Ο καρκίνος του παγκρέατος προβλέπεται να γίνει η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο, πριν από το 2030. Η επιθετική του φύση και το χαμηλό ποσοστό επιβίωσης έχουν οδηγήσει σε ένα σημαντικό παγκόσμιο φορτίο ασθενείας.

Συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, λόγω των πρώιμων μεταστάσεων, της απουσίας δεικτών για την έγκαιρη ανίχνευση και της απουσίας προγραμμάτων screening, ελλείψει μέσων για την υλοποίησή τους. Τα αδενοκαρκινώματα ευθύνονται για το 80% του καρκίνου του παγκρέατος. Περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς έχουν ήδη μεταστατική νόσο κατά την εμφάνιση, η οποία δυστυχώς εμφανίζει ένα ποσοστό 3% πενταετούς επιβίωσης. 

Διάφορες μελέτες έχουν αναζητήσει θεραπευτικές λύσεις και μέσω της πυρηνικής ιατρικής. Ωστόσο, μέχρι σήμερα ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων δεν έχει εγκρίνει κανένα ραδιοφάρμακο για τη θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος, γεγονός που καταδεικνύει τη δυσκολία στην εύρεση συγκεκριμένων, τεκμηριωμένων και αποτελεσματικών θεραπειών για αυτή την ασθένεια. 

Η προσέγγισή της από την πλευρά της βραχυθεραπείας με ραδιοϊσότοπα έχει δώσει κάποια ελπιδοφόρα και υποσχόμενα αποτελέσματα σε κλινικές δοκιμές για συγκεκριμένους ασθενείς. Μια απ΄ αυτές, η OncoSil, ραδιοϊσοτοπική βραχυθεραπεία με φώσφορο 32, εφαρμόζεται από τον Δεκέμβριο του 2023 στο Τμήμα Πυρηνικής Ιατρικής & PET/CT στο Γενικό Αντικαρκινικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών "Άγιος Σάββας", με την Ελλάδα να είναι η τρίτη ευρωπαϊκή χώρα που έκανε χρήση της. 

Μιλώντας στο πλαίσιο του συνεδρίου "Η Πυρηνική Ιατρική στην Ογκολογία", που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη, η δρ Χριστίνα Φραγκάκη (φωτογραφία), πυρηνικός ιατρός, επιμελήτρια α' στο συγκεκριμένο Τμήμα του "Αγίου Σάββα", παρουσίασε τα αποτελέσματα της χορήγησης της θεραπείας στους 17 ασθενείς, με τοπικά προχωρημένο, μη χειρουργήσιμο, καρκίνο του παγκρέατος, σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία.

Ραδιοϊσοτοπική βραχυθεραπεία

Η ραδιοϊσοτοπική βραχυθεραπεία είναι ένας νέος τύπος ακτινοθεραπείας, όπου ραδιοϊσότοπα τοποθετούνται ακριβώς μέσα στον όγκο σε ασθενείς με μη χειρουργήσιμο καρκίνο του παγκρέατος. Όπως είπε η κ.Φραγκάκη, η εφαρμογή με ιώδιο 125 με διαδερμική εμφύτευση υπό την καθοδήγηση αξονικής τομογραφίας, έχει αποδειχτεί σχετικά εύχρηστη και ασφαλής, επιτυγχάνει μια ανακούφιση από τον πόνο των ασθενών, αν και η επίδραση στην επιβίωση, δεν έχει ακόμη αποδεχτεί. 

Δεύτερο ραδιοϊσότοπο που χρησιμοποιείται για βραχυθεραπεία σε αδενοκαρκινώματα είναι ο φώσφορος 32 που χορηγείται με τη μορφή μικροσωματιδίων (μικρόσφαιρων). Σύμφωνα με την πυρηνικό ιατρό, το OncoSil είναι ένα κράμα πυριτίου και φωσφόρου που ενεργοποιούνται σε έναν πυρηνικό αντιδραστήρα και αιωρούνται σε ένα διάλυμα που φτάνει έτοιμο στο εργαστήριο. Προορίζεται για μια ενδο-ογκική εμφύτευση σε όγκο του παγκρέατος, μέσω ένεσης που γίνεται από πυρηνικό ιατρό, υπό ενδοσκοπική υπερηχογραφική καθοδήγηση γαστρεντερολόγου. Είναι μονοδοσικό και η διαδικασία μπορεί να γίνει σε ημερήσια νοσηλεία.

Μείωση όγκου κατά 42%

"Ο συνδυασμός της με χημειοθεραπεία, για μη μεταστατικό τοπικά προχωρημένο αδενοκαρκίνωμα, έχει δείξει πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα, με μια μελέτη να αναφέρει 42% μείωση του μεγέθους του όγκου", τόνισε η κ. Φραγκάκη, προσθέτοντας πως αυτό έχει διπλό θετικό αποτέλεσμα: αφενός μπορεί ο όγκος να καταστεί χειρουργήσιμος και να αφαιρεθεί χειρουργικά, και αφετέρου να μειωθούν τα συμπτώματα στον ασθενή. 

Μια πιλοτική μελέτη σε 50 ασθενείς διαπίστωσε ότι έγινε τοπικός έλεγχος της νόσου κατά 90% στις 16 εβδομάδες από την έναρξη της θεραπείας. 

Η εφαρμογή της θεραπείας είναι σχετικά απλή και εύκολη, ενώ μέσα σε 4 ώρες μετά την εμφύτευση των μικροσωματιδίων πρέπει να γίνει μια απεικόνιση, για να διαπιστωθεί αν έχουν τοποθετηθεί στον στόχο και αν έχει γίνει κάποια διαφυγή. 

Η εφαρμογή στον "Άγιο Σάββα" 

Μέχρι σήμερα η θεραπεία OncoSil έχει χορηγηθεί σε 17 ασθενείς στο ΓΑΟ νοσοκομείο "Άγιος Σάββας". Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσίασε η κ. Φραγκάκη:

  • Σε 5 ασθενείς παρατηρήθηκε μερική μείωση του μεγέθους του όγκου και σε 2 απ’ αυτούς αυτό τους κατέστησε κατάλληλους για χειρουργική αφαίρεση του όγκου.
  • Οι 7 ασθενείς απεβίωσαν, σε χρονικό διάστημα 4 ως 19 μηνών από τη θεραπεία. Δύο εξ αυτών ανήκαν στην ομάδα που είχαν ανταπόκριση και είχαν μειωθεί οι όγκοι τους. Όπως παρατήρησε η ιατρός, η εξέλιξη συνδέεται και με την καθυστερημένη εφαρμογή της συγκεκριμένης θεραπείας, αφού πρώτα είχαν εξαντληθεί άλλες επιλογές.
  • Οι υπόλοιποι φαίνεται να έχουν μια σταθεροποίηση της νόσου τους κατά το τακτικό follow-up.

"Η δυσκολία στη διαχείριση των τοπικά προχωρημένων όγκων του παγκρέατος κατέστησε αναγκαία την ανάπτυξη νέων θεραπευτικών στρατηγικών, όπως αυτή η συσκευή βραχυθεραπείας που μπορεί να μειώσει το μέγεθος του όγκου καταστρέφοντας τον καρκινικό ιστό", ανέφερε συμπερασματικά η κ. Φραγκάκη, προσθέτοντας ότι "σε μεγαλύτερες μελέτες έχει δείξει πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα για τον έλεγχο της ανάπτυξης του όγκου και τη διαχείριση τω συμπτωμάτων". 

Η εμπειρία εφαρμογής στον "Άγιο Σάββα" έδειξε ότι η διαδικασία γίνεται απλή και εύκολη έπειτα από κάποια εξάσκηση, και μπορεί να πραγματοποιηθεί σε κάθε νοσοκομείο, όπου υπάρχει μια συνεργασία μεταξύ των τμημάτων της ενδοσκοπικής γαστρεντερολογίας και της πυρηνικής ιατρικής. 

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Πολυανθεκτική φυματίωση: Απρόσμενα θετικά αποτελέσματα για ίαση και ποσοστό επιβίωσης
Ε.Σ.Α.μεΑ.: Απόσυρση από το ν/σ του υπ. Ανάπτυξης διάταξης
Μήνυμα ενότητας από τη Βοστώνη - Παρουσία του Προέδρου του ΙΣΑ στο επίσημο δείπνο της Ομογένειας