Το παιδί δεν έχει πάντα λόγια για να πει ότι αγχώνεται. Έχει όμως σώμα. Και το σώμα θυμάται, αντιδρά, προσαρμόζεται. Το στρες στην παιδική ηλικία δεν είναι αφηρημένη έννοια ούτε "ιδέα των μεγάλων". Είναι μια βιολογική εμπειρία που αφήνει αποτύπωμα στο νευρικό, στο ενδοκρινικό και τελικά στο ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού.

Όταν ένα παιδί βιώνει στρες - είτε αυτό λέγεται σχολική πίεση, είτε ένταση στο σπίτι, είτε υπερφόρτωση δραστηριοτήτων, είτε απλώς η αίσθηση ότι πρέπει συνεχώς να ανταποκρίνεται - ο οργανισμός του ενεργοποιεί τον άξονα του στρες. Ο εγκέφαλος στέλνει σήμα επιβίωσης και η κορτιζόλη, η βασική ορμόνη του στρες, αυξάνεται. Βραχυπρόθεσμα αυτό είναι προστατευτικό. Μα όταν το στρες γίνεται χρόνιο, το σώμα μένει μόνιμα σε επιφυλακή. Και τότε το ανοσοποιητικό αρχίζει να υποχωρεί.

Η αυξημένη κορτιζόλη μειώνει την αποτελεσματικότητα των λευκών αιμοσφαιρίων, αποδυναμώνει την αντιφλεγμονώδη απάντηση και επηρεάζει τη λειτουργία του βλεννογόνου του αναπνευστικού και του εντέρου. Το παιδί μπορεί να μην εμφανίζει πάντα έντονα συμπτώματα, αλλά αρρωσταίνει πιο συχνά, αναρρώνει πιο αργά, κάνει επίμονο βήχα χωρίς ακροαστικά, πονάει η κοιλιά του "χωρίς λόγο", κουράζεται εύκολα. Το ανοσοποιητικό του δεν έχει χαλάσει· απλώς έχει πάρει εντολή ότι προτεραιότητα είναι η επιβίωση, όχι η άμυνα.

Σημαντικό ρόλο παίζει και το έντερο, όπου φιλοξενείται μεγάλο μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος. Το στρες διαταράσσει τη μικροβιακή ισορροπία, επηρεάζει τη διαπερατότητα του εντερικού φραγμού και στέλνει σήματα φλεγμονής σε όλο το σώμα. Παράλληλα, ο ύπνος γίνεται λιγότερο ποιοτικός, κάτι που στερεί από το ανοσοποιητικό τον χρόνο που χρειάζεται για να "επανεκπαιδευτεί" και να ενισχυθεί.

Έτσι, το στρες δεν εκδηλώνεται μόνο με συναισθηματική ένταση ή αλλαγές στη συμπεριφορά. Εκδηλώνεται με ιώσεις. Με πονοκεφάλους. Με κόπωση. Με συμπτώματα που μοιάζουν ανεξήγητα αλλά στην πραγματικότητα είναι απολύτως λογικά για έναν οργανισμό που προσπαθεί συνεχώς να προσαρμοστεί.

Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι αυτό: το ίδιο το αντίδοτο στο στρες είναι και ενίσχυση του ανοσοποιητικού. Όταν ένα παιδί νιώθει ασφάλεια, σταθερότητα, συναισθηματική σύνδεση, όταν έχει ρουτίνα, επαρκή ύπνο και χρόνο για ελεύθερο παιχνίδι, το νευρικό του σύστημα ηρεμεί. Και όταν ηρεμεί το νευρικό σύστημα, το ανοσοποιητικό λειτουργεί καλύτερα. Όχι μεταφορικά. Βιολογικά.

Γι’ αυτό, όταν ένα παιδί αρρωσταίνει συχνά, αξίζει να κοιτάξουμε πέρα από τον ιό. Να ρωτήσουμε όχι μόνο "τι κόλλησε", αλλά και "πώς νιώθει". Γιατί το ανοσοποιητικό δεν είναι απλώς κύτταρα και αντισώματα. Είναι ο καθρέφτης της συνολικής εμπειρίας του παιδιού μέσα στον κόσμο.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Θεμιστοκλέους: Μικρή κάμψη στα περιστατικά γρίπης - Ίσως να κορυφωθούν τον Φεβρουάριο
Σύσκεψη στο Μαξίμου για την ευλογιά - Δέκα ερωταπαντήσεις για τους εμβολιασμούς
Ανάκληση βρεφικών γαλακτοκομικών προϊόντων Lactalis λόγω τοξίνης