Τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιοποίηση υπηρεσιών και συλλογή ανωνυμοποιημένων δεδομένων προς αξιοποίηση σε κλινικές δοκιμές συνιστούν ένα τρίπτυχο εξελίξεων που θα φέρουν την επόμενη μέρα στον χώρο της υγείας. 

Τα ανωνυμοποιημένα ιατρικά δεδομένα 1,41 εκατομμυρίου ασθενών από το νοσοκομείο Παπαγεωργίου της Θεσσαλονίκης σηματοδοτούν την πρώτη ελληνική συμμετοχή σε μεγάλη παγκόσμια μελέτη ανάλυσης δεδομένων υγείας 80 εκατομμυρίων ασθενών. Η παρουσίαση των πρώτων στοιχείων του έργου, που εκτελούν από κοινού το Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ), το νοσοκομείο Παπαγεωργίου και η CISCO, αποτέλεσε το βήμα συζήτησης για την καινοτομία στην υγεία και τη θέση της Ελλάδας σ’ αυτήν, στο πλαίσιο ημερίδας με τίτλο "Δεδομένα & Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υγεία: Τα πρώτα ευρήματα - Η μεγάλη προοπτική".

"Σκεφτείτε την Τεχνητή Νοημοσύνη σαν έναν ιατρικό επιταχυντή, ο οποίος για να δουλέψει χρειάζεται καύσιμη ύλη, κι αυτή είναι τα ποιοτικά δεδομένα", προέτρεψε το ακροατήριο ο πρόεδρος του νοσοκομείου Παπαγεωργίου, Μιχάλης Καραβιώτης. "Έχουμε 1,5 εκατομμύριο ανωνυμοποιημένα δεδομένα, τα οποία μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και συνεχίζουμε να ψηφιοποιούμε. Κάθε μέρα κάνουμε αυτή τη δουλειά: ό,τι παράγεται στο νοσοκομείο τα ψηφιοποιούμε, άρα μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε ανά πάσα στιγμή", πρόσθεσε, διαβεβαιώνοντας πως τα δεδομένα είναι απόλυτα ασφαλή και ανωνυμοποιημένα. 

Το νοσοκομείο Παπαγεωργίου αποτελεί ένα από τα μόλις 25 ως 30 ευρωπαϊκά νοσοκομεία που αξιοποιούν δευτερογενώς τα δεδομένα τους, συμμετέχοντας στις μελέτες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, ανέφερε ο ερευνητής, επικεφαλής του Εργαστηρίου Ψηφιακής Υγείας του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, Παντελής Νατσιάβας, τονίζοντας την αξία των δεδομένων στην ανάπτυξη εφαρμογών ΤΝ στην υγεία. "Στην πραγματικότητα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) για να εκπαιδευτεί χρειάζεται μεγάλους όγκους δεδομένων - λίμνες, θάλασσες και ποταμούς δεδομένων", είπε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας, ωστόσο πως σήμερα έχουμε "μικρές λακκούβες με λασπωμένα δεδομένα". 

Πολλές φορές, ένας αλγόριθμος έχει εντυπωσιακή δυνατότητα πρόγνωσης, με ακρίβεια που φτάνει το 98%. "Στην πραγματικότητα, αν μιλήσει κάποιος με έναν γιατρό, πρέπει να τον πείσει τι θα γίνει με το 2%", σημείωσε ο κ. Νατσιάβας, εξηγώντας πως "αν το 2%, στο οποίο ο αλγόριθμος θα αστοχήσει, οδηγεί σε ενδεχόμενη σημαντική βλάβη στον ασθενή, τότε ο αλγόριθμος αυτομάτως δεν είναι επαρκής". 

Η Ελλάδα στον διεθνή ανταγωνισμό για τις κλινικές μελέτες

Η ψηφιοποίηση της υγείας, η συλλογή δεδομένων και η ΤΝ δημιουργεί τις συνθήκες για να γίνει η Ελλάδα εξαιρετικά ανταγωνιστική, όχι στο μακρινό μέλλον, αλλά στο άμεσο, υποστήριξε ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης. Όπως είπε, οι κλινικές μελέτες πια θα γίνονται περισσότερο μέσω των δεδομένων και της επεξεργασίας τους και λιγότερο με τον φυσικό τρόπο, καθώς αυτό επιταχύνει τις διαδικασίες και μειώνει το κόστος για τις εταιρείες. 

"Οι χώρες που θα μπορούν να προσφέρουν γρηγορότερα πολλά και αξιόπιστα δεδομένα θα είναι οι χώρες που θα πάρουν και το πλεονέκτημα σε αυτή την παγκόσμια αγορά", σημείωσε και αναφέρθηκε σε πρόσφατη συνάντηση στην Αθήνα με την ομάδα κλινικών μελετών της Pfizer. "Αποφάσισε να εντάξει την Ελλάδα στις πέντε χώρες της Ευρώπης που θα κάνουν σοβαρές κλινικές μελέτες τα επόμενα χρόνια, γιατί μειώνουν τις χώρες και αυξάνουν το αποτύπωμά τους σε αυτές που απομένουν", ανέφερε. 

"Αποκλειστικά μέσω ΤΝ οι κλινικές δοκιμές σε 5 χρόνια"

"Στον χώρο του φαρμάκου η ψηφιοποίηση και η Τεχνητή Νοημοσύνη θα καταλάβει το 90% της δουλειάς", προέβλεψε ο πρόεδρος του ΕΟΦ, Σπύρος Σαπουνάς, προσθέτοντας ότι "οι κλινικές δοκιμές εκτιμάται ότι θα γίνονται αποκλειστικά μέσω ΤΝ σε πέντε χρόνια από σήμερα". 

Οι ενοποιημένες βάσεις δεδομένων, η διαλειτουργικότητα συστημάτων και η κοινή γλώσσα είναι οι τρεις πυλώνες πάνω στους οποίους στήριξε ο ίδιος την επόμενη μέρα. Στα πρώτα παραδοτέα από το Ταμείο Ανάκαμψης, το Μάιο, περιλαμβάνεται η ψηφιοποίηση και αναβάθμιση ενός μέρους του συνόλου των βάσεων δεδομένων του ΕΟΦ. "Αμέσως μετά θα προχωρήσουμε σε ένα μεγάλο έργο που θα ενοποιήσει όλες τις βάσεις, ώστε να μπορεί ο ΕΟΦ να είναι one stop shop, να μπορείς να μπαίνεις μέσα, να κάνεις την αίτηση και να παίρνεις το αποτέλεσμα που θα είναι η άδεια", είπε. 

Συμμετοχή των ασθενών

Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι οι ασθενείς αποδέχονται την αξιοποίηση των δεδομένων υγείας, προς όφελος της ιατρικής έρευνας επεσήμανε η Ανδρομάχη Αθηναίου, μέλος του ΔΣ της ΕΛΛΟΚ, προσθέτοντας πως η διαφάνεια, η ασφάλεια και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης είναι οι τρεις βασικές προϋποθέσεις για να λειτουργήσει σωστά. Η ίδια μίλησε για το λεγόμενο συμμετοχικό μοντέλο Υγείας, όπου οι ασθενείς δεν θα είναι μόνο αποδέκτες υπηρεσιών, αλλά θα συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων. 

Οι εταιρείες

Στα εμπόδια που ορθώνονται στην ανάπτυξη της ΤΝ, σε επίπεδο υποδομών, ενέργειας και ασφάλειας, αλλά και στην αναλογία των δεδομένων που παράγονται από τον άνθρωπο και τα γλωσσικά μοντέλα, αντίστοιχα, αναφέρθηκε ο Client Executive Public Sector της CISCO Νίκος Λαμπρογεώργος. "Για κάθε ασθενή θα έχουμε 45% δεδομένα που παράγει ο άνθρωπος και 55% δεδομένα από μηχανές και αυτό το χάσμα θα μεγαλώσει αύριο", είπε.

Η διευθύντρια εταιρικών υποθέσεων της AstraZeneca, Γιώτα Κοτσεκίδου, μίλησε για το όραμα "ΑΙ 30 (Τεχνητή Νοημοσύνη 2030) που επικοινώνησε πρόσφατα η φαρμακοβιομηχανία. "Στόχοι αυτού του οράματος για την έρευνα και την ανάπτυξη είναι μέχρι το 2030 να πετύχουμε 30% ταχύτερη ανάπτυξη καινοτόμων φαρμάκων, 30% καλύτερο σχεδιασμό και εκτέλεση των κλινικών μελετών και σημαντική επιτάχυνση όπου οι διαδικασίες το επιτρέπουν για την έγκριση των φαρμάκων", είπε. 

Από την πλευρά της η γενική διευθύντρια στρατηγικής της ELPEN, Eλένη Πενταφράγκα, αναφέρθηκε στο πρώτο πάρκο βιοτεχνολογίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, "Athens Lifetech Park", που δημιούργησε η εταιρεία, καθώς και στις προσπάθειές της να φέρει κοντά όλους τους κρίκους που συμβάλλουν στην ανάπτυξη φαρμάκων. 

ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ

"Η συνεργασία με τη CISCO και το νοσοκομείο Παπαγεωργίου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο πιστεύουμε ότι προχωράει η καινοτομία στην Υγεία", τόνισε η διευθύντρια του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, Αναστασία Χατζηδημητρίου, η οποία αναφέρθηκε στον σημαντικό ρόλο που έχει αναλάβει τα τελευταία χρόνια το Ινστιτούτο στην ανάπτυξη μεγάλων ευρωπαϊκών και διεθνών ερευνητικών πρωτοβουλιών. "Στο ΙΝΕΒ πιστεύουμε ακράδαντα ότι η κλινική έρευνα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι καθήκον προς την κοινωνία και ταυτόχρονα μια σημαντική αναπτυξιακή ευκαιρία για τη χώρα", κατέληξε.

Στην ανάγκη καλά σχεδιασμένων μελετών στον πραγματικό κόσμο αναφέρθηκε ο διευθυντής ερευνών του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, Κώστας Σταματόπουλος, σημειώνοντας πως για την επίτευξη αυτού του στόχου "χρειαζόμαστε πολλά νοσοκομεία Παπαγεωργίου".

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού 2026: Υγεία για όλους – Φροντίδα για τον άνθρωπο, προστασία για τον πλανήτη
Ευρωπαϊκή έρευνα: Διπλάσιες τιμές για το ίδιο ογκολογικό φάρμακο σε νοσοκομεία
Επίτιμος διδάκτορας του ΑΠΘ διακριμένος Ολλανδός ερευνητής