Γράφει η Ιωάννα Αρσενοπούλου, ιατρός Γενικής Ιατρικής, με εξειδίκευση στη Διατροφική Ιατρική (Master of Science, University of Surrey)

Η πρόληψη της άνοιας ίσως αρχίζει πολύ νωρίτερα απ’ όσο πιστεύουμε. Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι τρεις ιδιαίτερα συχνοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου στη μέση ηλικία - η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης και το κάπνισμα - συνδέονται με σημαντικά λιγότερα χρόνια ζωής χωρίς άνοια.

Η νεότερη μελέτη δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Alzheimer’s & Dementia και βασίστηκε σε δεδομένα 12.409 ενηλίκων από τη μεγάλη αμερικανική μελέτη ARIC (Atherosclerosis Risk in Communities). Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν περίπου 56 έτη και περισσότεροι από τους μισούς είχαν τουλάχιστον έναν από τους τρεις παραπάνω παράγοντες κινδύνου.

Οι ερευνητές εξέτασαν τι συνέβαινε όσο αυξανόταν ο αριθμός των παραγόντων κινδύνου. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: ένα άτομο ηλικίας 55 ετών, χωρίς κανέναν από τους τρεις παράγοντες, υπολογίστηκε ότι θα μπορούσε να ζήσει κατά μέσο όρο περίπου 30 χρόνια χωρίς άνοια. Αντίθετα, όσοι είχαν και τους τρεις παράγοντες είχαν περίπου ακόμα 17,5 χρόνια
ζωής χωρίς άνοια.

Η διαφορά δηλαδή μεταξύ των δύο ομάδων, πλησιάζει τα 13 χρόνια καλύτερης νοητικής υγείας και ζωής χωρίς άνοια.

Η υγεία των αγγείων είναι και υγεία του εγκεφάλου

Το εύρημα ενισχύει κάτι που γίνεται ολοένα πιο σαφές στην επιστημονική κοινότητα: ό,τι βλάπτει τα αγγεία μπορεί μακροπρόθεσμα να βλάψει και τον εγκέφαλο.

Η υψηλή αρτηριακή πίεση επιβαρύνει τα μικρά αγγεία του εγκεφάλου. Ο διαβήτης συνδέεται με αγγειακή βλάβη και μεταβολικές διαταραχές, ενώ το κάπνισμα προκαλεί φλεγμονή, οξειδωτικό στρες και βλάβη του αγγειακού τοιχώματος.

Με την πάροδο δεκαετιών, αυτές οι επιδράσεις μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση αγγειακής άνοιας αλλά και να επιβαρύνουν συνολικά τη γνωστική λειτουργία.

Ένα ενδιαφέρον σημείο της μελέτης είναι ότι τα άτομα με περισσότερους παράγοντες κινδύνου δεν εμφάνιζαν απλώς άνοια νωρίτερα. Είχαν επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο να πεθάνουν πριν φτάσουν στις ηλικίες όπου η άνοια είναι συχνότερη.

Τι μπορούμε να κάνουμε για πρόληψη

Το αισιόδοξο στοιχείο είναι ότι και οι τρεις παράγοντες είναι τροποποιήσιμοι. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε την ηλικία ή τα γονίδιά μας, μπορούμε όμως να επηρεάσουμε σημαντικά την αγγειακή μας υγεία.

Η πρόληψη στη μέση ηλικία πρέπει επομένως να περιλαμβάνει:

  • Διακοπή του καπνίσματος. Είναι μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις τόσο για την καρδιαγγειακή όσο και για την εγκεφαλική υγεία.
  • Τακτικό έλεγχο της αρτηριακής πίεσης. Η υπέρταση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα και μπορεί να παραμένει αδιάγνωστη για χρόνια. Ρυθμίζεται με μείωση σωματικού βάρους, αλλαγή διατροφής και φαρμακευτική αγωγή.
  • Πρόληψη και σωστή ρύθμιση του διαβήτη, με έλεγχο γλυκόζης και HbA1c, όταν ενδείκνυται, και ρύθμιση με αλλαγή διατροφής και κατάλληλη θεραπεία.
  • Σωματική δραστηριότητα και ισορροπημένη διατροφή, που συμβάλλουν στον έλεγχο της πίεσης, του σακχάρου, του σωματικού βάρους και συνολικά του καρδιαγγειακού κινδύνου.
  • Τακτικό προληπτικό έλεγχο, ιδιαίτερα μετά τα 40-50 έτη, ώστε οι παράγοντες κινδύνου να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται πριν προκαλέσουν χρόνια βλάβη.

Η συγκεκριμένη μελέτη είναι μελέτη παρατήρησης και επομένως δεν αποδεικνύει ότι οι συγκεκριμένοι τρεις παράγοντες κινδύνου προκαλούν από μόνοι τους άνοια.

Δείχνει, όμως, μια ισχυρή σχέση ανάμεσα στην αγγειακή υγεία της μέσης ηλικίας και στα χρόνια που μπορούμε να ζήσουμε αργότερα με καλή γνωστική λειτουργία.

Ανεξάρτητα από την παραπάνω μελέτη, να προσθέσουμε εδώ και τον κρίσιμο ρόλο στην υγεία των αγγείων η μείωση της χοληστερίνης, η οποία επίσης θα πρέπει να είναι μέρος του τακτικού προληπτικού ελέγχου και να ρυθμίζεται σωστά από τη μέση ηλικία.

Συμπερασματικά λοιπόν: η φροντίδα του εγκεφάλου δεν αρχίζει στα 70. Αρχίζει στα 40 και στα 50 μας, με ρύθμιση της πίεσης και σακχάρου, αποφυγή καπνίσματος και ρύθμιση της χοληστερίνης.

Αρχικά, βελτιώνοντας τον τρόπο ζωής (σωστή διατροφή, αποφυγή στρες και άλλων βλαπτικών παραγόντων, όπως κάπνισμα και καθημερινή κίνηση ή άσκηση), και συμπληρωματικά, αν χρειάζεται, με λήψη φαρμακευτικής αγωγής.

Πηγές:
ΕΛΙΚΑΡ - Στους ρυθμούς της καρδιάς

Ειδήσεις υγείας σήμερα
5ο Συνέδριο ‘’Προσεγγίζοντας τον Σακχαρώδη Διαβήτη στον Καρδιοπαθή’’
Εργαλείο ΑΙ βοηθά γιατρούς στη διάγνωση του καρκίνου του δέρματος
Μπορεί η ατμοσφαιρική ρύπανση να επηρεάσει τη νοητική μας κατάσταση;