Μελέτη για το φύλο και την υγεία πραγματοποίησε το People of Greece. Στόχος της μελέτης ήταν το πώς συγκροτείται το έμφυλο υποκείμενο της υγείας — πώς οι άνδρες και οι γυναίκες ονομάζουν ή αποσιωπούν θέματα υγείας, τόσο για τον εαυτό τους όσο και για το άλλο φύλο.

Και τα δύο σετ ερωτήσεων — για τη γυναικεία και την ανδρική υγεία — απαντήθηκαν από όλους. Έτσι συγκρίνεται αυτο-εικόνα κάθε φύλου με την ετερο-εικόνα: τι λέει το κάθε φύλο για τον εαυτό του και τι λέει γι' αυτό ο άλλος. Το σώμα, άλλωστε, δεν είναι ουδέτερο δεδομένο αλλά πεδίο εξουσίας (Foucault, 1963).

Το κεντρικό εύρνημα της μελέτης είναι ότι οι γυναίκες αντιλαμβάνονται περισσότερη ευαλωτότητα — σχεδόν παντού. Οι γυναίκες βλέπουν ευαλωτότητα εκεί που οι άνδρες βλέπουν αυτονομία. Στη γυναικεία υγεία ισχύει το αναμενόμενο — ο «μέσα» βλέπει το πρόβλημα, ο «έξω» το ελαφραίνει. Στην ανδρική ανατρέπεται: ο «έξω» (οι γυναίκες) βλέπει περισσότερο από τον «μέσα». Η κόκκινη κουκκίδα μένει σχεδόν πάντα ψηλότερα — οι γυναίκες αντιλαμβάνονται περισσότερη ευαλωτότητα σχεδόν παντού· ασυμμετρία που η θεωρία της οπτικής γωνίας αποδίδει στην υποτελή θέση (Harding, 1991).
 

Και εδώ ακριβώς αποτυπώνεται το ταμπού: όσο πιο αποσιωπημένο ένα θέμα, τόσο πιο πολύ το «βλέπει» ο παρατηρητής απ' έξω — και οι γυναίκες καταγράφουν τη σιωπή που οι ίδιοι οι άνδρες δεν ονομάζουν. Τη σεξουαλική υγεία του άνδρα τη θεωρεί «καθόλου ανοιχτή» το 42% των γυναικών έναντι 26% των ανδρών, την υπογονιμότητα 47% έναντι 33%· ακόμη και τη γυναικεία σεξουαλική υγεία τη θεωρεί αποσιωπημένη το 27% των γυναικών έναντι 17% των ανδρών.

Σχετικά με το γιατί συμβαίνει αυτό, οι άνδρες παραδέχονται ότι αμελούν την υγεία τους — όχι ότι ντρέπονται γι' αυτήν. Οι άνδρες δέχονται σχεδόν όσο και οι γυναίκες ότι «υποτιμούν τα συμπτώματά τους» — μια συμπεριφορά που διαβάζεται ως αυτονομία και έλεγχος, και που η βιβλιογραφία συνδέει με την κυρίαρχη αρρενωπότητα και τη στωικότητα (Courtenay, 2000) (Connell, 1995) (Seidler et al., 2016). Αρνούνται όμως ότι «ντρέπονται» — το συναίσθημα, που σημαίνει εξάρτηση από το βλέμμα του άλλου.
 
Η βιωμένη εμπειρία- Η αμηχανία δεν είναι θεωρία: είναι προσωπικό βίωμα, πιο έντονο στις γυναίκες

Όταν ερωτήθηκε ο καθένας για τον εαυτό της/του, και τα δύο φύλα δήλωσαν αμηχανία — αλλά η επαναλαμβανόμενη αμηχανία είναι σαφώς μεγαλύτερη στις γυναίκες.

 

Ποιο φύλο φέρει, τελικά, το μεγαλύτερο στίγμα;

Οι μισοί λένε «εξίσου»· μεταξύ όσων διαλέγουν, υπερτερεί καθαρά το «οι γυναίκες». Παρότι κάθε φύλο αναφέρει υψηλότερα ποσοστά στίγματος όταν μιλά για τον εαυτό του, η ένταση δεν είναι ίδια: όταν οι άνδρες διεκδικούν στίγμα για τον εαυτό τους το κάνουν χλιαρά (16% έναντι 8% των γυναικών), ενώ οι γυναίκες διεκδικούν το δικό τους πολύ πιο έντονα (37% έναντι 28% των ανδρών).

 
 

Το έμφυλο υποκείμενο: άνιση κατανομή της άδειας να είσαι ευάλωτος

Τα ευρήματα δεν δείχνουν συμμετρία — δεν υπερτονίζει απλώς ο καθένας τη δική του θέση. Οι γυναίκες είναι ο συστηματικός συναγερμός — για τη δική τους υγεία και των ανδρών· οι άνδρες απο-δραματοποιούν παντού. Το γυναικείο σώμα συγκροτείται ιστορικά ως αντικείμενο ιατρικού λόγου και επιτήρησης (Foucault, 1976)· οι άνδρες, ζώντας μέσα στο στερεότυπο, δεν το βιώνουν ως στίγμα αλλά ως εαυτό.

Η «καθαρή ματιά» των γυναικών δεν είναι μόνο προνόμιο — είναι και ανατεθειμένη εργασία: αυτές αναλαμβάνουν δυσανάλογα να ελέγχουν την υγεία των άλλων, ιδίως των ανδρών συντρόφων (Umberson, 1992). Η κοινωνία δεν αρνείται την ευαλωτότητα — τη διανέμει μέσα από περιοριστικές έμφυλες νόρμες (Heise et al., 2019): δίνει στη γυναίκα υπό όρους άδεια να είναι ευάλωτη και μετά τη χρησιμοποιεί εναντίον της, όταν το σύστημα αποδίδει το σύμπτωμά της σε «ορμονικά» (Hoffmann & Tarzian, 2001) (Samulowitz et al., 2018).

Το πραγμαιτκό δίλημμα : Δύο διαδρομές για τους άνδρες: ευαλωτότητα ή έλεγχος

Για να φέρεις τον άνδρα στη φροντίδα υπάρχουν δύο διακριτές στρατηγικές — διαφορετικός στόχος, διαφορετικό κόστος η καθεμία.

 

Το δίλημμα δεν είναι το ίδιο και για τα δύο φύλα: για τους άνδρες υπάρχει επειδή ο φραγμός είναι η ταυτότητα. Για τις γυναίκες δεν υπάρχει — εκεί το πρόβλημα είναι η αξιοπιστία που τους αναγνωρίζει το σύστημα.

Ασύμμετρο πρόβλημα, ασύμμετρη σύσταση

Μια ενιαία, ουδέτερη ως προς το φύλο εκστρατεία «ας μιλήσουμε για την υγεία» είναι μάλλον άστοχη — γιατί ο φραγμός είναι δομικά διαφορετικός στο καθένα.

 
Στους άνδρες χρωστάμε επαναπλαισίωση· στις γυναίκες χρωστάμε να τις πιστέψουμε.
 
 

Βιβλιογραφία

Εμπειρική τεκμηρίωση: έρευνα People of Greece. Ερμηνευτικό πλαίσιο: διεθνής βιβλιογραφία της κοινωνιολογίας του φύλου και της υγείας.

  • Bosson, J. K., Jurek, P., Vandello, J. A., Kosakowska-Berezecka, N., et al. (2021). Psychometric properties and correlates of precarious manhood beliefs in 62 nations. Journal of Cross-Cultural Psychology, 52(3), 231–258.
  • Connell, R. W. (1995). Masculinities. University of California Press.
  • Courtenay, W. H. (2000). Constructions of masculinity and their influence on men's well-being: A theory of gender and health. Social Science & Medicine, 50(10), 1385–1401.
  • Foucault, M. (1963). Naissance de la clinique [Η γέννηση της κλινικής]. Presses Universitaires de France.
  • Foucault, M. (1976). Histoire de la sexualité, I: La volonté de savoir [Ιστορία της σεξουαλικότητας, τόμ. 1]. Gallimard.
  • Harding, S. (1991). Whose Science? Whose Knowledge? Thinking from Women's Lives. Cornell University Press.
  • Heise, L., Greene, M. E., Opper, N., et al. (2019). Gender inequality and restrictive gender norms: framing the challenges to health. The Lancet, 393(10189), 2440–2454.
  • Hoffmann, D. E., & Tarzian, A. J. (2001). The girl who cried pain: A bias against women in the treatment of pain. Journal of Law, Medicine & Ethics, 29(1), 13–27.
  • Samulowitz, A., Gremyr, I., Eriksson, E., & Hensing, G. (2018). «Brave Men» and «Emotional Women»: A theory-guided literature review on gender bias in health care and gendered norms towards patients with chronic pain. Pain Research and Management, 2018, 6358624.
  • Seidler, Z. E., Dawes, A. J., Rice, S. M., Oliffe, J. L., & Dhillon, H. M. (2016). The role of masculinity in men's help-seeking for depression: A systematic review. Clinical Psychology Review, 49, 106–118.
  • Umberson, D. (1992). Gender, marital status and the social control of health behavior. Social Science & Medicine, 34(8), 907–917.
  • Vandello, J. A., & Bosson, J. K. (2013). Hard won and easily lost: A review and synthesis of theory and research on precarious manhood. Psychology of Men & Masculinity, 14(2), 101–113.
  • Vandello, J. A., Wilkerson, M., Bosson, J. K., Wiernik, B. M., & Kosakowska-Berezecka, N. (2022). Precarious manhood and men's physical health around the world. Psychology of Men & Masculinities, 24(1), 1–15.

People of Greece — Κοινωνικό Παρατηρητήριο της qed social and market research. Πανελλαδική online έρευνα, σε ενήλικο πληθυσμό, δείγμα N=500, Ιούνιος 2026. Τα ποσοστά είναι σταθμισμένα ως προς φύλο, ηλικία, γεωγραφία και αστικότητα.

Πηγές:
People of Greece.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Μικροβίωμα του εντέρου: Πού συμβάλλει και πώς επηρεάζεται από τη διατροφή
Η ολοκληρωμένη ρουτίνα που βοηθά στον έλεγχο της λιπαρότητας και των ατελειών
Game, Set, Protect! Το Anthelios της La Roche-Posay επίσημος χορηγός αντιηλιακής προστασίας στο Vanda Pharmaceuticals Athens Open WTA 250