Ο τραχανάς είναι ζυμαρικό φτιαγμένο από αλεύρι και γάλα και έχει σχήμα κοκκώδες και ακανόνιστο. Οι κόκκοι έχουν διάμετρο περίπου 2-3 χιλιοστά. Υπάρχει σε διάφορες ποικιλίες: ξινός και γλυκός, χοντρός και ψιλός. Ο ξινός τραχανάς ζυμώνεται με γιαούρτι.

Ο τραχανάς δημιουργείται ενώνοντας αλεύρι με σιμιγδάλι (ψιλός) ή σπασμένο σιτάρι (πλιγούρι) με γάλα (φρέσκο ή ξινισμένο). Το αποτέλεσμα, δίνει το  γλυκό ή ξινό τραχανά ανάλογα με το γάλα που χρησιμοποιείται. Στην όψη δεν υπάρχει διαφορά, μόνο στη γεύση. Προαιρετικά, μπορεί να έχει μαγειρεμένα λαχανικά, αλάτι, πλιγούρι, μπαχαρικά (κυρίως βότανο τραχανά). Το μείγμα αφήνεται να ζυμωθεί, να ξηρανθεί και συνήθως το αποτέλεσμα είναι η άλεση και το κοσκίνισμα. Η ζύμωση παράγει γαλακτικό οξύ και άλλες ενώσεις δίνοντας στον τραχανά τη χαρακτηριστική ξινή γεύση και τις καλές ιδιότητες διατήρησης: το pH μειώνεται σε 3.4-4.2 και το βήμα της ξήρανσης μειώνει την περιεκτικότητα σε υγρασία στο 6-10%, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια κατάσταση αφιλόξενη για παθογόνα και οργανισμούς που αλλοιώνουν τα τρόφιμα, ενώ διατηρούν τις γαλακτικές πρωτεΐνες.

Ο τραχανάς μαγειρεύεται σαν σούπα είτε με αρκετό νερό είτε πιο πηχτή. Ορισμένες φορές μαγειρεύεται και με ντομάτα ή με γάλα ή με κάποιο τυρί, συνήθως φέτα. Ο χρόνος μαγειρέματος του τραχανά είναι συνήθως μικρός, περίπου 15-20 λεπτά, αλλά και αυτό εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως το είδος του, το πόσο στεγνός είναι και το μέγεθος του ζυμαρικού.

Στην Κύπρο ο τραχανάς φτιάχνεται από ψιλοαλεσμένο σιτάρι (λέγεται και κονάρι κατά την Κυπριακή διάλεκτο) και ζυμώνεται σε κυλινδρική μορφή με, περίπου, λιγότερο από ένα εκατοστό διάμετρο και "απλώνεται" στον ήλιο για να ξεραθεί. Φτιάχνεται επίσης σε σούπα, συνήθως πιο πηχτή από άλλες. Δεν χρησιμοποιείται ντομάτα αλλά αυγολέμονο και,συνήθως, περιέχει κάποιο είδος κρέατος.

Ο τραχανάς είναι ένα παραδοσιακό Ελληνικό προϊόν με υψηλή θρεπτική αξία, λίγες θερμίδες και χαμηλά λιπαρά. Η χώρα μας διεκδικεί τον τίτλο της χώρας με τη μεγαλύτερη ποικιλία ειδών τραχανά και πιάτων που τον έχουν ως βάση.

Τα 100 γρ ωμού τραχανά, ισοδυναμούν με ½ φλιτζάνι περίπου και προσφέρουν τα εξής:

  • 398 Θερμίδες
  • 58,2 γραμμάρια υδατάνθρακες
  • 12 γραμμάρια λιπαρά

Περιέχει φυτικές ίνες, πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας, υδατάνθρακες, μαγνήσιο και φυλλικό οξύ. Λόγω της περιεκτικότητάς του σε φώσφορο προστατεύει τον οργανισμό από την οστεοπόρωση, ενώ η καροτονοειδής λουτεΐνη που περιέχει βοηθά στην καλή υγεία του δέρματος, των ματιών και της καρδιάς. Η παρουσία του γάλακτος στη συνταγή του τραχανά αυξάνει την παρουσία πρωτεΐνης και ασβεστίου, για αυτό αποτελεί κατάλληλη και θρεπτική τροφή για παιδιά.

Μην διστάζετε λοιπόν να καταναλώσετε τραχανά είτε σε σούπα είτε σαν συνοδευτικό στα κρεατικά ή στα ψαρικά σας. Οι συνταγές παρασκευής του είναι αμέτρητες και καλύπτουν κάθε γούστο!