαίσιο της διαβούλευσης, μπορεί να εντοπίσει μικρές βλάβες στους νεφρούς ήδη από το στάδιο 1, πριν αρχίσουν να ανεπαρκούν οι νεφροί. Η δεύτερη εξέταση εντοπίζει το είδος της βλάβης και καθορίζει την φαρμακευτική παρέμβαση.

Οι φαρμακευτικές επιλογές

Η πρώιμη ανίχνευση της νεφρικής βλάβης είναι καθοριστική για την επιτυχία της φαρμακευτικής παρέμβασης, η οποία όσο πιο έγκαιρα ξεκινήσει τόσο περισσότερο θα καθυστερήσει την εξέλιξη της νόσου. Όπως εξηγεί ο καθηγητής, από το δεύτερο στάδιο και μετά η φυσική εξέλιξη της νόσου είναι η προοδευτική απώλεια λειτουργικότητας των νεφρών. "Με τα φάρμακα που έχουμε στη διάθεσή μας μπορούμε να παρέμβουμε για να καθυστερήσουμε αυτή την πορεία προς το τελικό στάδιο. Έχει εκτιμηθεί ότι αν παρέμβει κάποιος στο 2ο στάδιο μπορεί να την καθυστερήσει ως και 20 χρόνια", σημειώνει, διευκρινίζοντας πως πρόκειται για εκτίμηση, καθώς δεν έχουν περάσει ακόμη 20 χρόνια από την εισαγωγή αυτών των φαρμάκων, ώστε αυτό να μετρηθεί με ακρίβεια σε μελέτες εφαρμογής.

Η ανίχνευση βλάβης στο στάδιο 1 με τον δείκτη uACR δίνει ένα παράθυρο ευκαιρίας - σε ορισμένες περιπτώσεις και σε ορισμένες νόσους - ακόμη και αποτροπής αυτής της εξέλιξης.

Σε ό,τι αφορά τις φαρμακευτικές επιλογές, όπως αναφέρει ο πρόεδρος της Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας, ενώ για πολλά χρόνια οι νεφρολόγοι βασίζονταν σε μία ουσία που είχε εισαχθεί στο τέλος της δεκαετίας του 1980, τα τελευταία χρόνια προστέθηκαν 2 ως 3 νέα φάρμακα. "Έτσι, στη ‘φαρέτρα’ μας έχουμε πλέον μέχρι και 4 φαρμακευτικές επιλογές για παρέμβαση σε έναν ασθενή με χρόνια νεφρική νόσο, ιδίως στα αρχικά στάδια που θα έχουμε και τα καλύτερα αποτελέσματα".

Το "στοίχημα" της συμμετοχής

Ο κ. Παναγούτσος ευελπιστεί πως τα 1.590.000 SMS που έχουν σταλεί ήδη σε δικαιούχους δωρεάν προληπτικών εξετάσεων μπορούν να εντοπίσουν ένα μεγάλο μέρος όσων έχουν τη "σιωπηλή" νόσο σε διάφορα στάδια, υπό την προϋπόθεση της συμμετοχής.

"Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία δεν είναι πόσα SMS πήγαν, αλλά τα πόσα SMS θα εκτελεστούν", επισημαίνει, για να προσθέσει: "Εάν έχω πληροφορηθεί σωστά, από τα SMS που πήγαν για τον προληπτικό έλεγχο του καρδιαγγειακού, εκτελέστηκαν τα μισά. Πρέπει να κάνουμε μια καμπάνια τώρα πια, ώστε οι άνθρωποι που παρέλαβαν τα SMS να κάνουν τις εξετάσεις".

Σε περίπτωση που η μεγάλη πλειονότητα των δικαιούχων κάνει τις εξετάσεις, το πρόγραμμα θα πετύχει τον στόχο του, καθώς απευθύνεται στοχευμένα σε ανθρώπους που έχουν τους προδιαθεσικούς παράγοντες και τις περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν χρόνια νόσο, όπως ασθενείς με υπέρταση, διαβήτη, παχυσαρκία και γενικότερα αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
ΕΟΔΥ: 9 θάνατοι ασθενών με γρίπη και 7 με CoViD - Σημαντική αύξηση RSV
Η μεσογειακή διατροφή προστατεύει από το εγκεφαλικό επεισόδιο [μελέτη]
Τι είναι η χρόνια ημικρανία;