Η θεραπεία με υπερβαρικό οξυγόνο (Hyperbaric Oxygen Therapy – HBOT) είναι μια ιατρική μέθοδος κατά την οποία ο ασθενής εισπνέει 100% οξυγόνο μέσα σε ειδικό θάλαμο υψηλής πίεσης, συνήθως 2–3 φορές μεγαλύτερης από την ατμοσφαιρική πίεση (Febra, 2024). Υπό αυτές τις συνθήκες αυξάνεται σημαντικά η ποσότητα οξυγόνου που μεταφέρεται στο αίμα και διαχέεται στους ιστούς, ακόμη και σε περιοχές με μειωμένη αιμάτωση.Αρχικά, η HBOT εφαρμόστηκε για την αντιμετώπιση της νόσου αποσυμπίεσης σε δύτες. Σήμερα, όμως, χρησιμοποιείται σε ένα ευρύ φάσμα παθήσεων που σχετίζονται με τραύματα, λοιμώξεις και ισχαιμία, ενώ συνεχώς ερευνώνται νέες θεραπευτικές εφαρμογές (Sen&Sen, 2021).

Στην Ελλάδα η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία ξεκίνησε αρχικά για την αντιμετώπιση της νόσου αποσυμπίεσης σε δύτες, με πρώτες δημόσιες υποδομές τη δεκαετία του 1990 σε νησιωτικά νοσοκομεία. Σήμερα λειτουργούν μονάδες σε δημόσια νοσοκομεία, όπως το Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, αλλά και σε ιδιωτικά θεραπευτήρια. Η πρόσβαση στη θεραπεία γίνεται μετά από ιατρική αξιολόγηση και συνήθως παρέχεται μέσω συνδυασμού δημόσιας νοσοκομειακής περίθαλψης και ιδιωτικών υπηρεσιών.

Μηχανισμοί δράσης

Σε κυτταρικό επίπεδο, η HBOT αυξάνει την ποσότητα οξυγόνου που διαλύεται στο πλάσμα, επιτρέποντας την άμεση οξυγόνωση ιστών ακόμη και σε περιοχές με μειωμένη αιμάτωση (Sen&Sen, 2021). Οι βασικές δράσεις περιλαμβάνουν:

  • Αντιμικροβιακή δράση: η υψηλή συγκέντρωση οξυγόνου σκοτώνει τα αναερόβια βακτήρια.
  • Αντιφλεγμονώδη δράση: μειώνεται η παραγωγή ελεύθερων ριζών και φλεγμονωδών κυτοκινών.
  • Αγγειογένεση και επούλωση ιστών: η HBOT ενισχύει την παραγωγή κολλαγόνου και τη δημιουργία νέων αγγείων, επιταχύνοντας την αποκατάσταση τραυμάτων (Febra, 2024).

Ενδείξεις

Οι ενδείξεις που έχουν εγκριθεί από την Υποθαλάσσια και Υπερβαρική Ιατρική Εταιρεία (UHMS) περιλαμβάνουν 15 παθήσεις για τις οποίες η υπερβαρική θεραπεία (HBOT) αναγνωρίζεται ως κύρια ή συμπληρωματική θεραπεία.Συγκεκριμένα σε:

  • Εμβολή από αέρα ή αέριο
  • Δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα
  • Κλωστριδιακή μυοσίτιδα και μυονέκρωση (αεριογόνος γάγγραινα)
  • Συντριπτική κάκωση και οξεία τραυματική ισχαιμία
  • Νόσος αποσυμπίεσης
  • Αρτηριακές ανεπάρκειες και προβληματικά τραύματα
  • Σοβαρή αναιμία (όταν δεν είναι δυνατή η μετάγγιση αίματος)
  • Ενδοκρανιακό απόστημα
  • Νεκρωτικές λοιμώξεις μαλακών ιστών
  • Οστεομυελίτιδα (ανθεκτική)
  • Καθυστερημένη βλάβη από ακτινοβολία
  • Τραυματισμένα δερματικά μοσχεύματα και κρημνοί
  • Θερμικά εγκαύματα
  • Ιδιοπαθής αιφνίδια αισθητηριακή απώλεια ακοής
  • Απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς

Σε ορισμένες νευρολογικές παθήσεις, όπως τραυματική εγκεφαλική κάκωση ή εγκεφαλικό επεισόδιο, η HBOT μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματική θεραπεία (Sen&Sen, 2021; Shahid et al., 2025).

Αντενδείξεις

Παρότι θεωρείται γενικά ασφαλής, υπάρχουν ορισμένες αντενδείξεις:

Απόλυτες αντενδείξεις

  • Μη θεραπευμένος πνευμοθώρακας

Σχετικές αντενδείξεις

  • Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
  • Πρόσφατη χειρουργική επέμβαση στο θώρακα ή στο αυτί
  • Λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού ή ιγμορίτιδα
  • Ιστορικό επιληπτικών κρίσεων
  • Κλειστοφοβία
  • Εγκυμοσύνη (εκτός ειδικών περιπτώσεων)

Η HBOT πρέπει να εφαρμόζεται μόνο μετά από προσεκτική ιατρική εκτίμηση και σε κατάλληλο περιβάλλον (Febra, 2024; Sen&Sen, 2021).

Ηλικιακά όρια

Η HBOT μπορεί να εφαρμοστεί σε όλες τις ηλικίες, αλλά απαιτεί εξατομικευμένη προσαρμογή:

  • Βρέφη και παιδιά: γίνεται με προσαρμογή πίεσης και διάρκειας, υπό στενή παρακολούθηση
  • Έφηβοι και ενήλικες: εφαρμόζεται κανονικά σύμφωνα με πρωτόκολλα
  • Ηλικιωμένοι: η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί αντένδειξη, αλλά εξετάζονται οι συνυπάρχουσες παθήσεις

Η τελική απόφαση βασίζεται πάντα στην ιατρική αξιολόγηση (Sen&Sen, 2021).

Προετοιμασία πριν από την θεραπεία

Κανόνες ασφαλείας : Αφαιρούνται τα προϊόντα με βάση το πετρέλαιο, το μακιγιάζ και τα αρώματα που δημιουργούν κινδύνους πυρκαγιάς σε περιβάλλοντα πλούσια σε οξυγόνο. Ο ασθενής πρέπει να φοράει ρούχα από 100% βαμβάκι.

Τεχνικές Εξίσωσης της Πίεσης στα Αυτιά:Ο ασθενής μαθαίνει πώς να εξισορροπεί την πίεση στα αυτιά με απλές κινήσεις, όπως η κατάποση, το χασμουρητό ή ο χειρισμός Valsalva (απαλό φύσημα με κλειστά ρουθούνια).

Η Συνεδρία Θεραπείας

Φάση συμπίεσης (5-10 λεπτά) : Η πίεση αυξάνεται σταδιακά σε θεραπευτικό επίπεδο. Οι ασθενείς αισθάνονται πίεση στο αυτί παρόμοια με την κάθοδο από αεροπλάνο, η οποία αντιμετωπίζεταιμε απλές τεχνικές εξίσωσης της πίεσης των αυτιών.

Φάση Θεραπείας (60-120 λεπτά) : Υπό θεραπευτική πίεση, οι ασθενείς χαλαρώνουν, παρακολουθούν τηλεόραση, ακούν μουσική ή κοιμούνται. Τα συστήματα επικοινωνίας επιτρέπουν τη συνεχή επαφή με τους χειριστές.

Φάση αποσυμπίεσης (5-10 λεπτά) : Η πίεση επιστρέφει σταδιακά στο φυσιολογικό, με αργό ρυθμό για την πρόληψη του βαροτραύματος μέσου ωτός.

Συχνότητα συνεδριών

Οι περισσότερες παθήσεις απαιτούν καθημερινές συνεδρίες, πέντε ημέρες την εβδομάδα.

  • Επούλωση τραυμάτων: 20-40 συνεδρίες
  • Ανάρρωση από αθλητικές κακώσεις: 5-10 συνεδρίες
  • Χρόνιες νευρολογικές παθήσεις: 40-60 συνεδρίες
  • Μακροχρόνια COVID: 40 συνεδρίες που δείχνουν βέλτιστα αποτελέσματα

Νεότερες εφαρμογές (2024–2026)

Η έρευνα δείχνει ότι η HBOT μπορεί να είναι χρήσιμη και σε:

  • Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες: βελτίωση συμπτωμάτων και λειτουργικών αλλαγών στον εγκέφαλο (Andrews & Harch, 2024)
  • Τραυματική εγκεφαλική κάκωση: ανάκτηση γνωσιακών λειτουργιών (Shahid et al., 2025)
  • Μεταβολικά σύνδρομα: μείωση φλεγμονής και βελτίωση ινσουλινοευαισθησίας (Karaś, 2025)
  • Long COVID: πιθανή βελτίωση κόπωσης και οξυγόνωσης ιστών (Tanaka et al., 2024)
  • Μυϊκοί τραυματισμοί και αθλητική αποκατάσταση: επιτάχυνση αναγέννησης ιστών (St Pierre Schneider et al., 2026)
  • Ινομυαλγία : Κλινικές δοκιμές δείχνουν ότι το HBOT μειώνει σημαντικά την ένταση του πόνου και την κόπωση, βελτιώνοντας παράλληλα την ποιότητα ζωής (Hadanny etal., 2023).
  • Φλεγμονώδης Νόσος του Εντέρου : Οι ασθενείς με νόσο του Crohn και ελκώδη κολίτιδα αναφέρουν σημαντικά βελτιωμένη ποιότητα ζωής.
  • Ηλικιακή γνωστική εξασθένηση.
  • Διαταραχές στο φάσμα του αυτισμού.
  • Εγκεφαλική παράλυση(FMI, 2026).

Τι πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής

Η HBOT είναι γενικά ασφαλής, αλλά απαιτεί:

  • Ατομική αξιολόγηση από ειδικό σε υπερβαρική ιατρική.
  • Πρόσβαση σε ασφαλείς υπερβαρικούς θαλάμους και συμμόρφωση με τις οδηγίες για πίεση και διάρκεια.
  • Ενημέρωση για πιθανές ήπιες παρενέργειες, όπως βαροτραύμα μέσου ωτός, κόπωση ή προσωρινές αλλαγές στην όραση (Febra, 2024; Sen&Sen, 2021).

Το μέλλον της HBOT

Οι τρέχουσες τάσεις της HBOT περιλαμβάνουν:

  • Εξατομικευμένα πρωτόκολλα: βάσει ηλικίας, πάθησης, και ιστικής υποξίας.
  • Νευρολογικές εφαρμογές: βελτίωση γνωσιακών δεξιοτήτων μετά εγκεφαλικό ή τραυματισμό εγκεφάλου.
  • Μεταβολικές και φλεγμονώδεις παθήσεις: δυνατότητα χρήσης σε σύνδρομο μεταβολικής δυσλειτουργίας και Long COVID.
  • Συνδυαστικές θεραπείες: HBOT με βιολογικούς παράγοντες ή φαρμακευτικές ουσίες για βελτιωμένη επούλωση ιστών (Karaś, 2025; Tanaka et al., 2024).

Μελλοντικές κλινικές δοκιμές αναμένεται να καθορίσουν ιδανική πίεση, διάρκεια και συχνότητα συνεδριών για κάθε εφαρμογή, μεγιστοποιώντας το όφελος και ελαχιστοποιώντας τις παρενέργειες.

Συμπέρασμα

Η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία έχει εξελιχθεί από μια θεραπεία για δύτες σε έναν πολυδιάστατη θεραπευτική μέθοδο. Τα οφέλη της περιλαμβάνουν αντιμικροβιακή δράση, αντιφλεγμονώδη επίδραση, αγγειογένεση και επιτάχυνση επούλωσης ιστών. Οι πρόσφατες μελέτες επεκτείνουν τη χρήση της σε νευρολογικές, μεταβολικές και φλεγμονώδεις καταστάσεις, δημιουργώντας νέες προοπτικές για την κλινική πράξη. Η HBOT αναμένεται να αποτελέσει κομβικό εργαλείο στη διαχείριση χρόνιων και σύνθετων παθήσεων στο μέλλον.

Βιβλιογραφία

  • Andrews, S.R. &Harch, P.G. (2024). Systematic review and dosage analysis: hyperbaric oxygen therapy efficacy in the treatment of posttraumatic stress disorder. Frontiers in Neurology, 15, 1360311. doi:10.3389/fneur.2024.1360311
  • Febra, C. (2024). Hyperbaric oxygentherapy. Medical Journal, 6 June.
  • Future Market Insights (2026). Hyperbaric Oxygen Therapy Devices Market. https://www.futuremarketinsights.com/reports/hyperbaric-oxygen-therapy-devices-machine
  • Hadanny, A.; Maroon, J.; Efrati, S. (2023). The efficacy of hyperbaric oxygen therapy in traumatic brain injury patients: Literature review and clinical guidelines. Medical Research Archives, 11(7.2). doi:10.18103/mra.v11i7.2.4161
  • Karaś, R. (2025). Review of hyperbaric oxygen therapy as an adjunctive therapy: metabolic effects and systemic implications. Antioxidants, 14(12), 1443. doi:10.3390/antiox14121443
  • Sen, S. & Sen, S. (2021). Therapeutic effects of hyperbaric oxygen: a comprehensive review. Journal of Clinical Medicine, 10(8), 1620–1635. doi:10.3390/jcm10081620
  • Shahid, S. et al. (2025). Hyperbaric oxygen therapy for neurocognitive outcomes after traumatic brain injury. Journal of Neuroscience Research, 103(5), 1021–1034. doi:10.1002/jnr.25034
  • St Pierre Schneider, B. et al. (2026). A scoping review and evaluation of hyperbaric oxygen therapy for skeletal muscle injury. Medical Gas Research, 16(2), 125–132. doi:10.4103/mgr.mgr_163_24
  • Tanaka, H.L. et al. (2024). Emerging indications for hyperbaric oxygen treatment. Journal of Hyperbaric Medicine, 9(3), 211–225

 

 

 

Ειδήσεις υγείας σήμερα
"Αγλαΐα Κυριακού": Κοριτσάκι 30 ημερών στη ΜΕΘ με RSV - Ποια είναι τα συμπτώματα
Ζωή σε κίνηση: Η επιληψία δεν τη σταματά
Μπορείτε να πάθετε καρδιακή προσβολή στα 20 ή στα 30;