Η νυχτερινή εργασία δεν αυξάνει την πιθανότητα μόλυνσης από τον ιό SARS-CoV-2, αλλά σχετίζεται με έως και διπλασιασμό του κινδύνου εμφάνισης Long COVID για όσους νοσήσουν. Μελέτη σε πληθυσμό ενήλικων ατόμων στην Καταλονία κατέδειξε, επίσης, τη χρόνια αϋπνία ως ανεξάρτητο παράγοντα αύξησης της πιθανότητας εμφάνισης επίμονων συμπτωμάτων μετά τη λοίμωξη από τον κορωνοϊό. Ο κίνδυνος αυξάνεται αθροιστικά σε όσους συνδυάζουν νυχτερινή εργασία και διαταραχές στον ύπνο, ενώ το αυξημένο σωματικό βάρος είναι ένας επιπλέον επιβαρυντικός παράγοντας.

Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, κα Κυριακή Παπαντωνίου (φωτογραφία), αναπληρώτρια καθηγήτρια Επιδημιολογίας στο Κέντρο Δημόσιας Υγείας του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Βιέννης και συνεργαζόμενη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal), εξηγεί στο iatronet.gr τους μηχανισμούς που εκτιμάται πως συσχετίζουν τη νυχτερινή εργασία με τον αυξημένο κίνδυνο Long COVID. Τα ευρήματα της μελέτης θέτουν στο επίκεντρο, μεταξύ άλλων, επαγγελματίες υγείας που εργάζονται σε κυλιόμενες βάρδιες, με συχνά νυχτερινά ωράρια.

Τι έδειξε η μελέτη

Από τα 2.941 άτομα που συμμετείχαν στη μελέτη, τα 1.899 μολύνθηκαν κατά τη διάρκεια της διετούς παρακολούθησης (2021-2023), με τη συντριπτική πλειονότητα των λοιμώξεων να είναι ήπιας ή μέτριας βαρύτητας. Οι 283 εξ αυτών εκδήλωσαν Long COVID, με εμμένοντα συμπτώματα τουλάχιστον 3 μήνες μετά τη λοίμωξη, κυρίως νευρολογικά (54,4%), μυϊκά (30,4%) και αναπνευστικά (20,5%), 

Η ανάλυση έδειξε ότι οι εργαζόμενοι σε νυχτερινή βάρδια είχαν 88% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης Long COVID σε σχέση με όσους εργάζονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Όταν οι βάρδιες τη νύχτα ήταν τουλάχιστον 3 το μήνα ο σχετικός κίνδυνος διπλασιαζόταν (2,07 φορές), ενώ το ίδιο παρατηρήθηκε και όταν αυτές συνεχίζονταν για πάνω από 3 μήνες. 

Η χρόνια αϋπνία συσχετίστηκε με 42% αυξημένο κίνδυνο, ανεξάρτητα από τη νυχτερινή εργασία, αλλά και σε συνδυασμό με αυτήν. Συγκεκριμένα, όσοι συνδύαζαν εργασία τη νύχτα και χρόνια αϋπνία είχαν 2,7 φορές υψηλότερο κίνδυνο μακροχρόνιας COVID, ενώ ο κίνδυνος αυξάνεται περαιτέρω στα άτομα με παχυσαρκία. 

Ένα μη αναμενόμενο εύρημα κατά τους ερευνητές ήταν πως η νυχτερινή εργασία δεν συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό, σε αντίθεση με τα ευρήματα κάποιων μελετών στις πρώτες φάσεις της πανδημίας που έδειχναν αρκετά ισχυρή συσχέτιση. "Πιστεύουμε πως αυτό μπορεί να εξηγείται από το γεγονός ότι μελετήσαμε έναν πληθυσμό με πολύ υψηλή εμβολιαστική κάλυψη, σε μια περίοδο παρακολούθησης που κυριαρχούσε το στέλεχος Όμικρον", αναφέρει η κα Παπαντωνίου. 

Η διαταραχή του "βιολογικού ρολογιού" 

Αναφερόμενη στους μηχανισμούς που μπορεί να εξηγούν τα ευρήματα της μελέτης, η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια τους συσχετίζει αρχικά με τη διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού. «Αυτός ρυθμίζει τη φυσιολογία και τη συμπεριφορά μας σε όλα τα επίπεδα. Μέσα από τον κιρκάδιο ρυθμό συντονίζεται σε 24ωρη βάση η έκκριση των ορμονών, ο μεταβολισμός μας, η θερμοκρασία του σώματος και πάρα πολλές λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος, περιλαμβάνοντας τα ανοσοκύταρα, την παραγωγή κυτταροκινών και τη φλεγμονώδη αντίδραση», εξηγεί, προσθέτοντας: "Πιστεύουμε ότι μπορεί αυτοί οι ημερήσιοι ρυθμοί να διαταράσσονται από τη νυχτερινή εργασία, η οποία δημιουργεί μια αναντιστοιχία, αυτό που λέμε κιρκάδια διαταραχή ανάμεσα στο εσωτερικό μας βιολογικό ρολόι και το εξωτερικό περιβάλλον".

Εκτός από την κιρκάδια διαταραχή, τον κύριο μηχανισμό που μπορεί να εξηγεί τη δυσκολία του οργανισμού να απομακρύνει αποτελεσματικά τον ιό ή και τα υπολείμματά του, οι ερευνητές εκτιμούν πως μπορεί να παίζουν ρόλο και άλλες αιτίες:

  • Πειραματικά δεδομένα έχουν υποστηρίξει πως η ώρα κατά την οποία προσβάλλεται κάποιος από τον ιό μπορεί να επηρεάσει την έκβαση της λοίμωξης. Οι εργαζόμενοι σε νυχτερινή βάρδια μπορεί να προσβάλλονται από τον ιό κατά τη διάρκεια της νύχτας.
  • Μια άλλη θεωρία που μπορεί να εξηγήσει τον αυξημένο κίνδυνο είναι πως οι εργαζόμενοι τη νύχτα μπορεί να έχουν ασθενέστερη απόκριση στα εμβόλια, άρα χαμηλότερο βαθμό προστασίας. 

Χρόνια αϋπνία και παχυσαρκία

Η χρόνια αϋπνία, ως ανεξάρτητος παράγοντας αυξημένου κινδύνου για Long COVID, εξηγείται από τους ίδιους μηχανισμούς. "Ο ύπνος, μαζί με τον κιρκάδιο ρυθμό, είναι βιολογικές διαδικασίες που ρυθμίζουν λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος, απόκριση στους ιούς, έκκριση ορμονών, στρες, όλους τους μηχανισμούς που βοηθούν στον τερματισμό της φλεγμονής", σημειώνει η κα Παπαντωνίου, τονίζοντας τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης των διαταραχών του ύπνου. "Πολλές φορές, ειδικά οι επαγγελματίες υγείας, δεν απευθύνονται σε γιατρό για προβλήματα ύπνου, θεωρώντας ότι είναι κομμάτι της δουλειάς τους", παρατηρεί.

Σε μια στρωματοποιημένη ανάλυση που έγινε στο πλαίσιο της μελέτης, διαπιστώθηκε ότι η συσχέτιση της νυχτερινής εργασίας με τη Long COVID ήταν ισχυρότερη στα άτομα με παχυσαρκία. "Το εύρημα μπορεί να υποδηλώνει ότι η παχυσαρκία ενισχύει την επίδραση της κιρκάδιας διαταραχής πάνω στη Long COVID. Αυτό μπορεί να συμβαίνει γιατί η παχυσαρκία σχετίζεται με χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή, μεταβολική δυσλειτουργία και αλλαγές στην ανοσολογική απόκριση", αναφέρει η ερευνήτρια και συμπληρώνει: "Επίσης, ξέρουμε ότι άτομα με αυξημένο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία έχουν συχνά και υπνική άπνοια ή κακή ποιότητα στον ύπνο. Αυτοί οι παράγοντες μαζί μπορεί να μειώνουν την ικανότητα του οργανισμού σε αυτά τα άτομα να επανέλθουν μετά από μια λοίμωξη". 

Επαγγελματίες Υγείας και Long COVID

Τα ευρήματα της μελέτης έχουν ιδιαίτερη σημασία για τους επαγγελματίες υγείας που εργάζονται σε εναλλασσόμενες βάρδιες. "Ειδικά όσοι εργάζονται αρκετές νύχτες το μήνα αποτελούν ομάδα κινδύνου, καθώς αντιμετωπίζουν χρόνια κιρκάδια διαταραχή, έχουν ανεπαρκή χρόνο για ανάρρωση, υψηλό εργασιακό στρες και αυξημένη έκθεση σε λοιμώξεις", σημειώνει η αν. καθηγήτρια, προτείνοντας να υπάρχει μέριμνα για την προστασία τους: "Το βασικό μήνυμά μας είναι πως ο ύπνος και η κιρκάδια διαταραχή πρέπει να αντιμετωπίζονται και ως ζητήματα επαγγελματικής υγείας και όχι μόνο ως προσωπικά ζητήματα των εργαζομένων. Στην πράξη αυτό σημαίνει και καλύτερα σχεδιασμένα ωράρια, περιορισμό υπερβολικά πολλών νυχτερινών βαρδιών και αποφυγή πολύ σύντομων διαστημάτων ανάπαυσης μεταξύ δύο βαρδιών, ώστε να υπάρχει αρκετός χρόνος για αποκατάσταση και ξεκούραση". 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Mountain Games Cyprus 2026: Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο - H Άσκηση ως Πυλώνας Πρόληψης και Δημόσιας Υγείας
Παράταση του προγράμματος Κινητές Ομάδες Υγείας
Οι εκπρόσωποι του ΕΟΠΥΥ στα Εθνικά Σημεία Επαφής Διασυνοριακής Περίθαλψης