Η ποιοτική ξεκούραση αποτελεί βασική προϋπόθεση για όσους εκτίθενται καθημερινά σε έντονη σωματική ή ψυχική καταπόνηση. Με στόχο να κατανοήσουν καλύτερα τη σχέση ανάμεσα στην επιβάρυνση και την αποκατάσταση.

Αυστριακοί ερευνητές κατέγραψαν τον ύπνο στελεχών ειδικών δυνάμεων του στρατού σε πραγματικές συνθήκες πεδίου, διαπιστώνοντας ότι ακόμη και υπό ακραία πίεση η ποιότητα του ύπνου μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ομάδα με επικεφαλής τον νευροεπιστήμονα Manuel Schabus του Πανεπιστημίου του Salzburg σε συνεργασία με το αυστριακό υπουργείο Άμυνας και διήρκεσε περίπου 15 μήνες.

Στο διάστημα αυτό παρακολουθήθηκαν σχεδόν καθημερινά περίπου 80 στελέχη της επίλεκτης μονάδας Jagdkommando (κομμάντο δίωξης), με αποτέλεσμα να συγκεντρωθούν δεδομένα από περίπου 23.000 νύχτες ύπνου.

Οι συμμετέχοντες συνέχισαν κανονικά το ιδιαίτερα απαιτητικό πρόγραμμα εκπαίδευσής τους, το οποίο περιλάμβανε άλματα με αλεξίπτωτο, μάχες σε αστικό περιβάλλον και ασκήσεις με εκρηκτικά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι συνθήκες αυτές ξεπερνούν κατά πολύ τα επίπεδα επιβάρυνσης που συναντώνται ακόμη και στον αθλητισμό υψηλών επιδόσεων.

Για την καταγραφή χρησιμοποιήθηκαν αισθητήρες καρδιακού ρυθμού και μεταβλητότητας καρδιακού παλμού τοποθετημένοι στο άνω μέρος του βραχίονα, καθώς και ειδική εφαρμογή που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο και έχει πιστοποιηθεί ως ιατροτεχνολογικό προϊόν.

Με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης αναλύονταν οι φάσεις ύπνου και οι δείκτες αποκατάστασης, όπως ο βαθύς ύπνος, ο ύπνος REM, ο χρόνος που απαιτούνταν για να αποκοιμηθούν οι συμμετέχοντες, οι νυχτερινές αφυπνίσεις και η συνολική αποδοτικότητα του ύπνου.

Αρχικά οι ερευνητές περιορίστηκαν μόνο στη συλλογή δεδομένων. Στη συνέχεια οι συμμετέχοντες άρχισαν να λαμβάνουν καθημερινή ανατροφοδότηση σχετικά με τον ύπνο και τη φυσική τους κατάσταση, ενώ αργότερα προστέθηκαν συγκεκριμένες οδηγίες για τη βελτίωση του ύπνου.

Οι παρεμβάσεις βασίστηκαν σε αρχές της γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας για την αϋπνία και περιλάμβαναν ρύθμιση του προγράμματος ύπνου, τεχνικές χαλάρωσης, διαχείριση του άγχους και των επίμονων σκέψεων, καθώς και ανάπτυξη συνηθειών που ευνοούν τον ποιοτικό ύπνο. Εξετάστηκαν επίσης πρακτικοί παράγοντες, όπως η ποιότητα της επιφάνειας ύπνου.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες αποκοιμούνταν ταχύτερα, ξυπνούσαν λιγότερο συχνά μέσα στη νύχτα και παρουσίαζαν υψηλότερη αποδοτικότητα ύπνου, ενώ οι ίδιοι ανέφεραν και αισθητά καλύτερη ποιότητα ξεκούρασης. Αντίθετα, στην ομάδα ελέγχου οι αντίστοιχοι δείκτες δεν παρουσίασαν σημαντική μεταβολή.

Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα μέλη της μονάδας εμφάνιζαν χαμηλότερο νυχτερινό καρδιακό ρυθμό και υψηλότερη μεταβλητότητα καρδιακού παλμού σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, γεγονός που υποδηλώνει εξαιρετική φυσική κατάσταση και αυξημένη ικανότητα αποκατάστασης.

Εντύπωση προκάλεσε επίσης το σχετικά υψηλό ποσοστό ύπνου REM, παρότι αυτό συνήθως μειώνεται όταν οι ώρες ύπνου είναι περιορισμένες. Επιπλέον, στις ημέρες ανάπαυσης οι συμμετέχοντες αναπλήρωναν αισθητά τον χαμένο ύπνο.

Όπως τόνισε ο Schabus, τα συμπεράσματα της μελέτης δεν αφορούν μόνο τις ειδικές δυνάμεις, αλλά ενδέχεται να έχουν εφαρμογή και στον γενικό πληθυσμό.

"Αν ο ύπνος μπορεί να βελτιωθεί ακόμη και υπό συνθήκες έντονης πίεσης και ακανόνιστων απαιτήσεων μέσω ανατροφοδότησης και αλλαγής συμπεριφοράς, τότε οι μηχανισμοί αυτοί είναι πιθανό να λειτουργούν και για άλλους ανθρώπους", σημείωσε.

Οι ερευνητές πρόκειται να συνεχίσουν την ανάλυση μιας δεύτερης ομάδας παρέμβασης, όπου εξετάζεται η σχέση ανάμεσα στον ύπνο, τη διατροφή, την αποκατάσταση και τη σωματική καταπόνηση. Οι πρώτες επιστημονικές δημοσιεύσεις της έρευνας αναμένονται το φθινόπωρο.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ελληνο-Σουηδή επιστήμονας φιναλίστ για βελτίωση γεύσης και υφής στα ροφήματα βρώμης
Τελευταία ομιλία Ι. Βαρδακαστάνη ως πρόεδρος EDF
Η μείωση της πίεσης δεν αρκεί στην προεκλαμψία (μελέτη}