Η ψυχοθεραπεία είναι μια εν γένει πολιτική πράξη. Ρόλος της είναι μεταξύ άλλων να συμβάλει σε μια κοινωνία με περισσότερο διάλογο, κατανόηση, αποδοχή και σεβασμό. Σε αυτές τις φράσεις συμπυκνώνει ο γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Gestalt, Νικόλας Ράπτης (φωτογραφία), το μήνυμα του 1ου Διεθνούς Συνεδρίου Ψυχοθεραπείας Gestalt, που διεξάγεται από τις 13 ως τις 15 Μαρτίου στο ΚΕΔΕΑ του ΑΠΘ, με θεματική "Φύλο και Σεξουαλικότητα Σήμερα. Η ψυχοθεραπεία Gestalt σε διεπιστημονικό διάλογο". 

Στη συνέντευξή του στο iatronet.gr, μιλά για τις προκλήσεις ψυχικής υγείας, που σε ένα φυλοδιαφορετικό άτομο δεν προκύπτουν από το "ποιος είναι", αλλά από το πόσο δύσκολο είναι να υπάρξει "όπως είναι" μέσα στην κοινωνία, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά. Εξηγεί την προσέγγιση της ψυχοθεραπείας Gestalt, αναφέρεται σε δυσκολίες πρόσβασης ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στο σύστημα υγείας, ενώ απαντά στο ερώτημα αν η "αντι-woke" ατζέντα σηματοδοτεί κάποια οπισθοδρόμηση μετά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην κατανόηση και τη συμπερίληψη. 

  • Στo 1o Διεθνές Συνέδριο εστιάζετε στο φύλο και τη σεξουαλικότητα. Ποιοι είναι οι λόγοι για την επιλογή της συγκεκριμένης θεματικής;  

Στην Ψυχοθεραπεία Gestalt, η κατανόηση του ατόμου δεν μπορεί να αποσπαστεί από το κοινωνικό-πολιτικό και πολιτισμικό του πεδίο. Οι τρόποι με τους οποίους οι άνθρωποι βιώνουν το σώμα τους, το φύλο και τη σεξουαλικότητά τους διαμορφώνονται μέσα στο πεδίο, δηλαδή μέσα σε ένα δυναμικό πλέγμα σχέσεων, κοινωνικών προσδοκιών και προσωπικής ιστορίας. Η θεματική του φύλου και της σεξουαλικότητας αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο ζωντανά και ταυτόχρονα σύνθετα και "δυσκολεμένα" πεδία συνάντησης ανάμεσα στην επιστήμη, την κοινωνία και την ανθρώπινη εμπειρία. 

Η ψυχοθεραπεία είναι εν γένει μια πολιτική πράξη, αφού ζητάει να πάρουμε θέση και να αναλάβουμε την ευθύνη της τοποθέτησής μας. Μέσα από αυτό το πρίσμα, λοιπόν, ο ρόλος της ψυχοθεραπείας, αλλά και της επιστήμης γενικότερα, είναι να συμβάλει σε μια κοινωνία με περισσότερο διάλογο, κατανόηση, αποδοχή και σεβασμό. 

  • Ποιες προκλήσεις ψυχικής υγείας συνδέονται με το φύλο και τη σεξουαλικότητα και ποιος είναι ο ρόλος της ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης Gestalt; 

Πολλές από τις δυσκολίες που συναντάμε στην κλινική πράξη και τη θεραπευτική διαδικασία δεν προκύπτουν από την ίδια την ταυτότητα φύλου ή τη σεξουαλικότητα ενός ατόμου, αλλά από το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή βιώνεται. Μ’ άλλα λόγια, ο πόνος δεν προκύπτει τόσο από το "ποιος είναι" κανείς, αλλά από το πόσο δύσκολο είναι να υπάρξει "όπως είναι" μέσα στην κοινωνία που ζει κι αναπτύσσεται. Το στίγμα, οι διακρίσεις, η κοινωνική απόρριψη, ο φόβος, η ντροπή, είναι μερικά μόνο από τα φαινόμενα που μπορούν να δημιουργήσουν σημαντική αναστάτωση κι επιβάρυνση στην ψυχική υγεία του ανθρώπου. Η Ψυχοθεραπεία Gestalt εστιάζει ιδιαίτερα στην εμπειρία του ατόμου στο «εδώ και τώρα», στη σχέση με τον εαυτό και με τους άλλους. Στο θεραπευτικό δωμάτιο δημιουργούμε έναν ασφαλή χώρο, όπου το άτομο μπορεί να εξερευνήσει με ασφάλεια την εμπειρία του, χωρίς κριτική, να αναγνωρίσει τις ανάγκες και τα συναισθήματά του, με αποδοχή και φροντίδα και να βρει, εν τέλει, πιο αυθεντικούς τρόπους να υπάρχει και να σχετίζεται. Η θεραπευτική σχέση αποτελεί τον πυρήνα αυτής της διαδικασίας. Μέσα από μια σχέση ενσυναίσθησης, αποδοχής, νοηματοδότησης και επίγνωσης, ο θεραπευόμενος μπορεί να επανασυνδεθεί με τη δική του εμπειρία και να αναπτύξει μεγαλύτερη αίσθηση αυτογνωσίας και αυτοφροντίδας. 

  • Υπάρχουν διακρίσεις σε βάρος ατόμων με ασυμφωνία βιολογικού και κοινωνικού φύλου αναφορικά με την πρόσβαση στις υπηρεσίες Υγείας;  

Δυστυχώς, ναι. Παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει βήματα, πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να συναντούν δυσκολίες. Διεθνείς έρευνες αλλά και κλινικές εμπειρίες δείχνουν ότι τα τρανς και φυλοδιαφορετικά άτομα συχνά αντιμετωπίζουν εμπόδια στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Αυτά μπορεί να αφορούν ελλιπή εκπαίδευση των επαγγελματιών Υγείας, προκαταλήψεις, αλλά και θεσμικά ή διοικητικά κενά. Η ευαισθητοποίηση και η εκπαίδευση των επαγγελματιών αποτελούν ένα σημαντικό βήμα που θα έπρεπε να γίνει. Το ζήτημα, λοιπόν, φαίνεται ότι δεν είναι μόνο επιστημονικό αλλά και βαθιά ηθικό, αφού αφορά κυρίως στο δικαίωμα κάθε ανθρώπου να λαμβάνει φροντίδα με αξιοπρέπεια, σεβασμό και, κυρίως, χωρίς διακρίσεις. 

  • Παρά την πρόοδο στην κατανόηση - αναγνώριση των πολλαπλών εκφάνσεων της ταυτότητας φύλου, υπάρχει μια διεθνής τάση ανάδυσης της λεγόμενης "αντι-woke" ατζέντας. Κάνουμε βήματα πίσω; 

Οι κοινωνίες δεν εξελίσσονται ποτέ γραμμικά. Οι κοινωνικές αλλαγές συχνά συνοδεύονται από περιόδους έντασης και αντιδράσεων. Όταν νέες μορφές ορατότητας και δικαιωμάτων αναδύονται, εμφανίζονται παράλληλα και αντιστάσεις. Η αλλαγή δεν είναι μια εύκολη διαδικασία, αφού συχνά ζητά να επανεξετάσουμε και να επαναξιολογήσουμε στάσεις και πεποιθήσεις της ύπαρξής μας, που οικειοποιηθήκαμε απολύτως ενδοβολικά, χωρίς καμιά επίγνωση. Ωστόσο, δεν είμαι σίγουρος ότι κάνουμε απαραίτητα βήματα πίσω. Θα μου ταίριαζε η σκέψη ότι περνάμε μέσα από μια περίοδο έντονου διαλόγου και σύγκρουσης γύρω από ζητήματα ταυτότητας, δικαιωμάτων και κοινωνικών αξιών, όπως κατά διαστήματα συμβαίνει στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αν προσπαθήσουμε να δούμε τη μεγάλη εικόνα, νομίζω ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την κατανόηση της ποικιλομορφίας της ανθρώπινης εμπειρίας. Ο διάλογος σήμερα είναι πιο ανοιχτός από ποτέ, κι ακόμη κι αν συχνά εμφανίζεται ως ένας έντονα πολωμένος διάλογος, κυρίως για διάφορους πολιτικο-κοινωνικούς λόγους, το ζήτημα είναι πλέον ορατό.  

  • Ποια είναι τα κύρια θέματα που θα απασχολήσουν το συνέδριο; 

Το συνέδριο θα φιλοξενήσει θεωρητικές εισηγήσεις, διαδραστικά θεματικά πάνελ, στρογγυλά τραπέζια και βιωματικά εργαστήρια που εξερευνούν ζητήματα όπως η ανάπτυξη της ταυτότητας φύλου σε διαφορετικά στάδια ζωής, η εμπειρία της σεξουαλικότητας, η θεραπευτική εργασία με ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και οικογένειες, καθώς και ζητήματα που αφορούν στην ταυτότητα φύλου και τη σεξουαλικότητα σε διαφορετικά αναπτυξιακά στάδια της ζωής, από την εφηβεία μέχρι και την τρίτη ηλικία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη συνάντηση της Ψυχοθεραπείας Gestalt με άλλους επιστημονικούς κλάδους, δημιουργώντας έναν χώρο ανταλλαγής γνώσεων και κλινικής εμπειρίας σε διεθνές επίπεδο. 

Παράλληλα, μας ενδιέφερε όμως πολύ και κάτι ακόμη: να μη μείνει αυτή η συζήτηση μόνο «εντός των τειχών» ενός συνεδριακού χώρου. Γι’ αυτό δημιουργήσαμε το πρόγραμμα Κοινωνικής Ευαισθητοποίησης κι Ενημέρωσης "Δράσεις στην πόλη", το οποίο επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση έξω από τα όρια του ακαδημαϊκού χώρου. Μέσα από ομιλίες, εργαστήρια, παρουσιάσεις βιβλίων, κινηματογραφικές προβολές και καλλιτεχνικές δράσεις σε πολιτιστικούς χώρους της Θεσσαλονίκης, επιδιώκουμε να ανοίξουμε έναν διάλογο με την κοινωνία και να ενισχύσουμε την ευαισθητοποίηση γύρω από το φύλο, τη σεξουαλικότητα και τη σημασία της αποδοχής της ανθρώπινης ποικιλομορφίας. 

Εν κατακλείδι, η ψυχοθεραπεία και ιδιαίτερα η προσέγγιση της Ψυχοθεραπείας Gestalt, μας καλεί να συναντήσουμε τον άνθρωπο πέρα από τα στερεότυπα, με σεβασμό στην εμπειρία και την αυθεντικότητά του. Το φύλο και η σεξουαλικότητα δεν είναι προβλήματα προς διόρθωση, αλλά πτυχές της ανθρώπινης ταυτότητας που αξίζουν χώρο κατανόησης, διαλόγου και αποδοχής.

Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα του European Association for Gestalt Therapy (EAGT), του International Association for the Advancement of Gestalt Therapy (IAAGT), της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων και Καταπολέμησης των Διακρίσεων του ΑΠΘ, των Τμημάτων Ψυχολογίας, Βιολογίας και του Εργαστηρίου Φυσικής Ιατρικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του ΑΠΘ, καθώς και του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
ΕΟΔΥ: Μπαίνουμε σε περίοδο έξαρσης της ιλαράς - 1 στους 3 εμφανίζει επιπλοκές
Ξενώνα φιλοξενίας στη Θεσσαλονίκη απέκτησαν οι καρκινοπαθείς της Έδεσσας
Καρκίνος προστάτη: Ορμονοθεραπεία στη μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία - Ποιοι ασθενείς ωφελούνται