Μια μελέτη σε έναν από τους πιο απομονωμένους ερευνητικούς σταθμούς της Γης προσφέρει νέες ενδείξεις για το πώς οι ομάδες προσαρμόζονται κατά τη διάρκεια μεγάλων περιόδων περιορισμού.

Όταν οι άνθρωποι βρίσκονται σε ακραία περιβάλλοντα, φαίνεται αυτονόητο ότι το να περνούν περισσότερο χρόνο μαζί θα ενίσχυε τους κοινωνικούς δεσμούς. Ωστόσο, νέα έρευνα δείχνει ότι υπό τις κατάλληλες συνθήκες, η συνεχής επαφή μπορεί στην πραγματικότητα να δημιουργήσει νέες πηγές έντασης.

Μια διεθνής ομάδα με επικεφαλής τον Jan Schmutz του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης και την Andrea Cantisani του Πανεπιστημίου της Βέρνης διερεύνησε πώς ο παρατεταμένος περιορισμός επηρεάζει τη δυναμική της ομάδας κατά τη διάρκεια μιας 10μηνης αποστολής διαχείμασης στον σταθμό Concordia στην Ανταρκτική. Το απομακρυσμένο φυλάκιο θεωρείται ένα από τα καλύτερα υποκατάστατα στον πραγματικό κόσμο για μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη ή τον Άρη, όπου μικρά πληρώματα θα ζουν και θα εργάζονται μαζί για μήνες ή και χρόνια.

Βρίσκεται στο οροπέδιο της Ανταρκτικής και βιώνει χειμερινές θερμοκρασίες που φτάνουν έως και τους -80°C και παραμένει σε μεγάλο βαθμό αποκομμένος από τον υπόλοιπο κόσμο κατά τους χειμερινούς μήνες. Αυτές οι συνθήκες παρέχουν στους ερευνητές μια σπάνια ευκαιρία να μελετήσουν τις ψυχολογικές και κοινωνικές προκλήσεις της μακροχρόνιας απομόνωσης.

Καθ' όλη τη διάρκεια της αποστολής, 12 μέλη του πληρώματος ολοκλήρωσαν περιοδικές έρευνες και φορούσαν αισθητήρες εγγύτητας που κατέγραφαν τις καθημερινές τους αλληλεπιδράσεις. Ο συνδυασμός αυτοαναφερόμενων εμπειριών και αντικειμενικών δεδομένων συμπεριφοράς επέτρεψε στους επιστήμονες να παρακολουθήσουν τις αλλαγές στις σχέσεις της ομάδας με την πάροδο του χρόνου.

Περισσότερη επαφή, περισσότερη σύγκρουση;

Ένα από τα πιο εκπληκτικά ευρήματα της μελέτης ήταν ότι το να περνάς περισσότερο χρόνο σε κοντινή απόσταση με άλλους δεν είναι πάντα ωφέλιμο. Οι συμμετέχοντες που αλληλεπιδρούσαν συχνότερα με άλλα μέλη του πληρώματος ήταν πιο πιθανό να αναφέρουν συγκρούσεις, αυξημένη δυσπιστία και χαμηλότερη απόδοση. Τα ευρήματα δείχνουν ότι σε πολύ περιορισμένα περιβάλλοντα, η συνεχής επαφή μπορεί να γίνει πηγή άγχους παράλληλα με την απομόνωση.

«Σε μικρές ομάδες υπό ακραίες συνθήκες, η περισσότερη επαφή δεν ισοδυναμεί αυτόματα με κοινωνική υποστήριξη, αλλά μπορεί στην πραγματικότητα να αυξήσει τις εντάσεις», λέει ο Jan Schmutz. Επειδή η μελέτη εντόπισε συσχετίσεις και όχι σχέσεις αιτίας-αποτελέσματος, οι ερευνητές δεν μπορούν να προσδιορίσουν τι οδήγησε σε αυτά τα αποτελέσματα. Για παράδειγμα, τα άτομα που βιώνουν μοναξιά μπορεί να έχουν αναζητήσει περισσότερη κοινωνική αλληλεπίδραση, αλλά αυτές οι αλληλεπιδράσεις μπορεί να μην τους παρείχαν την υποστήριξη που χρειάζονταν.

Κατακερματισμός ομάδας και κοινωνικές υποομάδες

Τα δεδομένα από τους φορητούς αισθητήρες έδειξαν επίσης ότι το πλήρωμα σταδιακά χωρίστηκε σε μικρότερες κοινωνικές ομάδες με την πάροδο του χρόνου. Τα μέλη της ομάδας έτειναν να περνούν περισσότερο χρόνο με άτομα με τα οποία μοιράζονταν την ίδια γλώσσα ή την εθνικότητά τους. Ενώ αυτές οι συνδέσεις μπορούν να προσφέρουν άνεση και σταθερότητα σε αγχωτικές καταστάσεις, μπορούν επίσης να συμβάλουν σε κοινωνικές διαιρέσεις και να μειώσουν τη συνοχή εντός πολυπολιτισμικών ομάδων.

Τα ευρήματα έχουν σημαντικές επιπτώσεις για μελλοντικές διαστημικές αποστολές μεγάλης διάρκειας, όπου μικρές ομάδες αστροναυτών μπορούν να ζουν και να εργάζονται μαζί για μήνες ή και χρόνια με περιορισμένη ιδιωτικότητα και ελάχιστη επαφή με τον έξω κόσμο. Τα αποτελέσματα μπορεί επίσης να είναι σχετικά με άλλα απομονωμένα περιβάλλοντα, όπως υποβρύχια, υπεράκτιες πλατφόρμες πετρελαίου και απομακρυσμένους ερευνητικούς σταθμούς. «Τα αποτελέσματα δείχνουν πόσο σημαντικό είναι να εντοπίζουμε τις κοινωνικές δυναμικές νωρίς και να παρέχουμε στις ομάδες στοχευμένη υποστήριξη», λέει ο Schmutz.

Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι οι φορητοί αισθητήρες εγγύτητας παρέμειναν αξιόπιστοι υπό ακραίες συνθήκες στην Ανταρκτική. Αυτές οι συσκευές επέτρεψαν στους ερευνητές να παρακολουθούν τις αλλαγές στα καθημερινά κοινωνικά πρότυπα χωρίς να διαταράσσουν τις δραστηριότητες του πληρώματος.

Μελλοντικές μελέτες θα διερευνήσουν ποιοι τύποι κοινωνικών αλληλεπιδράσεων βοηθούν στη μείωση του στρες και ποιοι μπορεί να το αυξήσουν.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Φαγοθεραπεία: Κατευθυντήριες οδηγίες και συστάσεις σε εξέλιξη
Με θετικό πρόσημο ο απολογισμός 2025 στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου
Πώς να χαλαρώσετε το βράδυ χωρίς αλκοόλ