Η παχυσαρκία δεν αποτελεί πλέον ένα μεμονωμένο πρόβλημα ατομικής υγείας, αλλά μια παγκόσμια κρίση δημόσιας υγείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό υγείας ορίζεται ως δείκτης μάζας σώματος (BMI) ίσος ή μεγαλύτερος των 30 kg/m², ενώ υπέρβαροι θεωρούνται εκείνοι με BMI από 25 έως 29,9 kg/m².

Οι ιατροί της Α’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής και της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Μαρία Μαρούλη, Δημήτρης Χαϊδόπουλος (καθηγητής Γυναικολογικής Ογκολογίας), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής - Αιματολογίας - Ογκολογίας, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα πλέον πρόσφατα δεδομένα που συσχετίζουν την παχυσαρκία με τον καρκίνο ενδομητρίου.

Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο άτομα ζουν σήμερα με παχυσαρκία, ενώ οι παγκόσμιες τάσεις δείχνουν ότι, εάν δεν υπάρξουν ριζικές αλλαγές στον τρόπο ζωής και στις πολιτικές δημόσιας υγείας, έως το 2030 περίπου το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού θα έχει αυξημένο δείκτη μάζας σώματος (BMI).

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική και στην Ελλάδα, όπου τα ποσοστά υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων παραμένουν υψηλά τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά, κατατάσσοντας τη χώρα μας μεταξύ των πρώτων στην Ευρώπη. Η συζήτηση γύρω από την παχυσαρκία γινόταν ανέκαθεν λόγω της σύνδεσής της με χρόνιες παθήσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η υπέρταση, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τα μεταβολικά σύνδρομα. Ωστόσο, αυτό που πλέον πρέπει να γνωρίζει το ευρύ κοινό είναι ότι η παχυσαρκία συνδέεται τεκμηριωμένα και με την ανάπτυξη καρκίνου.

Σήμερα, είναι γνωστό ότι το αυξημένο σωματικό βάρος και η παχυσαρκία σχετίζονται με τουλάχιστον 13 διαφορετικούς τύπους καρκίνου, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ο καρκίνος του ενδομητρίου, του μαστού (μετά την εμμηνόπαυση), του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του στομάχου, του ήπατος, του παγκρέατος, του νεφρού, της χοληδόχου κύστης, των ωοθηκών, του θυρεοειδούς αδένα, καθώς και ορισμένες αιματολογικές κακοήθειες, όπως το πολλαπλούν μυέλωμα. Από όλους αυτούς, η ισχυρότερη συσχέτιση παρατηρείται με τον καρκίνο του ενδομητρίου.

Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι κακοήθεια που αναπτύσσεται στο ενδομήτριο, δηλαδή στο εσωτερικό στρώμα της μήτρας. Αποτελεί τον συχνότερο γυναικολογικό καρκίνο στις ανεπτυγμένες χώρες και εμφανίζεται κυρίως μετά την εμμηνόπαυση, αν και μπορεί να

διαγνωστεί και σε νεότερες γυναίκες. Σύμφωνα με διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα, ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι σήμερα ο 6ος συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως, με περισσότερα από 417.000 νέα περιστατικά ετησίως, ενώ αποτελεί τον 4ο συχνότερο καρκίνο στις γυναίκες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επίπτωσή του είναι υψηλότερη στις ανεπτυγμένες χώρες και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.

Η παχυσαρκία αποτελεί τον ισχυρότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του ενδομητρίου. Ο κίνδυνος αυξάνεται προοδευτικά με την αύξηση του δείκτη μάζας σώματος, με γυναίκες με σοβαρή παχυσαρκία να εμφανίζουν έως και τετραπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου σε σύγκριση με γυναίκες φυσιολογικού βάρους. Ενδεικτικά, κάθε αύξηση κατά 5 μονάδες BMI σχετίζεται με αύξηση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου κατά περισσότερο από 50%. Πέρα από την αυξημένη επίπτωση, η παχυσαρκία συνδέεται και με δυσμενέστερη πρόγνωση. Γυναίκες με BMI ≥30 kg/m² εμφανίζουν υψηλότερο κίνδυνο υποτροπής της νόσου, καθώς και αυξημένη συνολική θνησιμότητα.

Πρόληψη - παρεμβάσεις

Παρά τη σοβαρότητα των δεδομένων, η παχυσαρκία παραμένει ένας τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου. Η αυξημένη φυσική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή και οι στοχευμένες παρεμβάσεις απώλειας βάρους έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου. Συγκεκριμένα, σε δεδομένα που δημοσιεύτηκαν μόλις φέτος, η μέτρια σωματική άσκηση σχετίζεται με μείωση του κινδύνου κατά περίπου 6%, ενώ η υψηλής έντασης άσκηση με μείωση έως και 18%.

Τα τελευταία χρόνια, οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 έχουν καθιερωθεί ως μια ευρέως χρησιμοποιούμενη και αποτελεσματική φαρμακευτική επιλογή στη διαχείριση της παχυσαρκίας και αποτελούν τα γνωστά στο ευρύ κοινό “ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας”. Η σημαντική απώλεια βάρους που επιτυγχάνεται με τη χρήση τους, σε συνδυασμό με τη βελτίωση των καρδιομεταβολικών παραμέτρων, έχει οδηγήσει στη ραγδαία ενσωμάτωσή τους στην καθημερινή κλινική πράξη. Αν και μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να τεκμηριώνουν άμεση αντικαρκινική δράση των φαρμάκων αυτών, θεωρούνται ένα σημαντικό όπλο στη συνολική στρατηγική αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, η οποία αποτελεί κεντρικό παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο του ενδομητρίου.

Παράλληλα, η επιστημονική έρευνα σήμερα, και πιθανόν και στο άμεσο μέλλον, εστιάζει στο κατά πόσο οι αγωνιστές GLP-1 μπορούν να αξιοποιηθούν με ασφάλεια και όφελος σε γυναίκες με διάγνωση καρκίνου του ενδομητρίου, κυρίως στο πλαίσιο της ολιστικής φροντίδας, της βελτίωσης της μεταβολικής κατάστασης και της διαχείρισης συνοδών παραγόντων κινδύνου.

Μήνυμα δημόσιας υγείας

Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας αποτελεί κρίσιμη στρατηγική τόσο για την πρόληψη όσο και για τη βελτίωση της πρόγνωσης του καρκίνου του ενδομητρίου. Η ενσωμάτωση παρεμβάσεων απώλειας βάρους στην κλινική πράξη, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη έρευνα γύρω από τις νέες φαρμακευτικές επιλογές, αναμένεται να διαμορφώσει το μέλλον της ολιστικής φροντίδας των γυναικών και να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση του φορτίου της νόσου.

Πηγές:
ΕΚΠΑ

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Amazon: Νέος βοηθός υγείας με Τεχνητή Νοημοσύνη για διαχείριση φαρμάκων και ιατρικών δεδομένων
Φυλακές Κασσαβέτειας: 34 κρατούμενοι και ένας φύλακας θετικοί σε mantoux
Μελέτη ΚΕΠΥ - Eteron: "Σημάδια βαθιάς ρηγμάτωσης στο ΕΣΥ"