Άνδρας, μέσης ηλικίας, καθώς ετοιμάζεται το πρωί για να πάει στη δουλειά του, παρατηρεί ότι η δεξιά του γάμπα είναι πρησμένη. Δεν έχει πόνο, δύσπνοια ή άλλα συμπτώματα που να του δημιουργούν έντονη αίσθηση κινδύνου. Ένας δεύτερος άνδρας, περίπου της ίδιας ηλικίας, νιώθει ξαφνικά έντονο πόνο και πρήξιμο, που γίνεται πιο έντονος όταν ξαπλώνει.

Οι δύο άνδρες, πραγματικοί ασθενείς που επισκέφθηκαν τα Επείγοντα του νοσοκομείου Παπαγεωργίου της Θεσσαλονίκης, ξεκίνησαν από διαφορετικές αφετηρίες, αλλά κατέληξαν στην ίδια διάγνωση: εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση. Ένα σιωπηλό, επικίνδυνο και δυνητικά θανατηφόρο νόσημα, που μπορεί να εμφανιστεί με διαφορετική ένταση και «θόρυβο». Η απουσία πόνου δεν σημαίνει και απουσία κινδύνου, καθώς στα 2/3 των περιπτώσεων η νόσος είναι ασυμπτωματική. 

Μια καινοτόμος φορετή συσκευή, που αναπτύσσεται σε συνεργασία 19 επιστημονικών φορέων από 8 χώρες της Ευρώπης, με συντονισμό Ελλήνων επιστημόνων, φιλοδοξεί να συμβάλλει καθοριστικά στην πρόληψη και έγκαιρη ανίχνευση. Η συσκευή, που προσομοιάζει σε κάλτσα διαβαθμισμένης συμπίεσης, ενσωματώνει προηγμένους αισθητήρες και χρησιμοποιεί Τεχνητή Νοημοσύνη παρακολουθώντας αυτόνομα ασθενείς υψηλού κινδύνου για εμφάνιση θρομβοεμβολικής νόσου (εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης και πνευμονικής εμβολής), χωρίς την παρουσία γιατρού. 

Το πρωτότυπο wearable παρουσιάστηκε στο πλαίσιο επιστημονικής ημερίδας στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, όπου οι συντελεστές του ευρωπαϊκού έργου ThrombUS+ αναφέρθηκαν στην εξέλιξη του φιλόδοξου project. 

Ως και 1 εκατομμύριο περιπτώσεις ετησίως στην Ευρώπη

Από μισό ως 1 εκατομμύριο περιπτώσεις εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης καταγράφονται ετησίως στην Ευρώπη, σύμφωνα με πρόσφατες ευρωπαϊκές επιδημιολογικές μελέτες, όπως ανέφερε ο κ. Μιχαήλ Ποτούπνης, καθηγητής Ορθοπαιδικής στη Γ' Ορδοπαιδική Κλινική του ΑΠΘ, στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου. Στις ΗΠΑ, το CDC εκτιμά την επίπτωση της φλεβικής θρομβοεμβολής σε περίπου 2 εκατομμύρια άτομα ετησίως, με 600.000 ανθρώπους να νοσηλεύονται και 60.000 ως 100.000 να χάνουν τη ζωή τους. Ο αριθμός αυτός είναι πολύ μεγαλύτερος από τους συνδυασμένους ετήσιους θανάτους από καρκίνο του μαστού, AIDS και τροχαία ατυχήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η "σιωπηλή" και ασυμπτωματική πορεία της νόσου στα 2/3 των περιστατικών ενέχει ιδιαίτερο κίνδυνο, παρατήρησε ο καθηγητής. Ο ασθενής και συχνά ο κλινικός γιατρός δεν έχουν κανένα προειδοποιητικό σημείο μέχρι να συμβεί η σοβαρότερη επιπλοκή, που είναι η πνευμονική εμβολή. Περίπου ένα στα τέσσερα άτομα που θα την υποστούν θα καταλήξουν. Αυτή είναι η τρίτη αιτία καρδιαγγειακού θανάτου παγκοσμίως, μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο και το έμφραγμα του μυοκαρδίου. 

Σε ποσοστό 25% ως 40% των περιπτώσεων εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης και πνευμονικής εμβολής δεν αναφέρεται κάποιος αναγνωρίσιμος εκλυτικός παράγοντας κινδύνου. Χειρουργική επέμβαση ευθύνεται για το 15% των περιπτώσεων, (στην ορθοπεδική χειρουργική αναφέρονται μετεγχειρητικά ποσοστά της τάξεως του 1% παρά τη χορήγηση φαρμακευτικής θρομβοπροφύλαξης), η ακινητοποίηση ευθύνεται για το 15% και ο καρκίνος για το 20% των περιπτώσεων.

Τα στατιστικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι έως και το 70% των περιστατικών νοσοκομειακής φλεβικής θρομβοεμβολής θα μπορούσε να προληφθεί με απλά, τεκμηριωμένα μέτρα.

Η φορετή συσκευή

Το έργο ThrombUS+ έχει ως στόχο να δημιουργήσει μια «έξυπνη» φορετή συσκευή (wearable), που θα εφαρμόζεται σε ασθενείς υψηλού κινδύνου, όπως κατακεκλιμένους, μετεγχειρητικούς, ογκολογικούς και αιματολογικούς ασθενείς. Αυτή θα τους παρακολουθεί αυτόνομα και σε 24ωρη βάση, με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση της εν τω βάθει θρόμβωσης, ακόμη και όταν δεν έχουν προηγηθεί συμπτώματα. 

Όπως εξήγησε η συντονίστρια του ευρωπαϊκού έργου, καθηγήτρια Ιατρικής Φυσικής – Ιατρικής Πληροφορικής στο Τμήμα Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και συνεργαζόμενη ερευνήτρια του ΕΚ ΑΘΗΝΑ, Ελένη Καλδούδη, το wearable συνδυάζει τον υπέρηχο συμπίεσης ("χρυσή" μέθοδος ανίχνευσης) με τις δύο εναλλακτικές: πληθυσμογράφο ηλεκτρικής εμπέδησης και πληθυσμογράφο ανάκλασης φωτός). Χρησιμοποιεί ΤΝ, η οποία «εκπαιδεύεται» με χιλιάδες δεδομένα ώστε να λειτουργεί αυτόνομα και να αναγνωρίζει τη θρόμβωση χωρίς παρουσία ειδικού, ενώ ενσωματώνει και αισθητήρες κίνησης για την κινητοποίηση του ασθενούς και την υποστήριξη θεραπευτικής άσκησης, με στόχο την πρόληψη. 

Σήμερα το project βρίσκεται στα 2,5 από τα 3,5 χρόνια της διάρκειας του έργου. Έχει αναπτυχθεί το πρωτότυπο της συσκευής, το οποίο έχει παραχθεί σε 12 αντίγραφα και έχει σταλεί στα 5 συμμετέχοντα νοσοκομεία (Παπαγεωργίου και Πανεπιστημιακό Αλεξανδρούπολης στην Ελλάδα και άλλα τρία από Λιθουανία, Γαλλία και Ιταλία). Αυτή την περίοδο ολοκληρώνεται η δεύτερη φάση, που περιλαμβάνει την ανάπτυξη μοντέλων ΤΝ, με στόχο την τροφοδοσία τους με 15.000 βίντεο από ασθενείς με ή χωρίς φλεβική θρόμβωση. Θα ακολουθήσει η αξιολόγηση και η τελευταία μελέτη θα συγκρίνει τις διαγνώσεις της συσκευής με αυτές του ειδικού γιατρού σε κλινικό περιβάλλον. 

Η φωνή των ασθενών: "Τι θα ήθελα να ξέρω νωρίτερα"

Οι δύο ασθενείς που από διαφορετική αφετηρία κατέληξαν στην ίδια διάγνωση, παρουσίασαν αξιοσημείωτες διαφορές και ως προς την αντιμετώπιση της νόσου. Ο ειδικευόμενος στη Γ' Ορθοπαιδική Κλινική του ΑΠΘ, Γεώργιος Παπαροϊδάμης, προσέγγισε και αποκωδικοποίησε την οπτική τους. 

Ο πρώτος ασθενής, ο οποίος είχε μόνο οίδημα στη γάμπα χωρίς πόνο, επικοινώνησε άμεσα με τον οικογενειακό καρδιολόγο, του περιέγραψε την εικόνα και με οδηγία του έσπευσε στο εφημερεύον νοσοκομείο. Ο δεύτερος, παρόλο που είχε έντονη συμπτωματολογία και πόνο, περίμενε τέσσερις μέρες μέχρι να αναζητήσει βοήθεια. "Αυτό είναι επίσης πολύ ανθρώπινο. Πολλοί ασθενείς περιμένουν, ελπίζουν ότι θα περάσει, προσπαθούν να το αποδώσουν σε κάτι απλούστερο", παρατήρησε ο γιατρός, προσθέτοντας πως η τεχνολογία δεν λύνει αυτό το πρόβλημα από μόνη της, αλλά μπορεί να το υποστηρίξει όταν συνδυάζεται με ενημέρωση, σαφή κριτήρια κινδύνου και εύκολη πρόσβαση σε αξιολόγηση.

Και οι δύο ασθενείς είπαν πως γνώριζαν για τη θρόμβωση μόνο σε γενικό, εγκυκλοπαιδικό επίπεδο. Ο πρώτος περιγράφει μια σχετική αγωνία μέχρι τη διάγνωση, ο δεύτερος περισσότερο ενδιαφέρον και περιέργεια παρά φόβο. 

Με το υπερηχογράφημα η αβεβαιότητα μετατράπηκε σε πληροφορία. Η διάγνωση και η πορεία προς τη θεραπεία, προσεγγίστηκαν επίσης διαφορετικά, τόσο σε ψυχολογικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο. 

Όταν ρωτήθηκαν τι θα ήθελαν να γνωρίζουν νωρίτερα, ο δεύτερος αναγνώρισε πως αν ήξερε τους κινδύνους από τα συμπτώματά του δεν θα περίμενε πριν ζητήσει βοήθεια. Ο πρώτος, που έσπευσε αμέσως στο νοσοκομείο επεσήμανε πως το έκανε παρόλο που δεν είχε συμπτώματα. Ο ίδιος χαρακτήρισε χρήσιμο το εργαλείο που επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευση ακόμη και των ασυμπτωματικών, εκφράζοντας ωστόσο τον προβληματισμό του για το πώς μπορεί να προβλέψει κάποιος τα άτομα υψηλού κινδύνου ώστε να του το δώσει προληπτικά. 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για τον Πανελλήνιο Σύλλογο Ψυχολόγων
"Ενημερώσου νωρίς, δράσε έγκαιρα" - Εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη για το Alzheimer
ΕΚΠΑ: Τι αλλάζει στη θεραπεία μεταστατικού καρκίνου του μαστού