Άτομα με κολπική μαρμαρυγή - ανώμαλο καρδιακό ρυθμό που αυξάνει κίνδυνο θρόμβων και εγκεφαλικού - συχνά λαμβάνουν αντιπηκτικά. Οι ερευνητές εξέτασαν αν διαφορετικά αντιπηκτικά συνδέονταν με γνωστικές εκβάσεις σε άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ. 

Σε ένα πανεθνικό σουηδικό πληθυσμό 7.308 ασθενών, η χρήση από του στόματος των αντιπηκτικών non-vitamin K oral anticoagulants (NOACs) συσχετίστηκε με μέτρια βραδύτερη γνωστική έκπτωση σε σχέση με τη βαρφαρίνη ή τη μη αντιπηκτική αγωγή.

Οι χρήστες NOACs είχαν επίσης χαμηλότερα ποσοστά εγκεφαλικού ή συστημικής εμβολής και αρκετών άλλων κλινικών εκβάσεων. «Ως παρατηρητική, η έρευνα δεν τεκμηριώνει ότι τα NOACs προκάλεσαν τα οφέλη» επισημαίνει ο κ. Σπύρος Ευθυμιόπουλος καθηγητής Νευροβιολογίας, Τμήμα Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνεχίζει: 

Βασικά ευρήματα

Οι χρήστες NOACs εμφάνισαν χαμηλότερη γνωστική έκπτωση περίπου 0,2 βαθμούς MMSE ετησίως έναντι βαρφαρίνης ή μη χρήσης.

Μετά πέντε χρόνια, οι προβλεπόμενες βαθμολογίες MMSE ήταν 15,3 με NOACs, 14,5 με βαρφαρίνη και 14,3 χωρίς αντιπηκτική αγωγή.

Έναντι μη χρήσης, τα NOACs συσχετίστηκαν με 19% χαμηλότερη θνησιμότητα και 34% χαμηλότερα ποσοστά ισχαιμικού εγκεφαλικού/συστηματικής εμβολής.

Η βαρφαρίνη συσχετίστηκε επίσης με χαμηλότερη θνησιμότητα και θρομβοεμβολικά συμβάματα, αλλά με 31% υψηλότερο ποσοστό μείζονος αιμορραγίας.

Άμεσες συγκρίσεις γενικά ευνόησαν τα NOACs έναντι βαρφαρίνης.

Τι βρήκαν οι ερευνητές

Η γνωστική έκπτωση ήταν μέτρια βραδύτερη στους χρήστες NOACs.

Το σαφέστερο γνωστικό εύρημα αφορούσε την εξέταση Νοητικής Κατάστασης Mini-Mental State Examination (MMSE), μέτρο γνωστικής λειτουργίας στην παρακολούθηση. Οι χρήστες βαρφαρίνης εμφάνισαν ουσιαστικά ίδιο ρυθμό έκπτωσης με τους μη χρήστες αντιπηκτικού. Στους χρήστες NOACs, όμως, η έκπτωση ήταν κατά 0,23 βαθμούς MMSE ετησίως χαμηλότερη από μη χρήστες και κατά 0,21 βαθμούς ετησίως από χρήστες βαρφαρίνης. 

Οι προβλεπόμενες αρχικές βαθμολογίες ήταν περίπου 21,5 σε όλες τις ομάδες. Στο πέμπτο έτος είχαν μειωθεί σε 14,3 στους μη χρήστες, 14,5 στους χρήστες βαρφαρίνης και 15,3 στους χρήστες NOACs. Η διαφορά ήταν μέτρια, αλλά συσσωρευόταν με τον χρόνο. Εναλλακτικές στατιστικές αναλύσεις της πορείας του MMSE έδωσαν παρόμοια αποτελέσματα. Τα δεδομένα δείχνουν συσχέτιση NOACs με βραδύτερη έκπτωση·αλλά δεν αποδεικνύουν ότι η θεραπεία NOACs επιβραδύνει τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Οι εκβάσεις εγκεφαλικού και θνησιμότητας ευνόησαν επίσης την αντιπηκτική αγωγή.

Σε διάμεση παρακολούθηση 2,7 ετών, καταγράφηκαν 2.588 θάνατοι και 833 ισχαιμικά εγκεφαλικά ή συμβάματα συστημικής εμβολής. Έναντι μη αντιπηκτικής αγωγής, η βαρφαρίνη συσχετίστηκε με 12% χαμηλότερη θνησιμότητα και περίπου 15% χαμηλότερο ποσοστό εγκεφαλικού/συστημικής εμβολής. Οι συσχετίσεις ήταν ισχυρότερες με NOACs: 19% χαμηλότερη θνησιμότητα και 34% χαμηλότερο ποσοστό εγκεφαλικού/συστηματικής εμβολής. 

Στα τρία χρόνια, με NOACs ο απόλυτος κίνδυνος θνησιμότητας και εγκεφαλικού/συστημικής εμβολής ήταν χαμηλότερος κατά 5,9 και 4,7 ποσοστιαίες μονάδες, αντίστοιχα, έναντι μη χρήσης. Άμεσα έναντι βαρφαρίνης, τα NOACs συσχετίστηκαν με 22% χαμηλότερο ποσοστό εγκεφαλικού/συστημικής εμβολής και 3,0 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο εκτιμώμενο απόλυτο κίνδυνο τριετίας. Παρά την εκτεταμένη προσαρμογή, εναπομείνασες διαφορές μεταξύ ασθενών μπορεί να επηρέασαν αυτές τις παρατηρητικές συγκρίσεις.

Τα ευρήματα για αιμορραγία και κατάγματα ανέδειξαν σημαντικές διαφορές.

Η μείζων αιμορραγία αποτελεί βασική έκβαση ασφάλειας της αντιπηκτικής αγωγής. Έναντι μη αντιπηκτικής αγωγής, η βαρφαρίνη συσχετίστηκε με 31% υψηλότερο ποσοστό μείζονος αιμορραγίας. Αντίθετα, τα NOACs δεν συσχετίστηκαν με στατιστικά σημαντική αύξηση έναντι της μη χρήσης. Στα τρία χρόνια, η βαρφαρίνη είχε απόλυτο κίνδυνο αιμορραγίας 3,1 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από τη μη χρήση. Άμεσα έναντι βαρφαρίνης, οι χρήστες NOACs είχαν 2,7 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο τριετή κίνδυνο μείζονος αιμορραγίας. Στα κατάγματα, τα NOACs συσχετίστηκαν με 21% χαμηλότερο ποσοστό έναντι μη χρήσης, ενώ η βαρφαρίνη δεν είχε σημαντική συσχέτιση. Η άμεση σύγκριση NOACs–βαρφαρίνης για κατάγματα δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Οι συγγραφείς θεώρησαν επομένως τα ευρήματα για τα κατάγματα ενδεικτικά και όχι οριστικά.

Τι δεν υποστηρίζεται από τα στοιχεία;

Έναρξη αντιπηκτικής αγωγής για επιβράδυνση του Αλτσχάιμερ.

Αλλαγή αντιπηκτικού αποκλειστικά για προσδοκώμενο γνωστικό όφελος.

Υπόθεση ότι η παρατηρούμενη γνωστική διαφορά προκλήθηκε άμεσα από θεραπεία NOACs.

Γενίκευση των ευρημάτων σε άτομα χωρίς κολπική μαρμαρυγή και νόσο Αλτσχάιμερ ή μικτή άνοια Αλτσχάιμερ.

Οι συγγραφείς τονίζουν: οι αποφάσεις για αντιπηκτική αγωγή πρέπει να καθοδηγούνται κυρίως από πρόληψη εγκεφαλικού, όχι αναμενόμενες γνωστικές επιδράσεις.

Πηγές:
Zhu και συν., Oral anticoagulants, cognition, and clinical outcomes in atrial fibrillation and Alzheimer’s disease: a Swedish nationwide study, European Heart Journal (2026) 00, 1–16, https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehag584

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
ΕΕΣ: Δωρεά φαρμακευτικού υλικού, τροφίμων και ειδών προσωπικής υγιεινής σε οπλίτες και πολίτες της ακριτικής Ψέριμου
Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών: Μετονομασία σε πολυενδοκρινικό μεταβολικό ωοθηκικό σύνδρομο
Υποφέρετε από δυσκολία στην αναπνοή; Υπάρχει λύση