Η μεθοτρεξάτη η οποία αποτελεί εδώ και δεκαετίες τη βασική θεραπεία για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, προκαλεί σημαντικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα ήδη από τις πρώτες εβδομάδες της χορήγησής της. Αυτό αποκαλύπτει νέα μελέτη του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Βιέννης, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό "Annals of the Rheumatic Diseases".

Οι ερευνητές εντόπισαν πρώιμες κυτταρικές και μοριακές "υπογραφές" που μπορούν να υποδείξουν εάν ένας ασθενής θα ανταποκριθεί ικανοποιητικά στη θεραπεία ή όχι. Για τον σκοπό αυτό συνδύασαν προηγμένες τεχνικές μονοκυτταρικής αλληλούχισης RNA (Single-Cell RNA Sequencing) και ανοσοφαινοτυπικής ανάλυσης, παρακολουθώντας τις μεταβολές των ανοσοκυττάρων και των μοριακών μηχανισμών κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τις ερευνήτριες Teresa Preglej και Anela Tosevska της Κλινικής Ρευματολογίας του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Βιέννης, σε συνεργασία με ανοσολόγους, βιοπληροφορικούς και επιστημονικές ομάδες από τη Σουηδία και τη Γερμανία.

"Παρότι η μεθοτρεξάτη χρησιμοποιείται με επιτυχία εδώ και δεκαετίες, πολλές πτυχές του τρόπου δράσης της παρέμεναν μέχρι σήμερα ελάχιστα κατανοητές. Παρακολουθώντας τους ασθενείς από την πρώτη ημέρα της θεραπείας, μπορέσαμε να καταγράψουμε αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα πολύ πριν εμφανιστεί κλινικά μετρήσιμη βελτίωση", δήλωσε η πρώτη συγγραφέας της μελέτης Teresa Preglej.

Οι επιστήμονες παρακολούθησαν ασθενείς που δεν είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία για διάστημα δώδεκα εβδομάδων μετά την έναρξη της αγωγής με μεθοτρεξάτη.

Ήδη μετά από τρεις εβδομάδες καταγράφηκαν σημαντικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα, σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία οι κλινικές βελτιώσεις ήταν ακόμη περιορισμένες. Οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία παρουσίασαν αισθητή μείωση των θυλακικών βοηθητικών Τ-λεμφοκυττάρων (Tfh) και των πλασμαβλαστών, δηλαδή εξειδικευμένων Β-λεμφοκυττάρων που παράγουν αντισώματα. Αντίθετα, στους ασθενείς που δεν ανταποκρίθηκαν επαρκώς, οι ίδιες μεταβολές ήταν πολύ λιγότερο έντονες.

"Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα ήταν ότι κρίσιμοι πληθυσμοί ανοσοκυττάρων μεταβάλλονται ήδη μέσα στις πρώτες εβδομάδες της θεραπείας", επισήμανε ο συν-επικεφαλής της μελέτης Michael Bonelli. Σύμφωνα με την επίσης συν-επικεφαλής Lisa Göschl, οι πρώιμοι αυτοί βιολογικοί δείκτες θα μπορούσαν στο μέλλον να επιτρέψουν την πολύ πιο έγκαιρη πρόβλεψη της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.

Πέρα από τις αλλαγές στους πληθυσμούς των ανοσοκυττάρων, η μελέτη αποκάλυψε εκτεταμένο μοριακό επαναπρογραμματισμό του ανοσοποιητικού συστήματος και ανέδειξε μέχρι σήμερα άγνωστες οδούς σηματοδότησης που σχετίζονται με τη δράση της μεθοτρεξάτης. Εργαστηριακά πειράματα επιβεβαίωσαν επίσης ότι το φάρμακο ασκεί άμεση επίδραση στην ανάπτυξη των πλασμαβλαστών.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πρόκειται για μία από τις πιο ολοκληρωμένες μέχρι σήμερα αναλύσεις του βιολογικού μηχανισμού δράσης της μεθοτρεξάτης, προσφέροντας πολύτιμη βάση για μελλοντικές έρευνες.

Παρότι η μεθοτρεξάτη εξακολουθεί να αποτελεί τη θεραπεία πρώτης γραμμής για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν ανταποκρίνεται επαρκώς.

Η δυνατότητα έγκαιρης αναγνώρισης βιολογικών δεικτών που προβλέπουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας θα μπορούσε στο μέλλον να επιτρέψει την ταχύτερη προσαρμογή της θεραπευτικής στρατηγικής και την έγκαιρη μετάβαση σε εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές για όσους δεν ωφελούνται από τη μεθοτρεξάτη

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Παράγοντες κινδύνου για άνοια που δεν γνωρίζατε
Ο μικροσκοπικός "εχθρός" που κρύβεται στο γρασίδι και στους κήπους
Μόνιμη εθνική πολιτική το "Προλαμβάνω" έως το 2030 - Κάλυψη από τον τακτικό προϋπολογισμό