Η εμπιστοσύνη των πολιτών στην επιστήμη έχει μειωθεί παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια και βρίσκεται πλέον σε χαμηλότερα επίπεδα από ό,τι πριν από την πανδημία CοViD 19, σύμφωνα με μεγάλη διεθνή έρευνα. Η εμπιστοσύνη στην επιστήμη φαίνεται, μάλιστα, να συνδέεται και με το επίπεδο εμπιστοσύνης των πολιτών στο σύστημα υγείας.

Τα στοιχεία προέρχονται από την έκθεση Wellcome Global Monitor 2026, η οποία παρουσιάστηκε πριν από λίγες ημέρες στο Βερολίνο, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Συνόδου Κορυφής για την Υγεία (World Health Summit). Στην έρευνα συμμετείχαν περισσότεροι από 140.000 άνθρωποι σε 140 χώρες. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί τρεις κύκλοι της έρευνας, το 2018, το 2020 και το 2025.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, το ποσοστό των ερωτηθέντων που δηλώνουν ότι έχουν τουλάχιστον έναν βαθμό εμπιστοσύνης στην επιστήμη μειώθηκε από 77% σε 72% κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Στην αρχή της πανδημίας, το 2020, είχε καταγραφεί το υψηλότερο ποσοστό, το οποίο έφτανε το 80%.

Η εξέλιξη δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες και τις κοινωνικές ομάδες. Οι μεγαλύτερες απώλειες εμπιστοσύνης καταγράφηκαν μεταξύ των ανθρώπων που δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Αντίθετα, υψηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης στην επιστήμη εμφανίζουν όσοι δηλώνουν ότι εμπιστεύονται σε μεγάλο βαθμό, μεταξύ άλλων, τα νοσοκομεία της χώρας τους. Ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει και το κατά πόσο οι πολίτες αντιλαμβάνονται ότι η επιστήμη προσφέρει ουσιαστικά οφέλη στην καθημερινή τους ζωή.

Η Γερμανία συγκαταλέγεται στις χώρες όπου η εμπιστοσύνη στην επιστήμη παραμένει σχετικά υψηλή, με τουλάχιστον τους μισούς ερωτηθέντες να δηλώνουν ότι την εμπιστεύονται. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αντίθετα, σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, όπως στη Σομαλία και το Πακιστάν, λιγότεροι από ένας στους δέκα ερωτηθέντες δηλώνουν εμπιστοσύνη στην επιστήμη.

Τα αποτελέσματα της έρευνας συζητήθηκαν στην Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής για την Υγεία, με επίκεντρο την επικοινωνία της επιστήμης κατά την πανδημία SARS-CoV-2, αλλά και τις επιπτώσεις της στην πρόθεση των πολιτών να εμβολιαστούν.

Ένα από τα βασικά μηνύματα των ειδικών ήταν ότι οι απόψεις και οι ανησυχίες των πολιτών δεν πρέπει να απορρίπτονται αφ’ υψηλού. Αντίθετα, είναι αναγκαίο να διερευνώνται οι αιτίες της αβεβαιότητας και της δυσπιστίας. Οι συμμετέχοντες στις συζητήσεις υπογράμμισαν επίσης τη σημασία της ειλικρίνειας σχετικά με λανθασμένες εκτιμήσεις, καθώς και της διατύπωσης υποσχέσεων που μπορούν πράγματι να τηρηθούν.

Ο Τζον-Άρνε Ρέτινγκεν (John-Arne Røttingen) από το Wellcome Trust επισήμανε ότι η επικοινωνία γύρω από τις βεβαιότητες και τις αβεβαιότητες σε ζητήματα δημόσιας υγείας απαιτεί ισορροπία. Η υπερβολική βεβαιότητα είναι λανθασμένη, αλλά εξίσου προβληματική είναι και η υπερβολική έμφαση στην αβεβαιότητα.

Από την πλευρά του, ο ιολόγος Κρίστιαν Ντρόστεν (Christian Drosten) από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Charité του Βερολίνου άσκησε κριτική στην αντίληψη που, όπως ανέφερε, έχει καλλιεργηθεί από την πολιτική και τα μέσα ενημέρωσης, σύμφωνα με την οποία η επιστήμη χαρακτηρίζεται εκ φύσεως από αβεβαιότητα και οι επιστημονικές εκτιμήσεις μπορούν να αλλάζουν ριζικά από τη μία ημέρα στην άλλη.

Όπως τόνισε, ιδίως στην ιατρική και στις βιοεπιστήμες, η εικόνα αυτή δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η επιστημονική γνώση εξελίσσεται και τα όριά της μετατοπίζονται, αλλά συνήθως η εξέλιξη αυτή δεν οδηγεί σε συμπεράσματα που βρίσκονται στην εντελώς αντίθετη κατεύθυνση από τις προηγούμενες εκτιμήσεις.

Ο Ντρόστεν υποστήριξε ακόμη ότι, σε ένα πολιτικό και μιντιακό περιβάλλον όπου συχνά κυριαρχούν οι μετα-αλήθειες και η συναισθηματική φόρτιση, η επιστημονική επικοινωνία ενδέχεται να χρειάζεται μεγαλύτερη έμφαση στα πρόσωπα που εκπροσωπούν την επιστημονική κοινότητα.

Όπως ανέφερε, δεν αρκεί πλέον η απλή παράθεση των δεδομένων και των επιστημονικών γεγονότων. Οι επικεφαλής των επιστημονικών οργανισμών θα πρέπει, κατά την άποψή του, να αναλαμβάνουν πιο ενεργό δημόσιο ρόλο, λειτουργώντας ως αντίβαρο στον πολιτικό και μιντιακό διάλογο.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
''Από Καρδιάς''- Στο Περιστέρι η πρώτη ανοιχτή δράση πρόληψης για την καρδιαγγειακή υγεία
Νέο φάρμακο κατά του έρπητα στις ΗΠΑ - Δρα και σε ανθεκτικούς ιούς
Νέα μέθοδος στην διαθλαστική χειρουργική σε ασθενείς με ανενεργή ατοπική δερματίτιδα