Μια καινοτόμος ανοσοθεραπευτική προσέγγιση κατά της αθηροσκλήρωσης παρουσίασε διεθνής ερευνητική ομάδα, δείχνοντας ότι ένας διειδικός αντισωματικός παράγοντας (BiTE) μπορεί να μειώσει ήδη σχηματισμένες αθηροσκληρωτικές πλάκες σε πειραματόζωα.

Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό "Science".

Σε αντίθεση με τα υπολιπιδαιμικά φάρμακα, τα οποία επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου χωρίς να εξαφανίζουν τις υπάρχουσες βλάβες, η νέα στρατηγική στοχεύει άμεσα τα παθολογικά λεία μυϊκά κύτταρα που συμμετέχουν ενεργά στον σχηματισμό των πλακών στο εσωτερικό τοίχωμα των αγγείων (έσω χιτώνα).

Η αθηροσκλήρωση δεν οφείλεται μόνο στη συσσώρευση χοληστερόλης και λιπιδίων, αλλά και σε μια διαδικασία "ουλοποίησης" του αγγειακού τοιχώματος, στην οποία πρωταγωνιστούν τα λεία μυϊκά κύτταρα.

Ομάδα υπό τον Kory Lavine από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον στο Σεντ Λούις εντόπισε αυτά τα κύτταρα σε στεφανιαίες αρτηρίες 27 ασθενών που είχαν υποβληθεί σε μεταμόσχευση καρδιάς, χρησιμοποιώντας προηγμένη ανάλυση πολλαπλών "omics".

Ο FAP ως θεραπευτικός στόχος

Μέσω ανάλυσης σε επίπεδο μεμονωμένων κυττάρων, οι ερευνητές εξέτασαν τη γονιδιακή και πρωτεϊνική δραστηριότητα περισσότερων από 150.000 κυττάρων. Χαρακτηριστικό γνώρισμα των παθολογικών λείων μυϊκών κυττάρων ήταν η έκφραση του "πρωτεϊνικού ενεργοποιητή ινοβλαστών" (Fibroblast Activation Protein – FAP) στην επιφάνειά τους.

Η παρουσία του FAP καθιστά τα κύτταρα αυτά κατάλληλο στόχο για BiTE-αντισώματα, τα οποία λειτουργούν ως "γέφυρα" μεταξύ των Τ-λεμφοκυττάρων (CD3) και των παθολογικών κυττάρων, κατευθύνοντας την ανοσολογική επίθεση με ακρίβεια.

Ανάλογη τεχνολογία χρησιμοποιείται ήδη στην ογκολογία, όπως με το blinatumomab στη θεραπεία λευχαιμιών.

Στο ζωικό μοντέλο, ο BiTE-αντισώματος που αναπτύχθηκε από την Amgen οδήγησε σε σημαντική μείωση των αθηροσκληρωτικών πλακών στην αορτή των ποντικών. Μετά τη θεραπεία, οι ερευνητές εντόπισαν ελάχιστα πλέον FAP-θετικά κύτταρα στις βλάβες.

Σταθεροποίηση των πλακών και διαγνωστικές προοπτικές

Τα δεδομένα δείχνουν επίσης ότι οι πλάκες γίνονται πιο σταθερές — στοιχείο κρίσιμης σημασίας, καθώς τα εμφράγματα δεν προκαλούνται μόνο από τη στένωση των αγγείων, αλλά κυρίως από τη ρήξη ασταθών πλακών και τον σχηματισμό θρόμβου.

Το αν η προσέγγιση αυτή μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική και ασφαλής στον άνθρωπο παραμένει ανοιχτό ερώτημα.

Παράλληλα, η μελέτη ανοίγει νέους δρόμους και στη διάγνωση.

Οι ερευνητές ανέπτυξαν έναν δείκτη FAP για απεικόνιση με τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET), που θα μπορούσε στο μέλλον να εντοπίζει έγκαιρα τις πλάκες υψηλού κινδύνου, πριν εκδηλωθούν σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάματα.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Τροφές με πιο πολλά αντιοξειδωτικά από τα πορτοκάλια
Ψωρίαση: Διαφορετικοί χρόνοι διακοπής θεραπείας με τα βιολογικά φάρμακα
Φάρμακα για τον διαβήτη μπορεί να επιβραδύνουν τη γήρανση των νεφρών [μελέτη]