Ανθρώπινα και ζωικά λείψανα αλλάζουν χέρια σε ολόκληρο τον κόσμο. Όσα διαφημίζονται στο διαδίκτυο ως συλλεκτικά αντικείμενα προκαλούν ανησυχία στους επιστήμονες, οι οποίοι προειδοποιούν για τους κινδύνους που εγκυμονεί η επαφή με αυτό το βιολογικό υλικό.

Στο διαδίκτυο μπορεί κανείς να αγοράσει, να πουλήσει ή να δημοπρατήσει σχεδόν τα πάντα — ακόμη και διατηρημένα ανθρώπινα και ζωικά λείψανα. Η μουμιοποίηση γοητεύει εδώ και αιώνες τόσο το ευρύ κοινό όσο και την επιστημονική κοινότητα, καθώς τα σχετικά ευρήματα προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για αρχαίους πολιτισμούς, την ιστορία της ιατρικής, τις ασθένειες και τις πρακτικές ταφής.

Ωστόσο, οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Το διαδικτυακό εμπόριο μουμιοποιημένων λειψάνων εγείρει όχι μόνο ηθικά και νομικά ζητήματα, αλλά και σοβαρά ερωτήματα για τη δημόσια υγεία.

Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν ερευνητές που ανέλυσαν συνολικά 128 αγγελίες σε πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου, ηλεκτρονικά καταστήματα, ιστοτόπους δημοπρασιών και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τα ευρήματά τους δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό "International Journal of Cultural Property", σε μελέτη με τίτλο "Η κατάρα της πραγματικής μούμιας: Κίνδυνοι για την υγεία που συνδέονται με την πώληση και το εμπόριο μουμιοποιημένων λειψάνων".

Τοξικές ουσίες και μικροοργανισμοί

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι φωτογραφίες πολλών από τα αντικείμενα που προσφέρονταν προς πώληση εμφάνιζαν ενδείξεις βιολογικής αποσύνθεσης. Παράλληλα, στις περισσότερες περιπτώσεις απουσίαζαν οδηγίες για τον ασφαλή χειρισμό και τη σωστή αποθήκευσή τους.

Τα μουμιοποιημένα λείψανα ενδέχεται να περιέχουν υπολείμματα τοξικών ουσιών που χρησιμοποιούνταν κατά την ταρίχευση, μεταξύ των οποίων βαρέα μέταλλα όπως το αρσενικό, ο υδράργυρος και ο μόλυβδος. Μπορεί επίσης να περιέχουν οργανικές ενώσεις με αντιμικροβιακές ιδιότητες ή ουσίες που χρησιμοποιούνταν ως χρωστικές.

Επιπλέον, μικροοργανισμοί, όπως βακτήρια, μύκητες και ζύμες, είναι δυνατόν να παραμείνουν σε λανθάνουσα κατάσταση στους ιστούς για αιώνες. Εάν οι συνθήκες αποθήκευσης δεν είναι κατάλληλες, ορισμένοι από αυτούς μπορεί να επανενεργοποιηθούν, να αποικίσουν εκ νέου τους ιστούς και να πολλαπλασιαστούν.

Έτσι, όποιος αγγίζει ή εκθέτει τέτοια αντικείμενα χωρίς τον κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό ενδέχεται να εκτεθεί σε χημικούς και βιολογικούς παράγοντες κινδύνου. Την προειδοποίηση διατυπώνει η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τη δρα Κίρστι Σκουάιρς, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Στάφορντσάιρ, με αντικείμενο που περιλαμβάνει την υγεία, την εκπαίδευση, την αστυνόμευση και τις φυσικές επιστήμες.

Από λοιμώξεις έως βλάβες οργάνων

Οι πιθανές επιπτώσεις στην υγεία από την επαφή με τέτοια λείψανα ποικίλλουν. Σύμφωνα με τη μελέτη, περιλαμβάνουν ερεθισμούς και φλεγμονές του αναπνευστικού συστήματος, λοιμώξεις, πυρετό και δερματικές αλλοιώσεις. Στις πιθανές συνέπειες συγκαταλέγονται επίσης ο καρκίνος, οι βλάβες οργάνων, οι νευρολογικές επιπτώσεις και οι διαταραχές της όρασης.

Οι ερευνητές αναφέρουν ακόμη γαστρεντερικά ενοχλήματα, καρδιαγγειακά προβλήματα, καθώς και βλάβες στο ήπαρ και στους νεφρούς.

Στα μουσεία, στα ερευνητικά ιδρύματα και στις ιατροδικαστικές υπηρεσίες, η χρήση μέσων ατομικής προστασίας αποτελεί καθιερωμένη πρακτική. Αντίθετα, οι διαδικτυακοί πωλητές και οι αγοραστές συχνά δεν γνωρίζουν τους κινδύνους που μπορεί να συνοδεύουν τον χειρισμό τέτοιων αντικειμένων.

Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, η προσοχή των εμπόρων στρέφεται συνήθως στη σπανιότητα και τη μοναδικότητα του εκάστοτε ευρήματος, ενώ οι προειδοποιήσεις για την ασφάλεια παραμένουν στο περιθώριο. Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένα ηλεκτρονικά καταστήματα δεν συμμορφώνονται με τους κανονισμούς που διέπουν τη συσκευασία, την αποστολή, τον εκτελωνισμό και τη μεταφορά ανθρώπινων λειψάνων.

Ζητούμενο η αυστηρότερη εποπτεία

Ο ανεξέλεγκτος εμπορικός κύκλος τέτοιων υλικών θέτει σε κίνδυνο τόσο τους ζωντανούς όσο και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στους αγοραστές και τους πωλητές, αλλά ενδέχεται να αφορούν και άλλα άτομα που έρχονται σε επαφή με τις αποστολές, ιδίως όσους έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η ανεπαρκής ενημέρωση και η έλλειψη ελέγχων δημιουργούν ένα επικίνδυνο κενό προστασίας. Ζητούν, επομένως, αυστηρότερη εποπτεία του εμπορίου, σαφέστερους κανόνες για τη μεταφορά και την αποστολή των λειψάνων, καθώς και καλύτερη ενημέρωση των εμπόρων και των αγοραστών.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η προστασία της δημόσιας υγείας, αλλά και ο σεβασμός προς τα ανθρώπινα κατάλοιπα και η διαφύλαξη των αρχαιολογικών τεκμηρίων που αποτελούν μέρος της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Περισσότερα ελληνικά νοικοκυριά δηλώνουν ανεπάρκεια τροφής - Σύγκριση με την Ευρώπη [πίνακες]
Η ιππασία μειώνει την υπερκινητικότητα στα παιδιά με αυτισμό [μελέτη]
Πωλήθηκε στη Recipe του Prem Watsa ο κλάδος εστίασης της Vivartia