Ένα νέο ερευνητικό ερώτημα βρίσκεται στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης γύρω από τους αγωνιστές GLP-1, που έχουν αναδειχτεί σε ισχυρά όπλα στη μάχη για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας: Μπορούν αυτές οι θεραπείες να επηρεάσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ή υποτροπής καρκίνου του μαστού, καθώς και την έκβαση της νόσου; Τα πρόσφατα ευρήματα μελετών δείχνουν θετική επίδραση, ωστόσο η επιστημονική έρευνα δεν έχει δώσει ακόμη όλες τις απαντήσεις. 

«Η συζήτηση πλέον δεν αφορά μόνο τα κιλά. Αφορά την ανάδυση ενός νέου επιστημονικού πεδίου: της μεταβολικής ογκολογίας», σημειώνει ο Ανδρέας Ευάγγελος Μακραντωνάκης (φωτογραφία), παθολόγος - ογκολόγος στο Διεθνές Ογκολογικό Κέντρο του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης και διδάκτωρ Ογκολογίας στο ΕΚΠΑ. 

Ο ίδιος μιλά στο iatronet.gr για τους μηχανισμούς μεταβολικής παρέμβασης των GLP-1 παραγόντων και την πιθανή αντικαρκινική τους δράση. Παραθέτει τα κυριότερα ευρήματα μελετών και περιγράφει τα ερωτήματα που θα κληθεί να απαντήσει η συνεχιζόμενη επιστημονική έρευνα. Ο ίδιος ανέπτυξε το επίκαιρο θέμα στη διάρκεια του 9ου Συνεδρίου Χειρουργικής Ογκολογίας Μαστού, στη Θεσσαλονίκη.

Παχυσαρκία και καρκίνος μαστού

Η παχυσαρκία δεν είναι μόνο περισσότερο βάρος, αλλά μια μεταβολική, ορμονική και φλεγμονώδης κατάσταση που επηρεάζει το σώμα. "Το λίπος δεν είναι αδρανές. Είναι ένας ενεργός ενδοκρινής ιστός που παράγει ορμόνες και ουσίες που επηρεάζουν όλο μας το σώμα: οιστρογόνα, λεπτίνη, αδιποκίνη κτλ", σημειώνει ο κ. Μακραντωνάκης και προσθέτει: "Το λίπος ανάβει μια μικρή φωτιά μέσα στο σώμα, όχι αρκετή για να αρρωστήσει κάποιον άμεσα, αλλά αρκετή για να ευνοήσει την καρκινογένεση".

Σήμερα η παχυσαρκία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας και αναγνωρίζεται ως ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη πολλών κακοηθειών, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του μαστού. Όπως αναφέρει ο παθολόγος - ογκολόγος, η χρόνια φλεγμονή, η υπερέκκριση ινσουλίνης και η αυξημένη περιφερική παραγωγή οιστρογόνων δημιουργούν ένα μεταβολικό ανοσοκατεσταλμένο μικροπεριβάλλον που ευνοεί την καρκινογένεση και πιθανώς την υποτροπή της νόσου. 

Δεκατρείς τύποι καρκίνου συνδέονται με την παχυσαρκία σύμφωνα με το CDC. Επιδημιολογικά δεδομένα καταγραφής δείχνουν αύξηση επίπτωσης του καρκίνου του μαστού κατά 20% - 40% σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. ενώ μεγάλες επιστημονικές μελέτες έχουν καταδείξει σαφή συσχέτιση μεταξύ δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) και κινδύνου εμφάνισης νεοπλασίας. Γυναίκες με ΔΜΣ πάνω από 30 έχουν ως και 50% υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας από καρκίνο μαστού.

Στον αντίποδα, ακόμη και η μέτρια απώλεια βάρους της τάξης του 5% ως 10% μπορεί να βελτιώσει σημαντικά μεταβολικούς και φλεγμωνώδεις δείκτες που σχετίζονται με χρόνια νοσήματα και ορισμένες μορφές καρκίνου. Η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών, όπως ισορροπημένη διατροφή, τακτική σωματική δραστηριότητα και επαρκής ύπνος συμβάλει σε αυτό τον στόχο. Όταν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν επαρκούν, οι νεότεροι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 αποτελούν ένα σημαντικό θεραπευτικό εργαλείο, καθώς συμβάλλουν σε ουσιαστική και διατηρήσιμη απώλεια βάρους υπό ιατρική παρακολούθηση.

GLP-1 και καρκίνος μαστού

Όπως επισημαίνει ο κ. Μακραντωνάκης, τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν ότι οι GLP-1 αγωνιστές δεν αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, ούτε συνδέονται με αυξημένα ποσοστά υποτροπής ή θνησιμότητας. Αντίθετα, μεγάλες αναλύσεις πραγματικών δεδομένων καταγράφουν μειωμένη επίπτωση, χαμηλότερα ποσοστά υποτροπής και εντυπωσιακές βελτιώσεις στην επιβίωση. "Αν και τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να επιβεβαιωθεί εάν το όφελος οφείλεται αποκλειστικά στην απώλεια βάρους ή και σε άμεσες βιολογικές επιδράσεις των φαρμάκων", διευκρινίζει ο ίδιος.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με μελέτες που παρουσιάστηκαν στο φετινό συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO 2026): 

  • οι GLP-1 αγωνιστές συνδέονται με εντυπωσιακή μείωση θνησιμότητας και υποτροπής σε γυναίκες με καρκίνο μαστού που έχουν παχυσαρκία ή διαβήτη τύπου 2. Το όφελος είναι μεγαλύτερο σε γυναίκες με διαβήτη (μείωση θνησιμότητας κατά 91% και μείωση υποτροπής κατά 67% στη δεκαετία), ενώ σε γυναίκες χωρίς διαβήτη υπήρχε σαφές όφελος, αλλά σε μικρότερα ποσοστά (65% και 56% αντίστοιχα). "Τα ευρήματα ενισχύουν την υπόθεση ότι η τροποποίηση του μεταβολικού περιβάλλοντος μπορεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ογκολογικής έκβασης", σημειώνει ο παθολόγος - ογκολόγος. 
  • Οι αγωνιστές GLP-1 συνδέθηκαν με μείωση κινδύνου εμφάνισης καρκίνου κατά 35%. Μεγαλύτερο όφελος (ανεξάρτητο από σακχαρώδη διαβήτη και ηλικία), παρατηρήθηκε σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, γυναίκες με μεταβολικό σύνδρομο και γυναίκες με ΔΜΣ πάνω από 30. 

Όσον αφορά τις γυναίκες που λαμβάνουν ορμονοθεραπεία μετά από καρκίνο μαστού, η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής φροντίδας τους. "Οι σύγχρονες θεραπείες με αγωνιστές GLP-1 φαίνεται να βοηθούν αποτελεσματικά στη μείωση του σωματικού βάρους και στη βελτίωση του μεταβολικού προφίλ, ενώ οι επιστήμονες εξετάζουν εάν τα οφέλη αυτά μπορούν να μεταφραστούν και σε καλύτερα ογκολογικά αποτελέσματα", αναφέρει ο κ. Μακραντωνάκης.

Πώς λειτουργούν

Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 μιμούνται τη δράση της φυσικής ινκρετινικής ορμόνης GLP-1, η οποία εκκρίνεται μετά τη λήψη τροφής. Η δράση τους περιλαμβάνει διέγερση της έκκρισης ινσουλίνης, αναστολή της γλυκαγόνης, και την επιβράδυνση της γαστρικής κένωσης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη μείωση της όρεξης μέσω δράσης στο κεντρικό νευρικό σύστημα, συντονίζοντας όλα τα όργανα που είναι υπεύθυνα για τον μεταβολισμό της τροφής, οδηγώντας σε σημαντική και διατηρήσιμη απώλεια βάρους, βελτίωση της μεταβολικής εικόνας και μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου. 

"Οι ίδιες αυτές επιδράσεις επηρεάζουν βασικούς βιολογικούς μηχανισμούς που εμπλέκονται στην καρκινογένεση", παρατηρεί ο παθολόγος - ογκολόγος. 

Εξηγώντας τις πιθανές αντικαρκινικές δράσεις των GLP-1, αναφέρει πως φαίνεται να σχετίζονται κυρίως με τη μείωση του λιπώδους ιστού, των επιπέδων ινσουλίνης και IGF-1, των φλεγμονωδών κυτοκινών και τη βελτίωση της ινσουλινοαντίστασης. Επιπλέον, προ-κλινικά και πρώιμα κλινικά δεδομένα υποδεικνύουν πιθανές άμεσες αντιφλεγμονώδεις και αντιπολλαπλασιαστικές επιδράσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Τι περιμένουμε από το μέλλον

Αν και οι τελικές απαντήσεις δεν έχουν ακόμη δοθεί, η σύγχρονη έρευνα υποστηρίζει όλο και περισσότερο ότι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ενδέχεται να αποτελέσει βασικό πυλώνα της ογκολογικής πρόληψης και παρακολούθησης τα επόμενα χρόνια.

"Το μέλλον της πρόληψης ίσως δεν βρίσκεται μόνο στην καταπολέμηση του όγκου, αλλά και στη διόρθωση του μεταβολικού περιβάλλοντος που τον ευνοεί", καταλήγει ο κ. Μακραντωνάκης.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
JOIST: Η καινοτομία στην Υγεία περνά στην πράξη
Τι αποκαλύπτει έρευνα για την αύξηση της οστικής πυκνότητας
Πρώτο κρούσμα 'Εμπολα στη Νιγηρία