Ο ρόλος της φυσικοθεραπευτικής παρέμβασης στην ψυχική υγεία και η "συνομιλία" των επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας με εξειδικευμένους φυσικοθεραπευτές στο πλαίσιο μιας διεπιστημονικής προσέγγισης προς όφελος του ασθενή, βρίσκονται στο επίκεντρο ημερίδας (*) που διοργανώνεται το Σάββατο στη Θεσσαλονίκη.

Δύο από τους συμμετέχοντες, ο φυσικοθεραπευτής με ειδίκευση στη νευρολογία και νευροψυχολογία Σταύρος Σταθόπουλος (φωτογραφία) και η παιδοψυχίατρος - συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια, Ανατολή Κασεκτζίδου (φωτογραφία),  μιλούν στο iatronet.gr για την αμφίδρομη σχέση σωματικής και ψυχικής νόσου και για την χρησιμότητα της συνεργασίας των δύο επιστημονικών πεδίων.

Η Φυσικοθεραπεία στην Ψυχική Υγεία

Ο Σταύρος Σταθόπουλος είναι από τους πρώτους στην Ελλάδα και διεθνώς που ασχολήθηκαν με τη Φυσικοθεραπεία στη Ψυχική Υγεία. Ο επιστημονικός πυρήνας που δημιούργησε μαζί με συναδέλφους του από το εξωτερικό, έχει αναγνωριστεί από την Παγκόσμια Οργάνωση Φυσικοθεραπείας και συνεργάζεται με της Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Ο ίδιος είναι συντονιστής των Ελλήνων φυσικοθεραπευτών στην Ψυχική Υγεία και εκπρόσωπος της Ελλάδας στους αντίστοιχους διεθνείς οργανισμούς, ευρωπαϊκούς και παγκόσμιους.

Όπως αναφέρει, η φυσικοθεραπεία στην ψυχική υγεία αφορά δύο κλάδους:

  • Την ίδια την ψυχική νόσο στις διάφορες μορφές της (αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη, σχιζοφρένεια, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή κ.α.), συμβάλλοντας στη διαχείρισή τους με κατάλληλη παρέμβαση.
  • Την συνύπαρξη σωματικής και ψυχικής νόσου (π.χ. μιας οσφυαλγίας και ταυτόχρονα κατάθλιψης), όταν ο εξειδικευμένος επαγγελματίας καλείται να συνεισφέρει όχι μόνο στο οργανικό αλλά και στο ψυχικό του κομμάτι.

"Για παράδειγμα, η σχιζοφρένεια έχει πολύ σημαντικά παρελκόμενα οργανικά προβλήματα, κυρίως καρδιοπνευμονικά και καρδιοαναπνευστικά. Εκεί ο φυσικοθεραπευτής που ασχολείται με την Φυσικοθεραπεία στην Ψυχική Υγεία θα καλύψει και το κομμάτι το οργανικό αλλά και το ψυχικό", εξηγεί, προσθέτοντας: "Οι μελέτες δείχνουν πως η παρέμβαση της Φυσικοθεραπείας στην Ψυχική Υγεία στην σχιζοφρένεια μειώνει κατά 70% τον πρόωρο θάνατο αυτών των ανθρώπων, γιατί βελτιώνει το καρδιοαναπνευστικό τους".

Αναφερόμενος στην αιτιώδη σχέση μεταξύ σωματικής και ψυχικής νόσου, ο κ. Σταθόπουλος σημειώνει πως είναι συχνά αμφίδρομη: "Η οσφυαλγία θα προκαλέσει δυσθυμία στον ασθενή όταν είναι μια χρόνια κατάσταση κι αν επιμείνει μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη. Από την άλλη πλευρά, η κατάθλιψη μπορεί να προκαλέσει οσφυαλγία μέσω της δυσκινησίας".

Σύμφωνα με τον ίδιο, από το 2018 η Πανευρωπαϊκή Ψυχιατρική Ένωση έχει αναγνωρίσει την αποτελεσματικότητα της φυσικοθεραπείας, σε ένα τρίπτυχο θεραπευτικής παρέμβασης, μαζί με την φαρμακοθεραπεία και την ψυχοθεραπεία και έχει εκδώσει οδηγίες για τη συνταγογράφηση θεραπευτικής άσκησης. Αντίστροφα, στο πλαίσιο της διεπιστημονικότητας, ένας φυσικοθεραπευτής που θα παρατηρήσει μια δυσθυμία στον ασθενή με μυοσκελετικό πόνο, μπορεί να του προτείνει μια αξιολόγηση από επαγγελματία Ψυχικής Υγείας.

"Στην Ελλάδα υπάρχει ένα οξύμωρο: εντός του νοσοκομείου στο οποίο εργάζομαι, οι ψυχίατροι με καλούν να παρέχω υπηρεσίες φυσικοθεραπείας σε ασθενείς που νοσηλεύονται. Ο ΕΟΠΥΥ όμως δεν δίνει τη δυνατότητα στους ίδιους ψυχιάτρους, όταν ο ασθενής πάρει εξιτήριο να του γράψουν συνεδρίες φυσικοθεραπείας και υποχρεώνεται να τις πληρώσει από την τσέπη του", παρατηρεί.

Η θεραπευτική άσκηση γίνεται σε δοσολογία που συνυπολογίζει τα σωματικά προβλήματα και την ψυχική νόσο. Στα "όπλα" που έχει στη διάθεσή του ο φυσικοθεραπευτής περιλαμβάνονται ακόμη, η μάλαξη ("για να έχει θεραπευτικά αποτελέσματα πρέπει να γίνεται στα πλαίσια μιας συνεδρίας φυσικοθεραπείας", σημειώνει), η βιοανάδραση, αναπνευστικές τεχνικές, εικονική πραγματικότητα, διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός κ.ά.

Το σώμα ως καθρέφτης του οικογενειακού τραύματος

"Οι φυσικοθεραπευτές μας έβαλαν όλους τα γυαλιά: τους ψυχιάτρους, τους ψυχολόγους, τους εργοθεραπευτές, τους νοσηλευτές Ψυχικής Υγείας", σχολιάζει η παιδοψυχίατρος, Ανατολή Κασεκτζίδου, αναφερόμενη στην πρωτοβουλία της ημερίδας, η οποία, όπως αναφέρει, είναι ένα εξαιρετικό βήμα "για να μάθει ο κόσμος ότι η Ψυχική Υγεία δεν είναι μόνο φάρμακο, ψυχοθεραπεία, ψυχολογία, αλλά και πολλά ακόμη". Η ίδια θα μιλήσει με θέμα "Το σώμα ως καθρέφτης του οικογενειακού τραύματος".

"Τα αγνά, πηγαία, πρωταρχικά συναισθήματα του ανθρώπου προορίζονται για να βοηθούν τον άνθρωπο, όχι για να τον ζορίζουν, να τον εγκλωβίζουν και να τον παγώνουν", αναφέρει στο iatronet.gr προσθέτοντας πως "αυτά καταλήγουν παθολογικά και σωματοποιούνται για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων ένα υπάρχον τραύμα προσωπικό, οικογενειακό ή και διαγενεακό".

Ως παράδειγμα παραθέτει το άγχος ενός μαθητή, υποψήφιου στις πανελλαδικές εξετάσεις. "Το άγχος δεν είναι κακό συναίσθημα, είναι βοηθητικό. Νιώθω άγχος γιατί βρίσκομαι σε μια συνθήκη άγνωστη σε μένα, πιεστική, και αυτό με κρατάει σε εγρήγορση ώστε να μπορώ να ανταποκριθώ", εξηγεί, προσθέτοντας πως σε κάθε άνθρωπο εμφανίζεται διαφορετικά, ενώ διαφορετικός είναι και ο τρόπος με τον οποίο βιώνεται από τον καθένα. "Το σώμα μπορεί να τρέμει, να ιδρώνουν τα χέρια, να είναι μαζεμένο το σώμα γιατί μπορεί να συνυπάρχει και ο φόβος μαζί με το άγχος, το καρδιαγγειακό μου σύστημα συμμετέχει, κάνοντας την καρδιά να χτυπά με πιο γρήγορο ρυθμό. Τα συναισθήματα έχουν λόγο που υπάρχουν, δεν είναι βάρος, είναι στήριγμα. Το θέμα είναι γιατί τα νιώθουμε, υπό ποιες συνθήκες τα νιώθουμε, κι αν είναι βοηθητικά, ή αν λειτουργούν αποτρεπτικά ως προς τον σκοπό τους".

Υπό μια έννοια, η Φυσικοθεραπεία στην Ψυχική Υγεία μπορεί να θεωρηθεί ως ένα είδος ψυχοθεραπείας, παρατηρεί η κ. Κασεκτζίδου, επισημαίνοντας πως είναι χρήσιμο οι δύο τομείς να έρθουν πιο κοντά και να συνομιλήσουν. "Κάποιοι δεν γνωρίζουν αυτή την προσέγγιση, κάποιοι δεν την πιστεύουν, άλλοι δεν θέλουν να ασχοληθούν. Όλοι οι επιστήμονες πρέπει να είμαστε γνώστες αυτής της δυνατότητας, χρειάζεται να δίνουμε την επιλογή σε κάποιους ανθρώπους που μπορεί να το θέλουν", σημειώνει, και καταλήγει: "Με προϋπόθεση την ηθική και την ανθρωπιά, ο ψυχικά ασθενής μπορεί να ωφεληθεί από τη διεπιστημονική προσέγγιση, που περιλαμβάνει κι άλλους επαγγελματίες εκτός από τους ψυχιάτρους, όπως φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, κοινωνικούς λειτουργούς, νοσηλευτές με ειδικότητα στην ψυχική υγεία κ.ά.".

(*) Η ημερίδα με θέμα: "Όταν το σώμα μιλάει για την ψυχή - Ανακαλύπτοντας τη φυσικοθεραπεία στην ψυχική υγεία", διοργανώνεται από το Περιφερειακό Τμήμα Θεσσαλονίκης, Κιλκίς και Χαλκιδικής του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, το Επιστημονικό Τμήμα Ψυχικής Υγείας του Συλλόγου, την Αντιπεριφέρεια Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και την 4η Υγειονομική Περιφέρεια Μακεδονίας - Θράκης.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Τα smartwatches βοηθούν στον εντοπισμό επικίνδυνων καρδιακών αρρυθμιών
Δυο μέρες κατανάλωσης βρώμης μειώνουν τα επίπεδα χοληστερόλης [μελέτη]
Eπίσκεψη Κινητών Ομάδων Υγείας στο Χαϊδάρι - Αγαπηδάκη: Η υγεία σε κάθε σπίτι, χωρίς αποκλεισμούς