Ο επισμηναγός Χριστόδουλος Γιακουμής και ο σμηναγός Δημήτριος Τζάλλας, ιπτάμενοι της Ομάδας Αεροπορικών Επιδείξεων "Ζευς" της Πολεμικής Αεροπορίας, απόρησαν αρχικά, όταν έλαβαν πρόσκληση να μιλήσουν στο 14ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργών Θώρακος - Καρδιάς - Αγγείων, που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες στη Θεσσαλονίκη. Κάνοντας δεύτερες σκέψεις, ωστόσο, διαπίστωσαν πως το αντικείμενό τους έχει κάποια κοινά χαρακτηριστικά με αυτά των χειρουργών.

"Μιλάμε για ομάδες ειδικών, οι οποίοι εκτελούν πολύπλοκα καθήκοντα, πολλές φορές για πρώτη φορά, χρησιμοποιώντας πανάκριβο εξοπλισμό, σε στενά χρονικά περιθώρια, σε καταστάσεις που πολλές φορές είναι απειλητικές για την ανθρώπινη ζωή. Αυτό μου έδειξε ότι έχουμε περισσότερα κοινά από όσα θα μπορούσα να φανταστώ", είπε ο σμηναγός Δ. Τζάλλας, από το βήμα του συνεδρίου, και επιχείρησε να εισαγάγει το ιατρικό ακροατήριο στον κόσμο των αιθέρων.

"Η αποστολή στο δικό σας κομμάτι είναι η θεραπεία ενός ασθενούς, στο δικό μας είναι η αποτελεσματική πτήση ενός αεροσκάφους και η ασφάλεια είναι πανταχού παρούσα. Όμως τι έρχεται πρώτα; Έρχεται πρώτα η αποστολή, δηλαδή η θεραπεία του ασθενούς ή η ασφάλεια;", διερωτήθηκε και απάντησε πως στην Πολεμική Αεροπορία η απάντηση συνοψίζεται στη φράση "mission first, safety always".

Κοιτάζοντας κανείς τα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι ιπτάμενοι για την εκπλήρωση της αποστολής τους, διαπιστώνει, επίσης, κοινά χαρακτηριστικά: τυποποίηση φρασεολογίας και διαδικασιών, χρήση προηγμένης τεχνολογίας, ενημέρωση, διαχείριση ρίσκου. "Ο παράγοντας άνθρωπος ευθύνεται για το 85% των ατυχημάτων στην αεροπορία και αυτό το ποσοστό θα αυξάνεται συνεχώς όσο εξελίσσεται η τεχνολογία", σημείωσε ο σμηναγός και πρόσθεσε ότι όπως και στην χειρουργική η ανάλυση ρίσκου αξιολογεί την πιθανότητα να πάει κάτι στραβά και το πόσο καταστροφικό θα είναι αυτό. "Αυτό θα μας δείξει αν θα εκτελέσουμε την εργασία ή θα βρούμε άλλο τρόπο που θα ελαχιστοποιήσει το ρίσκο", πρόσθεσε.

Μάξιμουμ χρόνος αντίδρασης 

Λιγότερο από ένα μήνα μετά την παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, όταν εντυπωσίασε το κοινό σκίζοντας τον ουρανό με το F-16 της ομάδας επιδείξεων "Ζευς", ο επισμηναγός Χριστόδουλος Γιακουμής επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη, αυτή τη φορά για να μιλήσει στο συνέδριο θωρακοχειρουργικής.

Θέλοντας να συνδέσει τις δύο διαφορετικές δραστηριότητες, τόνισε πως και στις δύο ισχύει το μότο "κάθε δευτερόλεπτο μετράει", καθώς διακυβεύονται ανθρώπινες ζωές.

"Γενικά, όταν μια κατάσταση δεν πάει πολύ καλά, έχουμε κατά μέσο όρο ένα δευτερόλεπτο για να αναγνωρίσουμε και δύο δευτερόλεπτα για να αποφασίσουμε τι πρέπει να κάνουμε για να βγούμε από αυτή την επισφαλή κατάσταση, οπότε μιλάμε για έναν χρόνο των τριών δευτερολέπτων", ανέφερε και πρόσθεσε: "Επίσης, το αεροπλάνο έχει από μόνο του λόγω μηχανής μια αδράνεια, είτε στον κινητήρα είτε στους ελιγμούς και όλο αυτό μαζί μας κάνει ένα συνολικό χρόνο αντίδρασης των 4 δευτερολέπτων". Χαρακτήρισε αυτά τα 4 δευτερόλεπτα ως πολύ μεγάλο χρόνο, ειδικά για μια πτήση επίδειξης και ανέλυσε τους τρόπους με τους οποίους αυτός ο χρόνος μπορεί να μειωθεί, έστω κατά μισό δευτερόλεπτο. "Φτιάχνουμε σενάρια στο μυαλό μας - αυτά τα what if που λέμε - αν συμβεί αυτό να κάνω εκείνο. Να τα έχουμε λυμένα από το έδαφος ώστε οι αποφάσεις που θα λάβουμε εκείνη την ώρα να είναι λυμένες από πριν μπουμε στο αεροπλάνο, ακόμα και από την προηγούμενη μέρα. Αυτό θα κάνει τη διαφορά και τα 3 δευτερόλεπτα θα γίνουν δυόμισι, αλλά αυτό το μισό δευτερόλεπτο μπορεί να είναι σημαντικό", τόνισε.

Ο ίδιος εντόπισε κοινά στοιχεία μεταξύ ιπτάμενων και χειρουργών στο περιβάλλον εργασίας, με πολύπλοκα τεχνολογικά συστήματα, που παίρνει μέρος σε σύνθετες αποστολές σε συνθήκες στρες, υπό πίεση χρόνου. Επίσης ο πιλότος και ο χειρουργός φορούν ειδικό εξοπλισμό, ενώ η ψυχική διάθεση και η συναισθηματική κατάσταση της στιγμής που θα χρειαστεί να επιχειρήσει παίζει καθοριστικό ρόλο.

Η "αεροπορική" ορολογία των αναισθησιολόγων

Σε παρέμβασή της η αναισθησιολόγος Κωνσταντίνα Ρωμανά ενημέρωσε τους δύο πιλότους για την «αεροπορική» ορολογία που χρησιμοποιεί η ειδικότητά της. "Εμείς την εισαγωγή στην αναισθησία τη λέμε ‘απογείωση’ και την επαναφορά του ασθενούς μετά το πέρας της ‘επέμβασης’ τη λέμε προσγείωση", είπε.

Εντόπισε και η ίδια κοινά σημεία, με κυριότερο την ετοιμότητα ιπτάμενων και καρδιο-θωρακο-χειρουργών να ανταποκριθούν άμεσα σε επείγουσες καταστάσεις, όπως μια μεγάλη αιμορραγία, μια ρήξη αγγείου κλπ, παρατηρώντας, πάντως πως οι χρόνοι αντίδρασης στη δική της ειδικότητα είναι λιγότερο πιεστικοί. "Εμείς, μέσα σε 3 - 4 λεπτά που δεν οξυγονώνεται ο εγκέφαλος, μπορούμε να επέμβουμε και να επαναφέρουμε κάποια πράγματα, ενώ εσείς έχετε 4 δευτερόλεπτα το μάξιμουμ, άρα πρέπει να λάβετε πολύ πιο σύντομα αποφάσεις μέσα σε πιεστικές καταστάσεις", είπε.