Διάφορα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν μεταβολές στο σωματικό βάρος, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω. Η επίδραση αυτή εξαρτάται από τη δραστική ουσία και δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα φάρμακα της ίδιας κατηγορίας.

Ιδιαίτερα στα ψυχοφάρμακα, η αύξηση βάρους αποτελεί συχνό φαινόμενο και μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την ψυχολογία των ασθενών. Οι ορατές αλλαγές στο σώμα συχνά επηρεάζουν αρνητικά τη συμμόρφωση στη θεραπεία, ενώ παράλληλα αυξάνουν μεταβολικούς κινδύνους, όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και τα καρδιαγγειακά προβλήματα.

Ωστόσο, δεν πρόκειται πάντα για "παρενέργεια" με τη στενή έννοια. Σε πολλές περιπτώσεις, όταν μια αντικαταθλιπτική θεραπεία είναι αποτελεσματική, αποκαθίσταται η όρεξη και η φυσιολογική διατροφική συμπεριφορά του ασθενούς.

Η αύξηση βάρους μπορεί επομένως να αντανακλά βελτίωση της νόσου και όχι ανεπιθύμητη ενέργεια του φαρμάκου. Επιπλέον, μεταβολές στο βάρος μπορεί να οφείλονται και σε άλλες παθήσεις, όπως διαταραχές του θυρεοειδούς.

Για τον λόγο αυτό, στις κλινικές μελέτες χρησιμοποιείται η λεγόμενη "προσαρμοσμένη ως προς το placebo μεταβολή βάρους", ώστε να απομονώνεται η πραγματική επίδραση του φαρμάκου από άλλους παράγοντες, όπως οι αλλαγές στον τρόπο ζωής ή η ίδια η νόσος.

Τα αντικαταθλιπτικά αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα των διαφορετικών επιδράσεων που μπορεί να έχουν τα φάρμακα στο βάρος. Μετα-ανάλυση 116 μελετών έδειξε ότι τα Amitriptylin, Mirtazapin και Paroxetin συνδέονται με τον μεγαλύτερο κίνδυνο αύξησης βάρους. Αντίθετα, με τα Fluoxetin και Bupropion παρατηρήθηκε μείωση βάρους, αν και στην περίπτωση της φλουοξετίνης το αποτέλεσμα περιοριζόταν κυρίως στην αρχική φάση της θεραπείας.

Σε μεγάλη μελέτη παρακολούθησης περισσότερων από 183.000 ασθενών, η Sertralin χρησιμοποιήθηκε ως σημείο αναφοράς. Σε σύγκριση με αυτήν, μεγαλύτερη αύξηση βάρους καταγράφηκε με τα Escitalopram, Paroxetin, Duloxetin, Venlafaxin και Citalopram. Αντίθετα, η επίδραση της Fluoxetin ήταν παρόμοια με της σερτραλίνης, ενώ το Bupropion εμφάνισε μικρότερη τάση για αύξηση βάρους.

Το βασικό συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι ο κίνδυνος μεταβολικών επιπτώσεων δεν καθορίζεται τόσο από την κατηγορία των φαρμάκων, όσο από το ιδιαίτερο φαρμακολογικό προφίλ κάθε δραστικής ουσίας.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Φορετή ρομποτική συσκευή στα γόνατα βοηθά παιδιά με SMA να σηκώνονται χωρίς βοήθεια [μελέτη]
Εθισμός στα social media: Τι πρέπει να ξέρετε
1,2 δισ. άνθρωποι πάσχουν από ψυχικές διαταραχές