Το 2024 καταγράφηκαν στη Γερμανία τα περισσότερα κρούσματα κοκκύτη από την εισαγωγή της υποχρεωτικής δήλωσης το 2013.

Με σχεδόν 122 κρούσματα ανά 100.000 κατοίκους, τα βρέφη κάτω του ενός έτους ήταν τα πιο επηρεασμένα.

Για το 2025, οι ειδικοί ανέμεναν παρόμοια υψηλά νούμερα κρουσμάτων. Προστασία από την εξαιρετικά μεταδοτική ασθένεια κατά τους πρώτους μήνες της ζωής προσφέρει ο εμβολιασμός των εγκύων γυναικών κατά του παθογόνου της κοκκύτης, του βακτηρίου Bordetella pertussis.

Όπως δείχνουν για πρώτη φορά ερευνητές υπό την αιγίδα του πενεπιστημιακού Νοσοκομείου Charité στο Βερολίνο και του Πανεπιστημίου Radboud, τα μητρικά αντισώματα δεν βρίσκονται μόνο στο αίμα, αλλά και στον ρινικό βλεννογόνο των νεογέννητων. Η διεθνής μελέτη δημοσιεύθηκε στο "The Lancet Mircobe".

Ο κοκκύτης μπορεί να είναι θανατηφόρος για τα νεογέννητα. Στη Γερμανία, λαμβάνουν την πρώτη από τις τρεις απαραίτητες δόσεις εμβολίου το νωρίτερο από τον δεύτερο μήνα της ζωής τους.

Από το δεύτερο εμβόλιο, το οποίο χορηγείται στα βρέφη σε ηλικία περίπου τεσσάρων μηνών, διαθέτουν μια πρώτη δική τους προστασία. Για να γεφυρωθεί το χρονικό διάστημα μέχρι τότε, συνιστάται στις έγκυες γυναίκες στη Γερμανία και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες να εμβολιαστούν κατά του κοκκύτη. Οι μέλλουσες μητέρες μεταβιβάζουν τα προστατευτικά αντισώματα στο αγέννητο παιδί μέσω του πλακούντα. Αυτή η έμμεση ανοσοποίηση είναι μια ασφαλής και αποτελεσματική μέθοδος, η οποία είναι αποτελεσματική από τη γέννηση.

 Μια ερευνητική ομάδα υπό την καθοδήγηση της καθηγήτριας Beate Kampmann, διευθύντριας του Ινστιτούτου Διεθνούς Υγείας στο Charité και επιστημονικής διευθύντριας του Charité Center Global Health, κατάφερε για πρώτη φορά να αποδείξει ότι τα αντισώματα που μεταδίδονται από τη μητέρα δεν υπάρχουν μόνο στο αίμα, αλλά και στον ρινικό βλεννογόνο των νεογέννητων – δηλαδή ακριβώς εκεί όπου οι παθογόνοι μικροοργανισμοί εισέρχονται στον οργανισμό.

"Γνωρίζαμε ότι τα μητρικά αντισώματα μεταδίδονται μέσω του πλακούντα. Ωστόσο, ήταν έκπληξη το γεγονός ότι μπορέσαμε να τα ανιχνεύσουμε και στον ρινικό βλεννογόνο των νεογέννητων – με τρόπο που δεν ήταν επιβλαβής για τα παιδιά. Αυτό υπογραμμίζει την αποτελεσματικότητα του έμμεσου εμβολιασμού", λέει η Beate Kampmann, η οποία ανέπτυξε το σχεδιασμό της τρέχουσας μελέτης σε συνεργασία με μια ομάδα της MRC Unit The Gambia και τον ολλανδό συνάδελφό της, καθηγητή Δημήτρη Διαβατόπουλο.

Διαφορετική ανοσολογική αντίδραση ανάλογα με τον τύπο του εμβολίου

Στο πλαίσιο της διεθνούς μελέτης, 343 έγκυες γυναίκες στη Δυτική Αφρική, στη Γκάμπια, εμβολιάστηκαν είτε με εμβόλιο κατά της κοκκύτης είτε με εμβόλιο κατά του τετάνου.

Τα μητρικά αντισώματα κατά της κοκκύτης ήταν ανιχνεύσιμα τόσο στο αίμα όσο και στον ρινικό βλεννογόνο των βρεφών, όταν οι μητέρες τους είχαν λάβει το αντίστοιχο εμβόλιο.

Οι ερευνητές της Μονάδας Ιατρικής Έρευνας της Γκάμπια του London School of Hygiene and Tropical Medicine συνέχισαν να εξετάζουν το αίμα και τις ρινικές εκκρίσεις περίπου 160 νεογέννητων πριν και μετά τον εμβολιασμό ρουτίνας κατά της κοκκύτης με διαφορετικούς τύπους εμβολίων.

Όπως έδειξε η μελέτη, τα μωρά που είχαν λάβει ολόκληρο εμβόλιο κοκκύτη σε ηλικία 8, 12 και 16 εβδομάδων ανέπτυξαν κατά μέσο όρο ισχυρότερη ανοσολογική αντίδραση από εκείνα στα οποία χορηγήθηκε ακυτταρικό εμβόλιο. "Ένα ολόκληρο εμβόλιο περιέχει το πλήρες, αλλά αδρανοποιημένο βακτήριο της κοκκύτης, ενώ ένα ακυτταρικό εμβόλιο περιέχει μόνο λίγα καθαρισμένα συστατικά του βακτηρίου", εξηγεί η Beate Kampmann.

"Τα ακυτταρικά εμβόλια προκαλούν συνήθως λιγότερες παρενέργειες, αλλά προσφέρουν συνήθως προστασία μικρότερης διάρκειας. Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι και το ολόκληρο κυτταρικό εμβόλιο κατά της κοκκύτης προσφέρει μακροχρόνια προστασία".

Η ερευνητική ομάδα υπογραμμίζει ότι πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω τι σημαίνουν τα τρέχοντα αποτελέσματα για την κλινική προστασία και τη στρατηγική εμβολιασμού σε διαφορετικές καταστάσεις.

Στην Ευρώπη χρησιμοποιείται το ακυτταρικό εμβόλιο από το 2005, ενώ οι περισσότερες χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα συνεχίζουν να χρησιμοποιούν το ολόκληρο κυτταρικό εμβόλιο. "Σύμφωνα με τα αποτελέσματά μας, οι χώρες που χρησιμοποιούν ολοκληρωμένους εμβολιασμούς στα παιδιά θα πρέπει να συνεχίσουν να το κάνουν σύμφωνα με τα αποτελέσματά μας", καταλήγει η ειδική σε θέματα διεθνούς υγείας, Beate Kampmann.

"Ωστόσο, παραμένει κρίσιμος ο εμβολιασμός των εγκύων με τον ακυτταρικό ικό εμβολιασμό, ανεξάρτητα από τον τύπο εμβολίου που θα χορηγηθεί στη συνέχεια στα παιδιά. Και οι δύο τύποι μπορούν να προλάβουν την κοκκύτη στα νεογέννητα σε περισσότερο από 90% των περιπτώσεων".

Σημασία για τη δημόσια υγεία

Στη Γερμανία, η Μόνιμη Επιτροπή Εμβολιασμού (STIKO) συνιστά από το 2020 τον εμβολιασμό κατά του κοκκύτη για τις έγκυες γυναίκες στην αρχή του τελευταίου τριμήνου της εγκυμοσύνης.

Ωστόσο, το ποσοστό εμβολιασμού, που ανέρχεται σε περίπου 50%, είναι σημαντικά χαμηλότερο από τον συνιστώμενο στόχο. "Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι ο εμβολιασμός κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης προστατεύει διπλά τα βρέφη στην πιο ευάλωτη φάση της ζωής τους. Δεδομένου του αυξανόμενου αριθμού κρουσμάτων, αυτό αποτελεί ένα ισχυρό επιχείρημα για να αξιοποιηθεί η προσφορά εμβολιασμού", τονίζει η Beate Kampmann.

Σε πολλές περιοχές του κόσμου, ο κοκκύτης παραμένει ακόμη και σήμερα μια θανατηφόρα ασθένεια. Κάθε χρόνο πεθαίνουν από 200.000 έως 300.000 άνθρωποι, κυρίως μικρά παιδιά σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, όπου δεν είναι πάντα διαθέσιμα καλά εμβόλια.

Ως εκ τούτου, η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει περαιτέρω μελέτες που θα συμβάλλουν στη βελτίωση των υφιστάμενων εμβολίων κατά του κοκκύτη και στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας νέων εμβολίων.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Πώς επηρεάζει την υγεία των παιδιών η φροντίδα από παππούδες και γιαγιάδες
Πού σταματά το κρυολόγημα πριν καν αρχίσει
Χουρμάδες: Ποια είναι τα οφέλη τους στην υγεία