Η Ελλάδα θωρακίζει την επάρκεια φαρμάκων

Γράφει ο Σπύρος Θ. Σαπουνάς, πρόεδρος ΕΟΦ, MD Phd ενδοκρινολόγος - διαβητολόγος

Η διασφάλιση της επάρκειας φαρμάκων στην ελληνική αγορά αποτελεί μια πολυδιάστατη πρόκληση που απαιτεί τον συνδυασμό αυστηρού ρυθμιστικού ελέγχου, ψηφιακού μετασχηματισμού και στρατηγικής συνεργασίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι ελλείψεις φαρμάκων αποτελούν παγκόσμιο πρόβλημα και όχι ελληνικό. Στην Ελλάδα έχουμε πετύχει πολλά σε αυτό τον τομέα και έχουμε κατορθώσει να έχουμε λιγότερες αναφορές ελλείψεων από κάθε άλλη χρονιά και ταυτοχρόνως τη μικρότερη λίστα απαγόρευσης εξαγωγών. Ως ζήτημα με άμεσο αντίκτυπο στη δημόσια Υγεία, η αντιμετώπιση των ελλείψεων και η διασφάλιση της επάρκειας δεν περιορίζεται σε πυροσβεστικά μέτρα, αλλά βασίζεται σε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που εκτείνεται από την παραγωγή έως τη διάθεση στον τελικό καταναλωτή.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη των ελλείψεων και τη διασφάλιση της επάρκειας. Η Ελλάδα έχει επενδύσει σε προηγμένα συστήματα ιχνηλασιμότητας, τα οποία επιτρέπουν στον ΕΟΦ να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή τις ποσότητες που διακινούνται στη χώρα. Αναπτύξαμε πληροφοριακά συστήματα όπως το ΗΣΠΑΔΗΦ, το οποίο παρακολουθεί όλες τις κινήσεις 500 κρίσιμων φαρμάκων που εμφανίζονται συχνά σε περιορισμένη διαθεσιμότητα. Αναμένουμε να προχωρήσει και η προγραμματισμένη χρηματοδότηση για την επέκτασή του με τα υπόλοιπα συνταγογραφούμενα και η Τεχνητή Νοημοσύνη θα προστεθεί ως προβλεπτικό εργαλείο στο μέλλον. Η ανάπτυξη  λύσεων με πλατφόρμες παρακολούθησης αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο αντιμετώπισης των ελλείψεων. Αυτό επιτρέπει τον εντοπισμό τυχόν αδικαιολόγητης συσσώρευσης αποθεμάτων ή τεχνητών ελλείψεων, δίνοντας τη δυνατότητα για άμεσες παρεμβάσεις και ελέγχους εκεί που παρατηρούνται αποκλίσεις.

Μία από τις μεγαλύτερες ασπίδες της χώρας επίσης απέναντι στις παγκόσμιες ελλείψεις είναι η ισχυρή ελληνική φαρμακοβιομηχανία. Η παραγωγή ποιοτικών γενόσημων φαρμάκων στην Ελλάδα εξασφαλίζει την αυτονομία της χώρας σε πολλές βασικές θεραπευτικές κατηγορίες, όπως αντιβιοτικά, εισπνεόμενα κορτικοειδή, αναλγητικά και φάρμακα για χρόνια νοσήματα.

@ Στρατηγική επάρκεια: Όταν παρατηρούνται ελλείψεις σε πρωτότυπα σκευάσματα λόγω προβλημάτων στην παγκόσμια αλυσίδα παραγωγής (π.χ. έλλειψη πρώτων υλών από την Ασία), η εγχώρια παραγωγή μπορεί να καλύψει το κενό με αντίστοιχα γενόσημα.

@ Κίνητρα επενδύσεων: Μέσω εργαλείων όπως το επενδυτικό clawback, δίνονται κίνητρα στις εταιρείες να επενδύσουν σε νέες γραμμές παραγωγής, ενισχύοντας περαιτέρω την ικανότητα της χώρας να παράγει τα φάρμακα που χρειάζεται.

Όμως η επάρκεια δεν αφορά μόνο την προσφορά, αλλά και την ορθολογική διαχείριση της ζήτησης. Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση (ΗΔΥΚΑ) επιτρέπει την επιβολή κόφτη και περιορισμών στη συνταγογράφηση φαρμάκων που βρίσκονται σε έλλειψη. Για παράδειγμα, μπορεί να οριστεί ότι ένα συγκεκριμένο σκεύασμα θα συνταγογραφείται μόνο για εγκεκριμένες ενδείξεις και όχι για «off-label» χρήσεις, διασφαλίζοντας ότι οι ασθενείς που το έχουν απόλυτη ανάγκη θα το βρουν. Ταυτόχρονα, η εφαρμογή των Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων καθοδηγεί τους ιατρούς προς εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές, όταν το φάρμακο πρώτης εκλογής δεν είναι διαθέσιμο.

Για τα φάρμακα που αφορούν σοβαρές παθήσεις (π.χ. ογκολογικά, βιολογικοί παράγοντες), η διασφάλιση γίνεται κυρίως μέσω των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ και του ΙΦΕΤ που έχει ως αποστολή την έκτακτη εισαγωγή φαρμάκων που δεν κυκλοφορούν στην Ελλάδα ή βρίσκονται σε μόνιμη έλλειψη, λειτουργώντας ως ο εγγυητής για τις περιπτώσεις εκείνες που η ελεύθερη αγορά αδυνατεί να καλύψει.

Ένα ακόμα σημαντικό όπλο στα χέρια μας για επάρκεια της αγοράς είναι ο έλεγχος των παράλληλων εξαγωγών. Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων παρακολουθεί τα αποθέματα και, όταν διαπιστώνεται κίνδυνος έλλειψης σε συγκεκριμένα σκευάσματα, προχωρά στην προσωρινή απαγόρευση των εξαγωγών τους. Το μέτρο αυτό διασφαλίζει ότι τα φάρμακα που εισάγονται ή παράγονται για την ελληνική αγορά παραμένουν εντός των συνόρων για την κάλυψη των αναγκών των Ελλήνων ασθενών. Η λίστα των υπό απαγόρευση φαρμάκων επικαιροποιείται, λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες ανάγκες και τις αναφορές που φτάνουν από τους κρίκους της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Οι ελλείψεις φαρμάκων είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο και η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπισή του.

@ Ευρωπαϊκή Συμμαχία για τα Κρίσιμα Φάρμακα: Η συμμετοχή της χώρας στις κοινές προμήθειες και στην ανταλλαγή πληροφοριών μέσω του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) ενισχύει τη διαπραγματευτική μας θέση.

@ Νέα Νομοθεσία: Το νέο ευρωπαϊκό φαρμακευτικό πλαίσιο στοχεύει στην υποχρέωση των εταιρειών για έγκαιρη προειδοποίηση ελλείψεων και στη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων σε επίπεδο ΕΕ.

Η διασφάλιση της επάρκειας απαιτεί τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων: Κατόχων Αδείας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ), φαρμακαποθηκών και φαρμακοποιών. Οι εντατικοί έλεγχοι από τον ΕΟΦ στις φαρμακαποθήκες για την τήρηση των νόμιμων αποθεμάτων είναι συνεχείς. Παράλληλα, η διαφάνεια στις ποσότητες που παραδίδουν οι εταιρείες στην ελληνική αγορά αποτελεί προϋπόθεση για τη σωστή λειτουργία του συστήματος. Έτσι πήραμε επιπλέον μέτρα εντός του ΕΟΦ προκειμένου να διασφαλίσουμε την επάρκεια:

@ Ενισχύσαμε τους μηχανισμούς ελέγχου της επάρκειας της αγοράς εντός του ΕΟΦ, στελεχώνοντας τις αρμόδιες διευθύνσεις, ώστε να προβαίνουμε εγκαίρως σε εντολή έκτακτης εισαγωγής μέσω ΙΦΕΤ προϊόντων τα οποία επρόκειτο να εκλείψουν. Η λίστα μόνιμης κάλυψης είναι ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου συντονισμού.

@ Ενισχύθηκε ο μηχανισμός εισαγωγών στο ΙΦΕΤ, με ψηφιακά συστήματα, ψηφιακά μητρώα προμηθευτών και πλατφόρμες παραγγελιών. Η συνεχής βελτίωση λειτουργίας του ΙΦΕΤ και η τόσο αυξημένη τεχνογνωσία έχουν καταστήσει τον φορέα πολύ αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση των ελλείψεων.

@ Δημιουργήσαμε ειδική πλατφόρμα επικοινωνίας ΕΟΦ-ΙΦΕΤ για την καλύτερη και αποδοτικότερη επικοινωνία μεταξύ των φορέων και καλύτερο συντονισμό των εντολών έκτακτων εισαγωγών.

Η σωστή ενημέρωση είναι κλειδί για την αποφυγή πανικού και της επακόλουθης συσσώρευσης φαρμάκων στα σπίτια. Ο ΕΟΦ εκδίδει τακτικά λίστες με εναλλακτικά σκευάσματα για τα φάρμακα που βρίσκονται σε έλλειψη, έτσι ώστε οι ιατροί και οι φαρμακοποιοί να μπορούν να καθοδηγήσουν τους ασθενείς σε ασφαλείς λύσεις χωρίς να διακόπτεται η θεραπεία τους.

Η επάρκεια φαρμάκων στην Ελλάδα δεν είναι μια στατική κατάσταση, αλλά μια δυναμική διαδικασία συνεχούς ελέγχου και προσαρμογής. Με την αυστηροποίηση του πλαισίου των εξαγωγών, την αξιοποίηση της εγχώριας παραγωγής, τη χρήση ψηφιακών εργαλείων παρακολούθησης και τη στενή συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς και ελληνικούς φορείς, η Ελλάδα θωρακίζει το σύστημα Υγείας της. Η καλή συνεργασία των αρμόδιων φορέων όπως η Διεύθυνση Φαρμάκου του Υπουργείου Υγείας, η επιτροπή διαπραγμάτευσης τιμών, η επιτροπή αξιολόγησης, η ΕΚΑΠΥ, το ΙΦΕΤ, υπό τον συντονισμό του Γενικού Γραμματέα Στρατηγικού Σχεδιασμού Άρη Αγγελή, φαίνεται πως αποδίδει.

Ο στόχος παραμένει αδιαπραγμάτευτος: κάθε ασθενής που βρίσκεται στην ελληνική επικράτεια πρέπει να έχει απρόσκοπτη πρόσβαση στη φαρμακευτική αγωγή που χρειάζεται, τη στιγμή που τη χρειάζεται.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ανακουφιστική Φροντίδα:  Η ''Νοσηλεία'' στηρίζει και συμμετέχει ενεργά στην εθνική προσπάθεια
Κεφαλιές στο ποδόσφαιρο: Πόσο σχετίζονται με εμφάνιση άνοιας [μελέτη]
Το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων πιστοποιήθηκε για τη νέα Φάση του Ευρωπαϊκού Δικτύου Υγιών Πόλεων του Π.Ο.Υ.