Η αντιμετώπιση του πόνου σε ασθενείς που λαμβάνουν λίθιο απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, ειδικά όταν πρόκειται για ηλικιωμένους ασθενείς με φλεγμονώδη αρθροπάθεια. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) αποτελούν συχνά θεραπεία πρώτης επιλογής για την ανακούφιση του φλεγμονώδους αρθρικού πόνου, καθώς μειώνουν τόσο τον πόνο όσο και τη φλεγμονή.

Ωστόσο, η συγχορήγησή τους με λίθιο μπορεί να προκαλέσει σημαντικές αλληλεπιδράσεις. Το λίθιο αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς σε αναλλοίωτη μορφή και έχει στενό θεραπευτικό εύρος, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και σχετικά μικρές μεταβολές στη συγκέντρωσή του στο αίμα μπορεί να οδηγήσουν σε τοξικότητα.

Τα ΜΣΑΦ μειώνουν την παραγωγή νεφρικών προσταγλανδινών, επηρεάζοντας τη νεφρική αιμάτωση και μειώνοντας την απέκκριση του λιθίου, με αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων του στο αίμα και τον κίνδυνο δηλητηρίασης.

Η αλληλεπίδραση αυτή αφορά τόσο τα κλασικά ΜΣΑΦ, όπως η ιβουπροφαίνη, η δικλοφενάκη, η ναπροξένη και η ινδομεθακίνη, όσο και τους εκλεκτικούς αναστολείς COX-2, όπως η σελεκοξίμπη και η ετορικοξίμπη, οι οποίοι δεν αποτελούν ασφαλή εναλλακτική λύση.

Η παρακεταμόλη μπορεί να εξεταστεί ως εναλλακτική επιλογή, καθώς δεν παρουσιάζει την ίδια καθιερωμένη αλληλεπίδραση με το λίθιο, αν και η αποτελεσματικότητά της στον φλεγμονώδη αρθρικό πόνο είναι συχνά περιορισμένη.

Η ασπιρίνη και η σουλινδάκη έχουν συσχετιστεί σε ορισμένες μελέτες με μικρότερη επίδραση στα επίπεδα λιθίου, αλλά τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν να θεωρηθούν ανεπιφύλακτα ασφαλείς.

Η μεταμιζόλη δεν αποτελεί καθιερωμένη, γενικά ασφαλή επιλογή για τη συγκεκριμένη περίπτωση και απαιτεί εξατομικευμένη αξιολόγηση. Για εντοπισμένο πόνο, τα τοπικά ΜΣΑΦ, όπως η γέλη δικλοφενάκης, ενδέχεται να αποτελούν εναλλακτική λύση, επειδή η συστηματική απορρόφησή τους είναι μικρότερη σε σύγκριση με τα από του στόματος σκευάσματα, χωρίς όμως να μηδενίζεται ο κίνδυνος.

Σε περίπτωση που κριθεί απολύτως απαραίτητη η χορήγηση συστηματικού ΜΣΑΦ, απαιτείται προηγούμενη ιατρική αξιολόγηση και στενή παρακολούθηση. Πριν από την έναρξη της θεραπείας πρέπει να ελέγχονται τα επίπεδα λιθίου στο αίμα, η νεφρική λειτουργία μέσω της κρεατινίνης και του εκτιμώμενου ρυθμού σπειραματικής διήθησης (eGFR), καθώς και η υπόλοιπη φαρμακευτική αγωγή.

Μετά την έναρξη του ΜΣΑΦ, ο έλεγχος των επιπέδων λιθίου και της νεφρικής λειτουργίας πρέπει να επαναλαμβάνεται έγκαιρα, συχνά μέσα σε περίπου 4–5 ημέρες, ανάλογα με την κλινική κατάσταση, ενώ μπορεί να απαιτηθούν πρόσθετοι έλεγχοι και προσαρμογή της δόσης του λιθίου από τον θεράποντα ιατρό.

Νέα μέτρηση μπορεί να χρειαστεί και μετά τη διακοπή του ΜΣΑΦ, καθώς τα επίπεδα λιθίου ενδέχεται να μεταβληθούν ξανά. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε καταστάσεις αφυδάτωσης, λοιμώξεων, διάρροιας ή εμέτων, καθώς και σε συγχορήγηση διουρητικών, αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ΜΕΑ) ή ανταγωνιστών των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης (σαρτανών), επειδή οι παράγοντες αυτοί μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο τοξικότητας από το λίθιο.

Ενδείξεις πιθανής δηλητηρίασης περιλαμβάνουν έντονο ή επιδεινούμενο τρόμο, αστάθεια στη βάδιση, δυσκολία στην ομιλία, σύγχυση, εμέτους και διάρροια, συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Σε ασθενείς με έντονο φλεγμονώδη αρθρικό πόνο, μπορεί επίσης να εξεταστεί η αναπροσαρμογή της ειδικής αντιρευματικής αγωγής με τροποποιητικά της νόσου φάρμακα (DMARDs) ή, όταν ενδείκνυται, η τοπική χορήγηση γλυκοκορτικοειδών.

Συμπερασματικά, κανένα ΜΣΑΦ ή εκλεκτικός αναστολέας COX-2 δεν μπορεί να θεωρηθεί ανεπιφύλακτα ασφαλής σε ασθενείς που λαμβάνουν λίθιο.

Η επιλογή αναλγητικού πρέπει να εξατομικεύεται με βάση τη νεφρική λειτουργία, την ένταση του πόνου, τις συνοδές παθήσεις και την υπόλοιπη φαρμακευτική αγωγή, ενώ κάθε αναγκαία συγχορήγηση ΜΣΑΦ απαιτεί ιατρική επίβλεψη και κατάλληλη παρακολούθηση των επιπέδων λιθίου.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Εκδήλωση για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού στο Γ.Ν. Παπαγεωργίου
Δωρεάν ιατρικές εξετάσεις στη Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων στο Παλαιοχώρι Μάνδρας
Η Roche θα αανακοινώσει δεδομένα μελετών για καρκίνο πνεύμονα και μαστού στο ESMO 2026