Ως μεταβολικά υγιής παχυσαρκία ορίζεται η κατάσταση ενός ατόμου που έχει Δείκτη Μάζας Σώματος (ΒΜΙ) άνω του 30, αλλά παρ΄ όλα αυτά εμφανίζει φυσιολογική γλυκόζη και λιπίδια, έχει αρτηριακή πίεση κάτω από το όριο του 130 - 85 και δεν λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή. Μια τέτοια εικόνα παρουσιάζει περίπου ένα στα πέντε άτομα με παχυσαρκία. 

Πρόκειται για έναν υπαρκτό φαινότυπο παχυσαρκίας με ειδικά χαρακτηριστικά ή είναι μια "φωτογραφία" της στιγμής που πρέπει να εκληφθεί ως μια προσωρινή κατάσταση που θα εξελιχθεί σε μη μεταβολικά υγιή παχυσαρκία; Το ερώτημα απασχόλησε ένα ενδιαφέρον debate μεταξύ των παθολόγων με ειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη, Χαράλαμπου Καπερνόπουλου και Μαρίας Ζαφείρη, στο πλαίσιο του 39ου Πανελλήνιου Ετήσιου Συνεδρίου της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης και Εκπαίδευσης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη (ΕΛΜΕΔ), που διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη. 

"Η μεταβολικά υγιής παχυσαρκία είναι μια πραγματικότητα"

Αφού διευκρίνισε πως δεν υποστηρίζει την ύπαρξη καλοήθους παχυσαρκίας και ότι η απουσία εμφανών μεταβολικών διαταραχών δεν ισοδυναμεί με μηδαμινό καρδιαγγειακό κίνδυνο, ο κ. Καπερνόπουλος (φωτογραφία) παρουσίασε μια σειρά από δεδομένα, ευρήματα μελετών και επιχειρήματα που στηρίζουν την άποψη ότι η μεταβολικά υγιής παχυσαρκία είναι μια υπαρκτή κλινική οντότητα. 

Σχετικές μεταναλύσεις δείχνουν ξεκάθαρα, όπως είπε, πως άτομα με αυτόν τον φαινότυπο έχουν πολύ μικρότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο από όσους δεν έχουν μεταβολική υγεία. "Δεν εξισώνεται ο κίνδυνος με τους νορμοβαρείς, παρ' όλα αυτά αποτελούν μια κλινική οντότητα, αποτελούν μια πραγματικότητα και σίγουρα δεν είναι μύθος", σημείωσε. Διευκρίνισε πως ένα ίδιο ΒΜΙ δεν αντιστοιχεί με ίδιο σπλαχνικό ή ηπατικό λίπος, με ίδια ινσουλινοαντίσταση, με ίδιο καρδιομεταβολικό κίνδυνο, και επικαλέστηκε μετανάλυση από δύο μεγάλες κοόρτες σε Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ που εξέτασε μεταξύ άλλων και μεταβλητές όπως ο λόγος μέσης προς ισχία. Οι μελετητές βρήκαν πως άτομα μεταβολικά υγιή με ΒΜΙ μεταξύ 30 και 40, δεν είχαν στατιστικά αυξημένη θνητότητα σε σύγκριση με νορμοβαρείς που ήταν μεταβολικά μη υγιείς. "Το συμπέρασμα είναι πως το φυσιολογικό σωματικό βάρος δεν εγγυάται μεταβολική υγεία, ενώ αντίστοιχα και η παχυσαρκία δεν συνεπάγεται τα απαραίτητα μεταβολική δυσλειτουργία", ανέφερε. 

Ανάλυση Γερμανού ειδικού καταλήγει στο ότι δεν έχει σημασία μόνο το ποσοστό του λίπους, αλλά το πώς και πού αυτό αποθηκεύεται στο σώμα: Τα μεταβολικά υγιή άτομα έχουν περισσότερο υποδόριο λίπος, λιγότερο σπλαχνικό και ηπατικό λίπος, καθώς και χαμηλότερη έκτοπη αποθήκευση λίπους στο σκελετικό μυ. 

"Υπάρχουν βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από αυτό, οι οποίοι χαρίζουν σε αυτά τα άτομα καλύτερη πρόγνωση. Γιατί να τους βάλουμε όλους στο ίδιο καζάνι;", διερωτήθηκε ο διαβητολόγος, προσθέτοντας πως τα άτομα αυτά φαίνεται να έχουν καλύτερη καρδιοαναπνευστική ικανότητα, καλύτερη λειτουργικότητα των μυών και χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονωδών δεικτών.

Απαντώντας στο ερώτημα αν ο φαινότυπος της μεταβολικά υγιούς παχυσαρκίας είναι παροδικός, υποστήριξε πως δεν είναι μονόδρομος η μετάβαση στη μεταβολικά μη υγιή, σημειώνοντας τη σημασία της τακτικής παρακολούθησης. 

Ο ίδιος διερωτήθηκε αν ένας νέος 20 ετών με φυσιολογικό ΒΜΙ που καπνίζει δύο πακέτα τσιγάρα ημερησίως είναι πιο υγιής από κάποιον παχύσαρκο που δεν καπνίζει, ενώ κατέληξε με μια παρομοίωση που παραπέμπει στα φοιτητικά χρόνια: "Ο μεταβολικά υγιής παχύσαρκος είναι σαν το: ‘Δεν διαβάζω, αλλά περνάω τα μαθήματα’ μέχρι να δυσκολέψει η εξεταστική, οπότε πρέπει να διαβάζω". 

"Η μεταβολικά υγιής παχυσαρκία είναι ένας μύθος"

Παίρνοντας τη σκυτάλη του debate, η κ. Ζαφείρη (φωτογραφία) αντέτεινε πως όρος μεταβολικά υγιής παχυσαρκία είναι ένας κλινικά παραπλανητικός και άστοχος όρος. Ένα στιγμιότυπο στο χρόνο, μία φωτογραφία του τώρα, όπως είπε χαρακτηριστικά.

Παρέπεμψε στον Ιπποκράτη, ο οποίος χαρακτήριζε πριν από 2.500 χρόνια την παχυσαρκία ως ασθένεια και προάγγελο άλλων ασθενειών και διαπίστωνε πως ο αιφνίδιος θάνατος είναι πιο συνηθισμένος στα άτομα με παχυσαρκία από ό,τι στα αδύνατα άτομα. 

"Μεταβολικά υγιής παχυσαρκία. Υγιής και παχυσαρκία στην ίδια πρόταση, στον ίδιο όρο. Έλα μου όμως που η παχυσαρκία είναι μία χρόνια, σύνθετη, υποτροπιάζουσα, εξελισσόμενη νόσος, εξελίσσεται προϊόντος του χρόνου, που παραβλάπτει την υγεία του ατόμου", σημείωσε. Αναφέρθηκε σε δημοσίευση στο Lancet του 2024 που πρότεινε την κατάταξη με νέους όρους τη μεταβολικά υγιή παχυσαρκία στην προκλινική παχυσαρκία, σημειώνοντας όμως πως δεν είναι τόσο απλό: "Για να πεις ότι ένα άτομο έχει προκλινική παχυσαρκία, πρέπει να έχει διατήρηση της λειτουργικότητας σε όλα τα όργανα και συστήματα, και όχι μόνο στη μεταβολική συνιστώσα", τόνισε, προσθέτοντας πως τα διαγνωστικά κριτήρια αφορούν όλα τα όργανα και συστήματα: κεντρικό νευρικό σύστημα, αναπνευστικό, καρδιαγγειακό, μεταβολισμός, το ήπαρ, νεφρική λειτουργία, αναπαραγωγικό σύστημα, ουροποιητικό, μυοσκελετικό.

Υπογράμμισε τις 200 και πλέον γνωστές επιπλοκές τις παχυσαρκίας, καθώς και τη συσχέτισή του με πάνω από 13 γνωστές εστίες καρκίνου. Μάλιστα, όπως είπε, μελέτες έχουν δείξει διασύνδεση και της υποομάδας με μεταβολικά υγιή παχυσαρκία, με 5 εστίες καρκίνου: οισοφάγος, ενδομήτριο, μαστός, νεφροί και πάγκρεας. "Άραγε, αυτά τα άτομα θεωρούνται υγιή;", διερωτήθηκε. 

Παρουσίασε, μεταξύ άλλων, συγκριτική ανάλυση σε μεγάλη κοόρτη 3,5 εκατομμυρίων ατόμων, η οποία κατέδειξε πως άτομα με παχυσαρκία, μεταβολικά υγιή, είχαν 49% μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης στεφανιαίας νόσου, 96% μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρδιακής ανεπάρκειας και 7% μικρότερο κίνδυνο ανάπτυξης εγκεφαλικής αγγειακής νόσου σε σχέση με άτομα φυσιολογικού βάρους. 

Τεκμηριώνοντας την άποψη πως η μεταβολικά υγιής παχυσαρκία είναι μια φωτογραφία του τώρα, ανέφερε πως οι περισσότερες από τις μελέτες συμφωνούν ότι το 50% θα έχει μεταπέσει σε μεταβολικά μη υγιή παχυσαρκία, μέσα σε μια δεκαετία. 

"Η μεταβολικά υγιής παχυσαρκία είναι ένας χρήσιμος όρος κυρίως για τις κλινικές μελέτες, αλλά είναι ένας επικίνδυνος κλινικός μύθος, καθώς η απουσία αυτών των μεταβολικών διαταραχών σήμερα δεν προδιαγράφει το μέλλον και δεν ολοκληρώνει την αξιολόγηση υγείας", κατέληξε η κ. Ζαφείρη.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Στ. Πουλής : Η πρόληψη σώζει ζωές - Ενημερωτική εκδήλωση για τον καρκίνο του μαστού στον Ασπρόπυργο
Τιμή στον Αθανάσιο Φωκά από το Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
"Δεν είστε μόνοι" - Σεμινάριο για ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα και φροντιστές