Ηλεκτρική διέγερση διαφράγματος επιταχύνει την αποσωλήνωση στη ΜΕΘ

Η παρατεταμένη παραμονή του ασθενούς σε μηχανικό αερισμό στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας αποτελεί σημαντικό παράγοντα πρόκλησης νέων επιπλοκών, που εντάσσονται στο λεγόμενο "σύνδρομο μετά τη ΜΕΘ". Μεταξύ των σημαντικότερων επιπλοκών είναι η δυσλειτουργία του διαφράγματος, που δυσκολεύει την αυτόνομη αναπνοή, καθυστερεί περαιτέρω την αποσωλήνωση και συχνά οδηγεί σε τραχειοστομία. 

Η ηλεκτρική διέγερση (ή προσωρινή βηματοδότηση) του διαφράγματος, είναι μια καινοτόμος θεραπευτική προσέγγιση, που εφαρμόστηκε πιλοτικά επί ένα χρόνο στη Β ΜΕΘ του νοσοκομείου "Γ. Παπανικολάου" της Θεσσαλονίκης. Ο βασικός αναπνευστικός μυς διεγείρεται ηλεκτρικά μέσω εμφύτευσης ηλεκτροδίων, με στόχο να διατηρηθεί ενεργός, να περιοριστεί η ατροφία του λόγω αδράνειας κατά τη διάρκεια του μηχανικού αερισμού, να επιταχυνθεί η αποσωλήνωση, να βελτιωθούν οι προοπτικές αποκατάστασης και η έκβαση του ασθενούς.

Τα αποτελέσματα της εφαρμογής σε 8 βαρέως πάσχοντες ασθενείς, που παρουσιάστηκαν σε ημερίδα της Μονάδας χαρακτηρίζονται ως ενθαρρυντικά, αποτελώντας τη βάση για ευρύτερη αξιολόγηση και εφαρμογή της. 

"Φάρμακο, αλλά και φαρμάκι"

Για μέθοδο που έχει ταράξει τα νερά της εντατικής έκανε λόγο ο πρώην συντονιστής διευθυντής της Β ΜΕΘ, Νικόλαος Καπραβέλος (φωτογραφία),  στη διάρκεια της εκδήλωσης, που συντόνισε η σημερινή διευθύντρια, Χριστίνα Ιασωνίδου.

Χαρακτήρισε τον μηχανικό αερισμό ως φάρμακο για την αναπνευστική ανεπάρκεια, αλλά παράλληλα και "φαρμάκι", λόγω των πολλών επιπλοκών του, ιδιαίτερα όταν τον χειρίζονται άνθρωποι χωρίς επαρκή γνώση και εμπειρία. Όπως παρατήρησε, η μεγάλη πίεση για μηχανικό αερισμό έφερε έκρηξη του προβλήματος κατά τη διάρκεια της πανδημίας, στρέφοντας την προσοχή των επιστημόνων στο διάφραγμα. Αναφέρθηκε σε μελέτες που δείχνουν ότι το 40% του χρόνου παραμονής ενός ασθενή σε μηχανικό αερισμό στις ΜΕΘ σχετίζεται με τη δυσλειτουργία του διαφράγματος, ενώ το 50% της ατροφίας του διαφράγματος συμβαίνει μέσα σε 24 ώρες.

Ηλεκτρική διέγερση διαφράγματος

Η μέθοδος άρχισε να εισέρχεται στην επιστημονική κοινότητα στην οξεία φάση της πανδημίας (2020-2021) και πήρε έγκριση προσωρινής επείγουσας χρήσης από τον FDA. "Εμείς προσπαθήσαμε να πάρουμε την έγκριση επείγουσας εφαρμογής από το 2023-24, την πήραμε το 2025, και μόνο για 8 με 10 περιπτώσεις, για να το δοκιμάσουμε", σημείωσε ο κ. Καπραβέλος, ο οποίος πριν από ένα χρόνο υποδέχτηκε στη Β' ΜΕΘ του "Γ. Παπανικολάου" τον πρωτοστάτη της μεθόδου Raymond Onders από το Κλίβελαντ των ΗΠΑ, για να εκπαιδεύσει το ιατρικό προσωπικό στον τρόπο χρήσης, στις ενδείξεις και αντενδείξεις.

Όπως είπε, η μέθοδος ενεργοποιεί τεχνητά τον μυ, μέσω ηλεκτροδίων, ώστε να αποτραπεί η ατροφία αδράνειας και να επιταχυνθεί η αποδέσμευση του ασθενούς από τον αναπνευστήρα. Η διέγερση σταματά τη μείωση του πάχους του διαφράγματος και ενισχύει τη μυϊκή ισχύ, με αποτέλεσμα ταχύτερη αποσωλήνωση και φυσιολογική αναπνοή σε χρόνιες παθήσεις.

Κλινικοί στόχοι είναι:

• Η μείωση χρόνου παραμονής στον αναπνευστήρα ακόμη και κατά 3 ημέρες μειώνει τις επιπλοκές.
• Ο κατά 43% ταχύτερος απογαλακτισμός.
• Η κατά 74% αύξηση της μυϊκής μάζας διαφράγματος.
• Ο κατά 50% χαμηλότερος κίνδυνος τραχειοστομίας.

Οι ενδείξεις αφορούν:

• Ασθενείς που έχουν ήδη αποτύχει να αποσωληνωθούν και παραμένουν στον αναπνευστήρα για πάνω από 96 ώρες.
• Ασθενείς υψηλού κινδύνου που υποβάλλονται σε βαριά χειρουργεία όπου αναμένεται παρατεταμένος μηχανικός αερισμός.
• Ασθενείς με βαριά πνευμονική νόσο (όπως συνέβη με την COVID-19) και για σοβαρά περιστατικά αναπνευστικής ανεπάρκειας. 

"Σκοπεύουμε να βγάζουμε από την Εντατική ανθρώπους που να έχουν μια ποιότητα ζωής. Μέσα στις στρατηγικές προφύλαξης του διαφράγματος είναι και η ηλεκτρική διέγερση", επεσήμανε ο κ. Καπραβέλος, κάνοντας λόγο για ένα κρίσιμο παράθυρο παρέμβασης, που μπορεί να προλάβει τις δομικές αλλοιώσεις προτού αυτές εδραιωθούν.

Πρώτη εφαρμογή και αποτελέσματα

Το 60% των ασθενών σε μηχανικό αερισμό στη ΜΕΘ έχουν δυσλειτουργία διαφράγματος, ενώ τα 2/3 αναπτύσσουν πρώιμα αλλαγές στο πάχος του διαφράγματος ήδη από 4η μέρα, επισήμανε η πνευμονολόγος - εντατικολόγος, επιμελήτρια Α' στη Β ΜΕΘ του "Γ. Παπανικολάου", Σοφία Παπότη (φωτογραφία). Πρόκειται για προγνωστικό παράγοντα φτωχής κλινικής έκβασης, με συνέπεια την παράταση μηχανικού αερισμού και παραμονής στη ΜΕΘ, καθώς και την αύξηση επιπλοκών από το αναπνευστικό.

Χαρακτήρισε τη δυσλειτουργία του διαφράγματος ως μια "ιατρογενή" βλάβη, που πολλές φορές οφείλεται στην κακή εφαρμογή του μηχανικού αερισμού. Οι παράγοντες κινδύνου μπορεί να σχετίζονται με την αιτία εισόδου του ασθενούς στη ΜΕΘ, καθώς και άλλη αιτιολογία. Το πάχος του διαφράγματος μειώνεται κατά 6% ως 7,5% κάθε μέρα που βρίσκεται ο ασθενής στο μηχανικό αερισμό. 

Η εφαρμογή στη Β ΜΕΘ ξεκίνησε την 1η Ιουλίου του 2025 και συνολικά έγινε σε 8 περιστατικά (4 άνδρες και 4 γυναίκες), με μέσο όρο ηλικίας τα 52 έτη (25-72). Όλοι ήταν βαρέως πάσχοντες με ποικίλα απειλητικά για τη ζωή αίτια εισαγωγής στη ΜΕΘ, με σημαντική διάρκεια καταστολής και μηχανικού αερισμού, αδυναμία απογαλακτισμού, τραχειοστομία, μειωμένη κινητικότητα διαφράγματος σε αυτόματη αναπνοή.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσίασε:

• 5 από τους 8 ασθενείς αποδεσμεύτηκαν επιτυχώς από το μηχανικό αερισμό.
• Ένας απέτυχε λόγω βαριάς νευρολογικής εικόνας.
• Καταγράφηκε ένας θάνατος λόγω σηπτικού σοκ. 
• Μία ασθενής κατάφερε να παραμείνει το μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας σε Τ-piece (δοκιμασία αυτόματης αναπνοής) και βελτίωσε την κινητικότητα του διαφράγματος. 

Ο μέσος χρόνος αποδέσμευσης από το μηχανικό αερισμό στους ασθενείς με δυσλειτουργία διαφράγματος ήταν 12 μέρες (2-21), με μέση διάρκεια λειτουργίας του βηματοδότη 15 μέρες (7-27). 

Η συνολική διάρκεια νοσηλείας των ασθενών στη ΜΕΘ ήταν κατά μέσο όρο 37 μέρες (14-56), ενώ ο μέσος χρόνος από την αφαίρεση του βηματοδότη διαφράγματος έως την έξοδο από τη ΜΕΘ ήταν 3 μέρες. Κανένα περιστατικό δεν εμφάνισε επιπλοκές κατά τη λαπαροσκοπική τοποθέτηση των ηλεκτροδίων.

Μελλοντικοί στόχοι, σύμφωνα με την κ. Παπότη, είναι: 

• Η έγκαιρη διάγνωση της διαταραχής της λειτουργίας του διαφράγματος και η εφαρμογή πρωτοκόλλων παρακολούθησης.
• Η πρώιμη εφαρμογή της μεθόδου με στόχο την αποφυγή μυϊκής αδυναμίας και ατροφίας του διαφράγματος, τη γρήγορη αποδέσμευση από το μηχανικό αερισμό και την ελάττωση του χρόνου νοσηλείας στη ΜΕΘ.
• Η επιλογή κατάλληλων περιστατικών με αναστρέψιμη παθολογία που θα έχουν ουσιαστικό όφελος και βελτίωση της έκβασης και της ποιότητας ζωής.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Yπερμειωμένος συντελεστής ΦΠΑ 6%
Ασφαλιστικές vs κλινικές, σημειώσατε...2
Στον "πάγο" οι εισαγωγές σε Δημόσιες Δομές πασχόντων από Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής