Η στοματική υγεία αποτελεί βασικό αλλά συχνά υποτιμημένο παράγοντα της συνολικής υγείας και ευεξίας. Παρότι συχνά αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ζήτημα κλινικής φύσης, τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα υπογραμμίζουν ότι τα προβλήματα του στόματος επηρεάζουν σημαντικά την ψυχολογία, την καθημερινή λειτουργικότητα και την κοινωνική ζωή των ανθρώπων. Μια πρόσφατη μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε δημόσιο Κέντρο Ειδικής Οδοντιατρικής Φροντίδας στην Αττική φωτίζει αυτή τη λιγότερο ορατή, αλλά ιδιαίτερα σημαντική διάσταση της στοματικής υγείας.

Στη μελέτη συμμετείχαν 400 ασθενείς, ηλικίας 18 ετών και άνω, οι οποίοι επισκέφθηκαν το συγκεκριμένο Κέντρο, είτε για προληπτικό έλεγχο είτε λόγω ενεργού οδοντιατρικού προβλήματος. Στόχος της μελέτης ήταν η αξιολόγηση της Σχετιζόμενης με τη Στοματική Υγεία Ποιότητα Ζωής (OHRQoL), δίνοντας έμφαση όχι μόνο στους κλινικούς δείκτες, αλλά και στη βιωμένη εμπειρία των ασθενών.

Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν δύο διεθνώς αναγνωρισμένα εργαλεία, τα ερωτηματολόγια OHIP-14 και OIDP, τα οποία καταγράφουν πώς τα στοματικά προβλήματα επηρεάζουν την καθημερινότητα, τη διατροφή, την ομιλία, την εργασία, την κοινωνική αλληλεπίδραση και την ψυχολογική κατάσταση. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ότι η Ποιότητα Ζωής των συμμετεχόντων ήταν συνολικά μέτρια, ωστόσο παρουσίαζε σημαντική επιδείνωση σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, η στοματική υγεία επηρεάζει ουσιαστικά την ψυχολογική ευεξία και την κοινωνική ζωή, όχι μόνο τη σωματική λειτουργία. Συναισθήματα άγχους, ντροπής, μειωμένης αυτοεκτίμησης και περιορισμένης απόλαυσης της ζωής καταγράφηκαν συχνά, δείχνοντας ότι τα στοματικά προβλήματα λειτουργούν ως παράγοντας κοινωνικής και ψυχολογικής επιβάρυνσης.

Ιδιαίτερη σημασία είχε ο ρόλος της αυτοαντίληψης. Η αυτοαξιολόγηση της στοματικής υγείας και της εμφάνισης του στόματος αναδείχθηκαν ως κρίσιμοι δείκτες Ποιότητας Ζωής, συχνά πιο ισχυροί από αντικειμενικούς κλινικούς δείκτες. Το εύρημα αυτό υπογραμμίζει τη σημασία των εκβάσεων υγείας που αναφέρονται από τους ίδιους τους ασθενείς (PROMs) στη χάραξη πολιτικών δημόσιας υγείας, καθώς αντικατοπτρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.
Παράλληλα, η μελέτη ανέδειξε σαφείς ανισότητες στην πρόσβαση σε προληπτική οδοντιατρική φροντίδα. Οι ασθενείς που επισκέπτονταν το Κέντρο λόγω ενεργού οδοντιατρικού προβλήματος, και όχι για προληπτικούς λόγους, εμφάνιζαν σημαντικά χειρότερη Ποιότητα Ζωής. Το εύρημα αυτό αποτυπώνει ένα σύστημα φροντίδας που συχνά λειτουργεί αποσπασματικά και θεραπευτικά, αντί προληπτικά, με σοβαρές συνέπειες στην ευεξία των πολιτών.

Η εκτεταμένη απώλεια δοντιών (≥12 χαμένα δόντια) αποτέλεσε έναν από τους ισχυρότερους παράγοντες επιδείνωσης της Ποιότητας Ζωής, ιδιαίτερα σε ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες. Η απώλεια δοντιών συνδέθηκε με λειτουργικούς περιορισμούς στη μάσηση και την ομιλία, αλλά και με έντονη ψυχολογική δυσφορία. Αντίστοιχα, η ύπαρξη προσθετικών αποκαταστάσεων δεν εξασφάλιζε πάντα καλύτερη Ποιότητα Ζωής, πιθανώς λόγω προβλημάτων εφαρμογής, άνεσης ή προσαρμογής.

Τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν επίσης τον καθοριστικό ρόλο των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων στη διαμόρφωση της στοματικής υγείας. Παράγοντες όπως η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και η εργασιακή κατάσταση επηρεάζουν τόσο την πρόσβαση στη φροντίδα όσο και τα τελικά αποτελέσματα υγείας, διευρύνοντας τις ανισότητες.

Συμπερασματικά, η μελέτη καταδεικνύει την ανάγκη για ολιστική, προσανατολισμένη στην πρόληψη και ανθρωποκεντρική πολιτική στοματικής υγείας. Πολιτική που δεν θα περιορίζεται στη διαχείριση συμπτωμάτων, αλλά θα λαμβάνει υπόψη τους ψυχοκοινωνικούς και κοινωνικοοικονομικούς προσδιοριστές της υγείας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της δημόσιας περίθαλψης.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των οδοντιάτρων είναι κρίσιμος, όχι μόνο ως θεραπευτών, αλλά και ως βασικών επαγγελματιών υγείας με προσανατολισμό στην προαγωγή της ισότιμης πρόσβασης στη φροντίδα. Η επένδυση στη στοματική υγεία και την πρόληψη εν γένει αποτελεί επένδυση στην Ποιότητα Ζωής των πολιτών.

Thanasi, E.; Antoniadou, M.; Galanis, P.; Kapaki, V. A Cross-Sectional Assessment of Oral Health and Quality of Life Among Dental Patients at a Public Special Care Center in Greece: A Cross-Sectional Study. Hygiene 2026, 6, 4. https://doi.org/10.3390/hygiene6010004 Διαθέσιμη στον σύνδεσμο: https://www.mdpi.com/2673-947X/6/1/4

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Λίγο παραπάνω από 2 εκατ. οι αντιγριπικοί εμβολιασμοί
Hλεκτροεγκεφαλογράφημα: Πώς θα μπορούσε να βοηθήσει ανθρώπους με παράλυτα άκρα
Πώς θα αντιμετωπίσω την αναβλητικότητά μου