Ένα παιδί διατρέχει κίνδυνο για τη ζωή του και χρειάζεται άμεσα Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) στα Επείγοντα του νοσοκομείου. Οι γονείς αγωνιούν και θέλουν να είναι παρόντες στην πιο δύσκολη μάχη του, την ώρα που οι επαγγελματίες υγείας δίνουν τον δικό τους αγώνα με τον χρόνο και καλούνται να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις μέσα σε δευτερόλεπτα. Θα επιτραπεί στους γονείς να βρίσκονται μέσα στο δωμάτιο αναζωογόνησης ή θα περιμένουν έξω από μια κλειστή πόρτα;

"Το ερώτημα δεν είναι απλό για να το απαντήσουμε με ένα ναι ή με ένα όχι", σύμφωνα με την αναισθησιολόγο – εντατικολόγο, Συντονίστρια Διευθύντρια της ΜΕΘ Παίδων στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Μαρία Σδούγκα (φωτογραφία). Σε διάλεξή της στη διάρκεια της 14ης Επιστημονικής Ημερίδας Επείγουσας και Εντατικής Θεραπείας Παίδων "Προκλήσεις & Καινοτομίες στην Επείγουσα Παιδιατρική Φροντίδα", που διοργάνωσε η Μονάδα, αναφέρθηκε στη σύγχρονη προσέγγιση που μετατρέπει τον αποκλεισμό σε δικαίωμα παρουσίας του γονέα, υπό συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις. Η ίδια ανέλυσε τα πλεονεκτήματα και τους κινδύνους αυτού του οικογενειοκεντρικού μοντέλου, παρέπεμψε στη διεθνή βιβλιογραφία, ενώ εξήγησε τους κυριότερους λόγους για τους οποίους δεν είναι ακόμη μια καθιερωμένη πρακτική στην ελληνική πραγματικότητα.

Πλεονεκτήματα και κίνδυνοι

Το πραγματικό ερώτημα, σύμφωνα με την κ. Σδούγκα, δεν είναι αν θα επιτραπεί ή όχι η παρουσία γονέων, αλλά αν μπορούμε να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε η παρουσία τους να είναι ασφαλής, υποστηρικτική και να μην παρεμποδίζει την αναζωογόνηση.

Όπως εξήγησε, το παιδί δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ανεξάρτητος ασθενής, καθώς η οικογένεια είναι αναπόσπαστο μέρος της φροντίδας του. "Οι γονείς καλύτερα από όλους γνωρίζουν πώς αντιδρά, τι το ηρεμεί, τι το φοβίζει. Η παρουσία της οικογένειας και των γονέων σε ένα παιδί που βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση προσφέρει πραγματικά συναισθηματική ασφάλεια, μόνον εφόσον το παιδί έχει κάποιο επίπεδο συνείδησης", σημείωσε.

Πλεονεκτήματα της παρουσίας των γονέων είναι: 

  • η εγγύτητα, που τους δίνει τη δυνατότητα να το αγγίξουν και να το χαϊδέψουν,
  • η μείωση του άγχους για το άγνωστο,
  • λιγότερες ενοχές σε περίπτωση αποτυχίας της αναζωογόνησης, αίσθημα ότι δεν το είχαν εγκαταλείψει,
  • η δυνατότητα τελευταίας επαφής.

Την ίδια ώρα, η παρουσία οικείων προσώπων δίνει στο ίδιο το παιδί ασφάλεια και σύνδεση, εφόσον διατηρεί ένα επίπεδο συνείδησης, ενώ και για την ομάδα των επαγγελματιών υγείας, βελτιώνεται ο επαγγελματισμός και η επικοινωνία μεταξύ των μελών της. 

Στον αντίποδα, στα μειονεκτήματα περιλαμβάνονται:

  • Η ψυχολογική επιβάρυνση της ομάδας, που αισθάνεται πως βρίσκεται συνεχώς «υπό κρίση» και δυσκολεύεται να λάβει σκληρές αποφάσεις, όπως η καθυστέρηση ή η διακοπή της ΚΑΡΠΑ.
  • Ο κίνδυνος μετατραυματικού στρες για τους γονείς, που βρίσκονται αντιμέτωποι με σκληρές εικόνες και μπορεί να παρερμηνεύσουν ως κακοποιητικές κάποιες προβλεπόμενες ενέργειες.
  • Η διατάραξη της δυναμικής της ομάδας. Οι γονείς αθέλητα μπορεί να παρέμβουν στο παιδί ή στον εξοπλισμό, να εμποδίσουν την πρόσβαση ή και να αποδιοργανώσουν την ομάδα με κάποια λιποθυμία. 

Παράλληλα, προκύπτουν νομικοί και δεοντολογικοί κίνδυνοι, όπως η παραβίαση του απορρήτου και της ιδιωτικότητας σε χώρους με άλλους ασθενείς όπως στα ΤΕΠ με παραβάν. 

Ο καθοδηγητής

Το μεγαλύτερο μειονέκτημα, σύμφωνα με την κ. Σδούγκα, είναι η έλλειψη προσωπικού υποστήριξης της οικογένειας. Η οργανωμένη παρουσία γονέων στη διαδικασία προϋποθέτει να υπάρχει στον χώρο ένας επαγγελματίας υγείας (συνήθως εκπαιδευμένος νοσηλευτής ή γιατρός), ο οποίος δεν θα συμμετέχει στην ΚΑΡΠΑ, αλλά θα έχει ρόλο καθοδηγητή της οικογένειας. Ο ίδιος θα αξιολογεί αν οι γονείς είναι σε θέση να παρακολουθήσουν τη διαδικασία, θα φροντίζει να βρίσκονται σε κατάλληλο σημείο, θα τους ενημερώνει και θα είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην οικογένεια και στην ομάδα αναζωογόνησης, συνεχίζοντας την υποστήριξη και μετά το τέλος της ανάνηψης.

Στη διάρκεια της ΚΑΡΠΑ, ο καθοδηγητής απευθύνει στους γονείς φράσεις όπως "η ομάδα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να βοηθήσει το παιδί σας" και αποφεύγει φράσεις όπως "όλα θα πάνε καλά", γιατί δεν γνωρίζει το αποτέλεσμα. Σε περίπτωση αποτυχίας της ΚΑΡΠΑ, οφείλει να δώσει στον γονέα τον χρόνο που χρειάζεται για να αποχαιρετίσει το παιδί με τον τρόπο που επιθυμεί. 

Εκτός από την οικογένεια, υποστήριξη χρειάζονται και οι επαγγελματίες, που δεν είναι άτρωτοι, όπως παρατήρησε η εντατικολόγος, ενώ ακολουθεί μια ανασκόπηση σε κατάλληλο χρόνο, με συζήτηση και προβληματισμό. 

Πότε αποκλείονται οι γονείς

Η παρουσία γονέων δεν συνιστάται ή διακόπτεται, όταν 

  • έχουν βίαιη ή επιθετική συμπεριφορά,
  • παρεμβαίνουν στο κλινικό έργο,
  • όταν δεν υπάρχει προσωπικό υποστήριξης,
  • όταν βρίσκονται σε υπερβολικό συναισθηματικό κλονισμό,
  • όταν ο χώρος είναι περιορισμένος και τίθεται θέμα ασφάλειας ή απορρήτου,
  • κι όταν υπάρχει υποψία κακοποίησης του παιδιού από τον γονέα. 

Σε μια τέτοια συνθήκη, ο γονέας απομακρύνεται με τη διαβεβαίωση πως το προσωπικό θα τον ενημερώνει συνεχώς.

Βιβλιογραφία, οδηγίες και ελληνική πραγματικότητα

Σύμφωνα με τις νεότερες οδηγίες (2025) της Καρδιολογικής και της Παιδιατρικής Εταιρείας των ΗΠΑ, περίπου το 85% των γονέων εξέφρασαν την επιθυμία να είναι παρόντες στην αναζωογόνηση του παιδιού τους. Αυτή ενισχύει το αίσθημα συμμετοχής και τη μείωση της αδυναμίας, ενώ σε περίπτωση θανάτου έχει συσχετιστεί με λιγότερο άγχος και κατάθλιψη, καθώς και πιο προσαρμοστικές συμπεριφορές πένθους. Για την ομάδα αναζωογόνησης η διαδικασία περιγράφεται ως ψυχολογικά δύσκολη, που όμως δεν φαίνεται να επιβαρύνει την ποιότητα της ΚΑΡΠΑ.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Αναζωογόνησης, πρότεινε το 2021, όπου είναι εφικτό, να λαμβάνεται υπόψη τόσο η επιθυμία των γονέων όσο και η άποψη της ομάδας.  

Όπως ανέφερε η κ. Σδούγκα, παρά το γεγονός ότι η σύγχρονη βιβλιογραφία υποστηρίζει την δυνατότητα επιλογής, υπό όρους, η διαθέσιμη επιστημονική τεκμηρίωση παραμένει περιορισμένη. Πρόσφατες μελέτες, που έλαβαν μεταξύ άλλων και ελληνικά δεδομένα, κάνουν λόγο για ένα πεδίο που παραμένει ανεπαρκώς διερευνημένο, ενώ εντοπίζουν κενά σε εκπαίδευση, πρωτόκολλα και θεσμική υποστήριξη. 

Οι παραπάνω παράγοντες, σε συνδυασμό με την έλλειψη προσωπικού, είναι οι κυριότεροι λόγοι για τους οποίους η Ελλάδα δεν προσφέρεται ακόμη για καθιέρωση του συγκεκριμένου μοντέλου. 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
ΕΛΣΤΑΤ: Μικρή αύξηση γεννήσεων το εξάμηνο του 2026 - Αρνητική εικόνα το δεύτερο τρίμηνο [πίνακας]
Η Ε.Σ.Α.Ε. στην παρουσίαση του Πρότυπου Απτικού Χάρτη για Άτομα με Οπτική Αναπηρία στο Σύνταγμα
Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία: Επικίνδυνες ‘’θεραπείες’’ και ψευδοδιαγνώσεις στα μάτια